Ο θρύλος των υδροηλεκτρικών έργων – Μια διαδρομή από το 1950 μέχρι σήμερα

Σ

από Νίκος Καραγιάννης 

άρθρο από τους Ιωάννη Στεφανάκο τ. Επίκ. Καθηγητή ΕΜΠ και  Κωνσταντίνο Νικητόπουλο ΟΜΕΚ Α.Ε.

Η πορεία των Υδροηλεκτρικών Έργων στην Ελλάδα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ιστορία της ΔΕΗ. Στις 20 Ιουλίου 1950 υπογράφτηκε σύμβαση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της αμερικανικής εταιρείας EBASCO, με την οποία η τελευταία αναλάμβανε την ανάπτυξη και τη λειτουργία εθνικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Στις 7 Αυγούστου 1950 ιδρύθηκε η ΔΕΗ. Κατευθυντήριος άξονας ήταν η παραγωγή φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας για τη στήριξη της αστικής ανάπτυξης και του εκβιομηχανισμού της χώρας.

Πριν από την ίδρυση της ΔΕΗ είχαν τεθεί σε λειτουργία πολύ μικρά Υδροηλεκτρικά Εργοστάσια την περίοδο 1927 – 1931, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος περίπου 6MW. Το πρώτο ενεργειακό πρόγραμμα εκπονήθηκε την περίοδο 1951-1955 από την EBASCO -η οποία είχε αναλάβει την ευθύνη οργάνωσης και λειτουργίας της ΔΕΗ, με κεφάλαια προερχόμενα από το Σχέδιο Μάρσαλ και τις ιταλικές πολεμικές αποζημιώσεις. Τα έργα του πρώτου προγράμματος περιλάμβαναν τον ατμοηλεκτρικό σταθμό Αλιβερίου, τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς Λούρου, Άγρα και Λάδωνα, καθώς και την κατασκευή γραμμών μεταφοράς για τη διασύνδεση όλων αυτών των σταθμών.

Με το δεύτερο ενεργειακό πρόγραμμα που εκπόνησε η ελληνική πλέον διοίκηση της ΔΕΗ, μετά τη λήξη της σύμβασης με την Ebasco το καλοκαίρι του 1955, οριστικοποιήθηκε η οργάνωση και η μορφή της εκμετάλλευσης της παραγωγής και της διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, τέθηκαν σε λειτουργία ο ατμοηλεκτρικός σταθμός Πτολεμαΐδας και ο υδροηλεκτρικός σταθμός Ταυρωπού. Μέχρι το 1960, μέσα σε μια δεκαετία λειτουργίας της ΔΕΗ, εκτός από τα θερμοηλεκτρικά και υδροηλεκτρικά εργοστάσια παραγωγής, κατασκευάστηκαν χιλιάδες χιλιόμετρα γραμμών μεταφοράς και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και πλήθος υποσταθμών μετασχηματισμού του ρεύματος.

Την περίοδο 1950 – 1975 κατασκευάστηκαν οκτώ (8) Μεγάλοι Υδροηλεκτρικοί Σταθμοί ήτοι: Άγρας, Λάδωνας, Λούρος, Ταυρωπός/Πλαστήρας, Κρεμαστά, Καστράκι, Εδεσσαίος και Πολύφυτο, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 1.410 MW.

Την περίοδο 1976 έως και 1996 κατασκευάστηκαν επιπλέον 8 μεγάλοι και 3 μικροί ΥΗΣ ήτοι: Πουρνάρι Ι και ΙΙ, Σφηκιά, Ασώματα, Στράτος Ι και ΙΙ, Πηγές Αώου, Θησαυρός, Πλατανόβρυση, Γκιώνα και Μακροχώρι, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 1.630 MW, στους οποίους περιλαμβάνονται και δύο αναστρέψιμοι Αντλητικοί Σταθμοί, η Σφηκιά και ο Θησαυρός.

Στο διάγραμμα που ακολουθεί φαίνεται σχηματικά η ταχύτατη ανάπτυξη των μεγάλων ΥΗΕ, ιδιαίτερα κατά την 30ετία 1960-1990 από τη ΔΕΗ. Η μεγάλη κάμψη άρχισε από το 1997, μετά την ολοκλήρωση της ένταξης στο σύστημα των μεγάλων Υδροηλεκτρικών Έργων του Νέστου (Θησαυρός και Πλατανόβρυση).

Έκτοτε λόγω των άστοχων, λίαν επιεικώς, ενεργειών των διοικήσεων της ΔΕH και παρά τις επίμονες εισηγήσεις των Στελεχών των Υδροηλεκτρικών Έργων, το μόνο μεγάλο ΥΗΕ που εντάχθηκε στο σύστημα είναι αυτό του Ιλαρίωνα το 2013, με τα μακροπρόθεσμα ιδιαίτερα δυσμενή αποτελέσματα που ζούμε σήμερα, λόγω της πλήρους επικράτησης του εισαγόμενου φυσικού αερίου.

Η προσθήκη εγκατεστημένης ισχύος των Υδροηλεκτρικών Έργων στην Ελλάδα

Πρόσωπο κλειδί και πρωτοπόρος για την ανάπτυξη των Υδροηλεκτρικών Έργων στην Ελλάδα υπήρξε ο αείμνηστος Σταύρος Νικολάου (1920-2003). Διετέλεσε πρώτος Καθηγητής στο ΕΜΠ στην Έδρα των Υδραυλικών – Υδροδυναμικών Έργων ΙΙ, την περίοδο 1969-1982.

Ο καθηγητής Νικολάου υπήρξε απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών και μετέπειτα του ΕΜΠ στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. Στη συνέχεια μετέβη στην Αμερική, όπου έκανε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο περίφημο για την εποχή του Ινστιτούτο Προκεχωρημένων Υδροδυναμικών Ερευνών της Iowa (στο οποίο στη συνέχεια, ως καθηγητής, απέστειλε με έμμεση μεγάλη οικονομική ενίσχυση (υποτροφίες) έναν μικρό αριθμό σπουδαστών του, – μεταξύ των οποίων και ο δεύτερος συγγραφέας του παρόντος άρθρου – και εξειδικεύτηκε στη μελέτη και την κατασκευή φραγμάτων και υδροηλεκτρικών έργων. Επέστρεψε στην Ελλάδα περί το 1960, ως στέλεχος στην κατασκευή του φράγματος Κρεμαστών, (κατασκευαστής του υπόψη έργου η εταιρία Keiser Eng. & Contractors και μελετητής η εταιρεία ECI).

Ακολούθως (1969) εξελέγη καθηγητής του ΕΜΠ και ενέταξε στη διδασκαλία του τα ειδικά μαθήματα που αφορούσαν το σχεδιασμό των Υδροηλεκτρικών Έργων. Εισήγαγε αμέσως τους σπουδαστές του στη γιγαντιαία κλίμακα των μεγάλων Υδροηλεκτρικών Έργων, η δε παρακολούθηση απαιτούσε υψηλών απαιτήσεων συνδυαστική γνώση των κυριότερων κατευθύνσεων της Σχολής των Πολιτικών Μηχανικών (Υδραυλικά, Γεωτεχνικά, Δομοστατικά).

Πως αλλιώς από γιγαντιαία θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί η κλίμακα των Υδροηλεκτρικών Έργων, όταν παρουσιάζουν τεχνικά χαρακτηριστικά όπως ο όγκος των 12 εκ. m3 επιχωμάτων του φράγματος Θησαυρού, (ισοδύναμου κόστους με τα επιχώματα του Αυτοκινητόδρομου της Ιόνιας Οδού μήκους 190 χιλιομέτρων), τα 10km σηράγγων του φράγματος Πηγών Αώου και μάλιστα διαμέτρου έως 7,0m, ο υπόγειος σταθμός παραγωγής του φράγματος Στράτου επιφάνειας κατόψεως 1.400 m2 και ύψους ισοδύναμου με δεκαεπταώροφη πολυκατοικία?

Το 1972, ίδρυσε στη ΔΕΗ, με αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, το περίφημο Κλιμάκιο Μελέτης Υδροηλεκτρικών έργων (ΚΜΥ) με σκοπό τη μελέτη και την κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων από Έλληνες μηχανικούς και Ελληνικές κατασκευαστικές Εταιρείες , δεδομένου ότι, μέχρι τότε, τόσο η μελέτη όσο και η κατασκευή αναλαμβάνονταν από μεγάλους Οίκους του εξωτερικού.

Μέσα σε μόλις τρία (3) χρόνια, λόγω της πολύ ισχυρής προσωπικότητας, της εξαιρετικής ευφυίας, της απαράμιλλης τεχνικής συγκρότησης και της εντιμότητας του καθηγητή Νικολάου, όσο και τον ενθουσιασμό των νέων και λαμπρών μηχανικών που ο ίδιος ενέταξε στο δυναμικό του ΚΜΥ και της ΔΑΥΕ στη συνέχεια, άρχισε η κατασκευή του πρώτου ελληνικής κατασκευής Υδροηλεκτρικού Έργου, του φράγματος Πουρναρίου στον Άραχθο, το οποίο ολοκληρώθηκε και άρχισε να παράγει ενέργεια μέσα στον ελάχιστο χρόνο, για τα ελληνικά δεδομένα, των τεσσάρων (4) ετών. Ακολούθησε η μελέτη και η κατασκευή πολλών άλλων μεγάλων έργων (Σφηκιά & Ασώματα στον Αλιάκμονα, Στράτος στον Αχελώο, Πηγές Αώου κ.ά.).

Ο καθηγητής Νικολάου, δημιούργησε ισχυρές ομάδες νέων Ελλήνων μηχανικών, κυρίως αποφοίτων του ΕΜΠ αλλά και μεγάλων Πολυτεχνείων του εξωτερικού. Οι νέοι αυτοί Μηχανικοί, ηλικίας 25-35 ετών !!!, οι οποίοι μελέτησαν και επέβλεψαν οι ίδιοι την κατασκευή των μεγάλων φραγμάτων της περιόδου από το 1972 και εντεύθεν, πλαισιώθηκαν από λίγους μόνον εμπειρογνώμονες διεθνούς κύρους και έτσι δημιουργήθηκε ένας μοναδικός πυρήνας τεχνογνωσίας στη χώρα, ο οποίος έδωσε ώθηση τόσο σε ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες όσο και σε έλληνες προμηθευτές, με αποτέλεσμα μια πρωτοφανή ανάπτυξη για τα δεδομένα της χώρας. Από την προσπάθεια αυτή δημιουργήθηκαν μόλις μέσα σε μια 20ετία Υδροηλεκτρικά Έργα Εγκατεστημένης Ισχύος 2.300MW περίπου.

Αυτό το μοναδικό στην Ελλάδα τεχνολογικό επίτευγμα, το οποίο ελάχιστοι το γνωρίζουν σήμερα, κατέστη δυνατό διότι οι νέοι αυτοί Μηχανικοί έκαναν προσωπική τους ιδιοκτησία, για να μιλήσουμε με κοινωνιολογικούς όρους, τον στόχο της κατασκευής των μεγάλων Υδροηλεκτρικών Έργων. Και με την ευφυία τους και τον ενθουσιασμό τους το επέτυχαν.
Για λόγους συγκρίσεως, την μεν 10ετία του ’70 το τότε Υπουργείο Δημοσίων Έργων ησχολείτο κυρίως με έργα επαρχιακής οδοποιίας, τη δε δεκαετία του ’80 με κατασκευή πεζοδρομίων και πλατειών!!

2.ΜΕΓΑΛΑ ΥΗΕ ΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ

Από την ίδρυση του ΚΜΥ το 1972 και μετά, αναπτύχθηκαν τα έργα που περιγράφονται παρακάτω. Tα μεγέθη τους και η τεχνική που ακολουθήθηκε παραμένει εντυπωσιακή ακόμα και σήμερα. Τα έργα αυτά αποτέλεσαν την απαρχή εφαρμογής εξειδικευμένης τεχνογνωσίας στην Ελλάδα, ενώ αποτελούν πρωτοπορία με όρους μεγέθους, τεχνογνωσίας και ανταποδοτικότητας, συγκρινόμενα με οποιοδήποτε άλλο μεταγενέστερο εθνικό έργο υποδομής μέχρι και σήμερα.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει σε δύο Υδροηλεκτρικά Έργα: του Θησαυρού και της Πλατανόβρυσης στον ποταμό Νέστο.
Ο Θησαυρός είναι ένα από τα ψηλότερα φράγματα της Ευρώπης, με ύψος 175 m, μήκος 480m και όγκο 12 εκ. m3. Η παροχή του εκχειλιστή αγγίζει την εντυπωσιακή τιμή των 8.250 m3 /sec.
Το δεύτερο σε μέγεθος υδροηλεκτρικό, αυτό της Πλατανόβρυσης, έχει ύψος 95 m και μήκος 270 m, κατασκευάστηκε δε από κυλίνδρούμενο σκυρόδεμα (RCC), πρωτοπόρα τεχνολογία για την Ελλάδα, με τη χρήση ιπτάμενης τέφρας ως τέταρτο συνθετικό στο μείγμα σκυροδέματος. Το πρωτοποριακό αυτό έργο σχεδιάστηκε από ομάδα υπό τη διεύθυνση του στελέχους της ΔΑΥΕ κας Γιούλας Τσικνάκου και νυν στελέχους του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και υλοποιήθηκε χάριν στις άοκνες προσπάθειές της, εν μέσω μάλιστα ισχυρών αντιδράσεων. Το έργο έτυχε παγκόσμιας αναγνώρισης, λόγω του υψηλού ποσοστού τέφρας και αναφέρεται σε όλα τα Διεθνή Συνέδρια. Τον Απρίλιο του 2007 εγκρίθηκαν οι Εθνικές Προδιαγραφές χρήσης τέφρας, ως πρόσμικτο στο σκυρόδεμα (ΦΕΚ 551-18.04.2007).

ΠΟΤΑΜΟΣ ΑΡΑΧΘΟΣ
Πουρνάρι

Το Πουρνάρι στον π. Άραχθο, απέχει 4km από την πόλη της Άρτας και τέθηκε σε λειτουργία το 1981. Έχει εγκατεστημένη ισχύ 300 MW και ετήσια παραγωγή ενέργειας 437 GWh. Διαθέτει χωμάτινο φράγμα ύψους 102 m με μήκος στέψης 580 m και όγκο φράγματος 9 εκ. m3 με υπερχειλιστή από σκυρόδεμα και σταθμό παραγωγής τεσσάρων (4) μονάδων.
Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 730 εκ. m3 και η επιφάνεια κατάκλυσης 20,6 km2.

Πουρνάρι ΙΙ
Το υδροηλεκτρικό έργο Πουρνάρι ΙΙ κατασκευάστηκε κατάντη του ΥΗΣ Πουρναρίου και τέθηκε σε λειτουργία το 2000 με εγκατεστημένη ισχύ 32 MW και ετήσια παραγωγή ενέργειας 52 GWh
Λειτουργεί ως αναρρυθμιστικός ταμιευτήρας, εξασφαλίζοντας τη συνεχή ροή του νερού στην κοίτη και τις εκβολές του ποταμού Αράχθου, καθ’ όλο το έτος, συμβάλλοντας στην ορθολογική και αποτελεσματική αξιοποίηση των αρδευτικών δικτύων της περιοχής.

Το έργο αποτελείται από χωμάτινο φράγμα στην αριστερή όχθη, μήκους περί τα 2km και ύψους περί τα 15m και από υπερπηδητό φράγμα σκυροδέματος για τη διόδευση των πλημμυρικών παροχών, μήκους 130m.

Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 4,5 εκ. m3 και η επιφάνειά του 0,65 km2.

Στο κτήριο του Σταθμού Παραγωγής στεγάζονται τρείς μονάδες.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΑΩΟΣ
Πηγές Αώου

Ο ΥΗΣ των Πηγών Αώου απέχει 45 km από τα Ιωάννινα και 20 χλμ. βορειοδυτικά του Μετσόβου. Εκτρέπει μικρό μέρος των νερών του ποταμού Αώου προς τον Άραχθο. Τέθηκε σε λειτουργία το 1990 με εγκατεστημένη ισχύ 210 MW και ετήσια παραγωγή ενέργειας 205 GWh. Το κυρίως φράγμα (3 εκ. m3) και το βοηθητικό (500.000 m3) είναι στο οροπέδιο Πολιτσών. Υπάρχουν πέντε (5) ακόμη αυχενικά φράγματα.

Η στέψη των φραγμάτων βρίσκεται στο υψόμετρο 1.349m, η μέγιστη στάθμη λειτουργίας στο υψόμετρο 1.343m, η ελάχιστη στάθμη λειτουργίας στο υψόμετρο 1.315m. Όλα τα παραπάνω φράγματα είναι χωμάτινα με εξωτερικές ζώνες από περιδοτίτη, φίλτρα από αμμοχάλικο και έναν κεντρικό αργιλικό πυρήνα.

Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 180 εκ. m3 και η επιφάνεια κατάκλυσης 11.5 km2.

Το έργο έχει μεγάλα μήκη υπογείων σηράγγων, που υπερβαίνουν τα 10 km:
Σήραγγα εκτροπής 650m
Σύστημα προσαγωγής 4.080m
Σήραγγα προσπέλασης σταθμού 1.625m
Σήραγγα καλωδίων 850m
Σήραγγα φυγής 2.900m

Επίσης εντυπωσιακά είναι τα κτηριακά έργα:
Ο υπόγειος σταθμός παραγωγής μήκους 65m, πλάτους 16m και ύψους 34,30m
Ο θάλαμος βαλβίδων μήκους 39m, πλάτους 7m και ύψους 11m
Ο θάλαμος μετασχηματιστών μήκους 31m, πλάτους 14m και ύψους 14m

Για να γίνουν αντιληπτές από τον αναγνώστη οι διαστάσεις του σταθμού παραγωγής, σημειώνουμε ότι είναι ισοδύναμες με εξ’ ολοκλήρου υπόγεια δεκαώροφη πολυκατοικία εμβαδού κατόψεως 1.050 m2 !

ΠΟΤΑΜΟΣ ΑΛΙΑΚΜΟΝΑΣ
Σφηκιά

Ο ΥΗΣ Σφηκιάς βρίσκεται 25km νότια της πόλης της Βέροιας, τέθηκε σε λειτουργία το 1985, διαθέτει σταθμό με τρεις μονάδες και έχει συνολική εγκατεστημένη ισχύ 315 MW (3 x 105 MW) και ετήσια παραγωγή ενέργειας 220 GWh.
Ο ωφέλιμος όγκος του ταμιευτήρα είναι 18 εκ. m3 και η κατακλυζόμενη επιφάνεια είναι περίπου 4,3 km2. Η στάθμη του ταμιευτήρα κυμαίνεται από την ανώτατη στο υψόμετρο +146 έως την κατώτατη στο +141,8, με στάθμη πλημμύρας το +147.
Η σήραγγα εκτροπής είναι επενδεδυμένη με σκυρόδεμα, με μήκος 490m και εσωτερική διάμετρο 7,5 m.
Το φράγμα είναι λιθόρριπτο με κεντρικό αργιλικό πυρήνα και όγκο ίσο με 1,6 εκ. m3. Το ύψος του είναι 82 m, το μήκος του 220 m και το ελάχιστο πλάτος στη στέψη ίσο με 12 m. Διαθέτει δύο εκχειλιστές με τοξωτά θυροφράγματα διαστάσεων 7,2×9,0 m το καθένα, σήραγγα απαγωγής και έργο εκτόξευσης.
Υπάρχουν τρεις υδροληψίες (μία για κάθε μονάδα) με κεκλιμένες εσχάρες στην είσοδο διαστάσεων 5,6×10,9 m.

Αντίστοιχα, υπάρχουν και τρεις σήραγγες προσαγωγής (μία για κάθε μονάδα), με συνολικό μήκος της κάθε μίας ίσο με 161 m και εσωτερική διάμετρο 7,00 m.
Ο Σταθμός Παραγωγής βρίσκεται στο αριστερό αντέρεισμα του φράγματος, είναι ημιυπαίθριος και σε αυτόν λειτουργούν οι τρεις αναστρέψιμες μονάδες κατακόρυφου άξονα, που επιτρέπουν στο σταθμό να λειτουργεί και ως αντλησιοταμιευτικός. Οι διαστάσεις του σταθμού είναι περίπου 85 m μήκος, 47 m πλάτος και 34 m ύψος. Ο σταθμός ισοδυναμεί με δωδεκαώροφη πολυκατοικία επιφανείας κατόψεως τεσσάρων (4) στρεμμάτων.
Στο αριστερό αντέρεισμα επίσης βρίσκεται και ο εκκενωτής πυθμένα του έργου που είναι τύπου σήραγγας από σκυρόδεμα με εσωτερική διάμετρο 3,50 / 3,00 m και μήκος 310 m.

                                                                                                                         Φράγμα, Υδροληψίες και Σταθμός Παραγωγής ΥΗΕ Σφηκιάς

Ασώματα

Κατάντη του ΥΗΣ Σφηκιάς και 8 km περίπου νότια της Βέροιας, βρίσκεται ο ΥΗΣ Ασωμάτων, που τέθηκε σε λειτουργία το 1985, διαθέτει σταθμό με δύο μονάδες και έχει συνολική εγκατεστημένη ισχύ 110 MW και ετήσια παραγωγή ενέργειας 134 GWh

Ο ταμιευτήρας του έργου έχει χωρητικότητα 53 εκ. m3, ωφέλιμο όγκο 10 εκ. m3 και κατακλυζόμενη επιφάνεια 2,6 km2.
Η στάθμη λειτουργίας κυμαίνεται από το υψόμετρο +81 έως το +85,5 με στάθμη πλημμύρας το +89.
Η σήραγγα εκτροπής έχει μήκος 496 m και είναι πεταλοειδούς μορφής με διάμετρο 7,2 m / 8,5 m.
Το φράγμα είναι χωμάτινο με κεντρικό πυρήνα, ύψους 52 m, μήκους 205 m, με πλάτος στέψης 15 m και όγκο 1,45 εκ. m3.
Ο εκχειλιστής αποτελείται από τρία τοξωτά θυροφράγματα διαστάσεων 7 x 8 m το καθένα, σήραγγα απαγωγής και έργο εκτόξευσης.
Το έργο διαθέτει δύο υδροληψίες (μία για κάθε μονάδα) με κεκλιμένες εσχάρες στην είσοδο διαστάσεων 4,8 x 9,3 m.
Αντίστοιχα, υπάρχουν δύο σήραγγες προσαγωγής με χαλύβδινη επένδυση, μήκους 60 m και εσωτερικής διαμέτρου 6 m.
O σταθμός παραγωγής είναι υπόγειος μήκους 54,70m, πλάτους 17,60m και ύψους 42m.
Τέλος, ο εκκενωτής πυθμένα βρίσκεται εντός της σήραγγας εκτροπής.

Ιλαρίωνας

Βρίσκεται στο δήμο Κοζάνης, τέθηκε σε λειτουργία το 2012 και έχει εγκατεστημένη ισχύ 157MW από τις δύο μονάδες του σταθμού παραγωγής και ακόμα 4,2 MW από το ΜΥΗΣ Ιλαρίωνα που εκμεταλλεύεται την οικολογική παροχή στην έξοδο του εκκενωτή πυθμένα του φράγματος, η οποία τέθηκε σε λειτουργία το 2014.
Η ετήσια παραγωγή ενέργειας είναι 270 GWh
Το Υδροηλεκτρικό Έργο αποτελείται από χωμάτινο φράγμα ύψους 130m, μήκους 540 m, συνολικού όγκου 9 εκ. m3 περίπου και με ταμιευτήρα ωφέλιμης χωρητικότητας 400 εκ. m3 περίπου, που καλύπτει 22 km2, στους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΝΕΣΤΟΣ
Θησαυρός

Βρίσκεται σε απόσταση 60km από την πόλη της Δράμας κοντά στο χωριό Παρανέστι. Τέθηκε σε λειτουργία το 1997. Είναι ο δεύτερος αντλησιοταμιευτικός σταθμός στην Ελλάδα με εγκατεστημένη ισχύ 348 MW με τρεις μονάδες στο σταθμό παραγωγής, ο οποίος είναι υπόγειος μήκους 64m, πλάτους 22m και ύψους 44m.
Η ετήσια παραγωγή ενέργειας είναι 507 GWh.
Το φράγμα είναι το μεγαλύτερο λιθόρριπτο φράγμα της Ελλάδας και ένα από τα ψηλότερα γεωφράγματα της Ευρώπης με ύψος 175m, μήκος 480 m και όγκο 12 εκ. m3.
Ο συνολικός όγκος του ταμιευτήρα είναι 705 εκ. m3 (ωφέλιμος τα περίπου 500 εκ.) και η επιφάνειά του είναι 20 km2.
Το έργο διαθέτει επίσης εκχειλιστή, με θυροφράγματα στο έργο εισόδου, που αποτελείται από τρεις διώρυγες συνολικού καθαρού πλάτους 41m και μήκους περίπου 350m με έργο εκτόξευσης στον κατάντη τμήμα του.

Πλατανόβρυση

Κατάντη του ΥΗΣ Θησαυρού βρίσκεται ο ΥΗΣ Πλατανόβρυσης, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία το 1999, έχει εγκατεστημένη ισχύ 116 MW,ετήσια παραγωγή ενέργειας 278 GWh και λειτουργεί για να καλύπτει και ανάγκες άρδευσης.
Το φράγμα είναι ύψους 95 m, μήκους 270 m με όγκο 450.000 m3 και κατασκευάστηκε από κυλινδρούμενο σκυρόδεμα (RCC), πρωτοπόρα τεχνολογία στην Ελλάδα, με τη χρήση ιπτάμενης τέφρας ως τέταρτο συνθετικό στο μείγμα σκυροδέματος.
Οι ιπτάμενες τέφρες της περιοχής Πτολεμαΐδας, παραπροϊόντα της καύσης του λιγνίτη στους λιγνιτικούς σταθμούς, χαρακτηρίζονται από:
Ανομοιογένεια στη σύστασή τους
Υψηλή περιεκτικότητα (15%-35%) σε διαθέσιμο CaO.
Αξιοσημείωτες υδραυλικές ιδιότητες και ταχεία ανάληψη αντοχών, ιδιαίτερα, αν προηγηθεί άλεση.

Σύμφωνα με εξειδικευμένες μελέτες (κυρίως από την καθηγήτρια του ΑΠΘ κα Ιωάννα Παπαγιάννη) και τη συμμετοχή του Ειδικού Σύμβουλου Malcolm Dunstan, σχεδιάστηκε με επιμέλεια και αξιοπιστία η σύνθεση του μείγματος σκυροδέματος.
Το μείγμα σκυροδέματος, σύμφωνα με το οποίο κατασκευάστηκε το έργο, περιείχε 50 kg/m3 τσιμέντο και 225 kg/m3 επεξεργασμένη τέφρα Πτολεμαΐδας, η οποία είχε υποστεί άλεση -υδρόλυση, σε ειδικό μύλο που κατασκευάστηκε στον λιγνιτικό Σταθμό Πτολεμαΐδας. Το φράγμα ολοκληρώθηκε το 1997, σε διάστημα 1,5 έτους (χρόνος ρεκόρ για το μέγεθός του) και ήταν το υψηλότερο αντίστοιχο της Ευρώπης.
Η τέφρα, ως τέταρτο υλικό στο μείγμα σκυροδέματος, όχι στο κλίνκερ, υποκατέστησε το τσιμέντο κατά 80% και έδωσε την τεχνική λύση για την ομαλή ανάληψη αντοχών με ελεγχόμενη εξώθερμη αντίδραση του μείγματος σκυροδέματος, για την αποφυγή ρηγματώσεων, λόγω ανάπτυξης υψηλών θερμοκρασιών ενυδάτωσης.


ΥΗΕ Πλατανόβρυσης

Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 57 εκ. m3 και η επιφάνειά του είναι 3.3 km2. Ο σταθμός παραγωγής βρίσκεται στον κατάντη πόδα του φράγματος καταλαμβάνοντας σχεδόν όλη την κοίτη, με διαστάσεις μήκους 82m, πλάτους 30m και ύψους περίπου 35m. Στην οροφή του βρίσκεται το έργο εκτόξευσης του υπερχειλιστή του φράγματος.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΑΧΕΛΩΟΣ
Στράτος Ι και ΙΙ

Σε συνέχεια των ΥΗΣ Κρεμαστών και ΥΗΣ Καστρακίου, επί του π. Αχελώου βρίσκεται το ΥΗE Στράτου Ι που τέθηκε σε λειτουργία το 1988 με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 156 MW και ετήσια παραγωγή ενέργειας 364 GWh.

O σταθμός παραγωγής είναι υπόγειος μήκους 66,60m, πλάτους 21,10m και ύψους 48,60m. Για να γίνει αντιληπτό από τον αναγνώστη, το μέγεθος αυτό ισοδυναμεί με υπόγεια δεκαεπταώροφη πολυκατοικία εμβαδού κατόψεως 1.400m2!! Το φράγμα έχει ύψος 26 m, μήκος 1.900 m και όγκο 2,8 εκ. m3. Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 15 εκ. m3 και η επιφάνειά του είναι 8,4 km2. Αργότερα κατασκευάστηκε το ΜΥΗΣ Στράτου ΙΙ που αξιοποιεί την οικολογική παροχή του ποταμού Αχελώου και τέθηκε σε ισχύ το 1989 με δύο μονάδες και ισχύ ίση με 6,3 MW.

Μεσοχώρα

Το φράγμα της Μεσοχώρας, ισχύος 160 MW, αποτελεί παράδειγμα μέγιστης αβελτηρίας για την Ελλάδα. Περιέργως συνδέθηκε με την πολυθρύλητη εκτροπή του Αχελώου και συγκέντρωσε τους ασκούς του Αιόλου, ενώ προφανώς θα μπορούσε να συνδράμει σημαντικά στο ελλειμματικό ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας. Το φράγμα είναι λιθόρριπτο με ανάντη πλάκα σκυροδέματος, ύψους 150m, μήκους στέψης 340 m και όγκο 5,3 εκ. m3. Ο εκχειλιστής, o Σταθμός Παραγωγής και οι λοιπές εγκαταστάσεις, είναι ολοκληρωμένες ήδη από το 2001 !!, αλλά δεν έχει πληρωθεί ο ταμιευτήρας ώστε να λειτουργήσει.

Η συνολική χωρητικότητα του ταμιευτήρα είναι 358 εκ. m3 και η επιφάνειά του είναι 7,8 km2. Το κτίριο του σταθμού είναι ημιυπαίθριο με διαστάσεις μήκους 95m, πλάτους 57m και ύψους 37m.
Το έργο έχει τεράστιο κόστος και κάθε χρόνο υπάρχει απώλεια εσόδων για τη ΔΕΗ, της τάξεως των 30 εκατ. ευρώ !!!

ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ

Το παρόν άρθρο έρχεται να ενημερώσει τους νεότερους ότι η ανάπτυξη των Μεγάλων Υδροηλεκτρικών Έργων πολλαπλής σκοπιμότητας, είναι έργο εθνικής σημασίας, κάτι το οποίο δεν αντελήφθησαν οι διοικήσεις της ΔΕΗ από το 1996 και εντεύθεν. Επίσης και κυρίως αποσκοπεί να δείξει με τον πιο ισχυρό τρόπο πως μια λαμπρή ομάδα νέων μηχανικών του ΕΜΠ κατόρθωσε, εντός μιας εικοσαετίας περίπου, να δημιουργήσει ένα τεχνολογικό επίτευγμα το οποίο δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα και σήμερα και το οποίο αποτελεί Εθνική Περιουσία.

Μέσω της ανάπτυξης των Μεγάλων ΥΗΕ, επιτυγχάνεται η βέλτιστη διαχείριση ενός πολύτιμου πόρου. Επίσης λόγω του γεγονότος ότι τα έργα αυτά είναι υψηλής εγχώριας προστιθέμενης αξίας, συμβάλλουν καθοριστικά στην ενεργοποίηση του τεχνικού και κατασκευαστικού δυναμικού της χώρας, περισσότερο από κάθε άλλο έργο υποδομής, λόγω της πολυπλοκότητάς τους.
Στο Διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζεται διαχρονικά (περίοδος 1980-2020) ο καθοριστικός ρόλος των Υδροηλεκτρικών Έργων στην εξυπηρέτηση του Διασυνδεδεμένου Συστήματος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, συνδράμοντας σημαντικά στην απεξάρτηση της παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας από το πετρέλαιο.

4. ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Επενδύοντας περί τα 6-7 δισ. ευρώ (~2.500 ευρώ / KW): ήτοι το 15% μόνον των άστοχων κατά την άποψη μας δαπανηθέντων ποσών για την οριζόντια και όχι στοχευμένη οικονομική ενίσχυση διαφόρων ομάδων κατά την περίοδο του COVID, τα οποία εν πολλοίς διοχετεύθηκαν σε τραπεζικούς λογαριασμούς και στην κατανάλωση:
-Ολοκληρώνονται εικοσιπέντε (25) νέα μεγάλα Υδροηλεκτρικά Έργα.
-Προστίθενται ~ 2.500 MW ισχύος αιχμής στο σύστημα (αύξηση 75%).
-Παράγονται ~ 6.000 GWh ήπιας, ανανεώσιμης και εγχώριας πρόσθετης ενέργειας αιχμής (αύξηση 150%).
-Προστίθενται 5.000 εκ. κυβικά μέτρα αποθήκης νερού (αύξηση 70%).
-Ικανοποιείται ο στόχος του ΕΣΕΚ (31.12.2019) για ποσοστό παραγωγής από ΑΠΕ 61%, στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, μέχρι το 2030.
-Βελτιώνεται η αντιπλημμυρική προστασία των κατάντη πεδινών περιοχών.
-Θωρακίζεται η χώρα για την αντιμετώπιση παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας.
-Βελτιώνεται η ενεργειακή μας αυτονομία.

Mισό τρισ. ρούβλια ο λογαριασμός ακρίβειας που στέλνει η Ρωσία στην Ελλάδα

  • Κωστής Πλάντζος

Το κόστος παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στη χώρα μας και οι λογαριασμοί που πληρώνει ο Ελληνας αυξήθηκαν κατά 80% σε έναν χρόνο και έξι φορές πάνω μέσα στη διετία – Μονόδρομος η ενεργειακή απεξάρτηση

Εως και 8 δισ. ευρώ, δηλαδή πάνω από μισό τρισεκατομμύριο ρούβλια, όπως θέλει να τα εισπράττει πλέον ο Βλαντιμίρ Πούτιν, θα πληρώσει φέτος η Ελλάδα στη Ρωσία για να καταναλώνει φυσικό αέριο, πετρέλαιο και ρεύμα. Ωστόσο, πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία είχε ήδη εισβάλει στην τσέπη του Ελληνα καταναλωτή! Και η οικονομική αυτή εισβολή συνεχίζεται αφαιρώντας του εισόδημα όσο κι αν μειώνει την κατανάλωση, για όσο καιρό θα το απαιτεί και η ενεργειακή (απ)εξάρτηση τόσο της Ελλάδας ειδικά όσο και Ευρώπης γενικά.

Ο λογαριασμός ακρίβειας που στέλνει η Ρωσία στον Ελληνα παραγωγό και καταναλωτή κόβει την ανάσα:

■ Για το ρωσικό φυσικό αέριο: η τιμή του από τα 12 ευρώ τον Μάιο του 2020 και τα 18 ευρώ τον Μάιο του 2021 έφτασε στα 100 ευρώ τον Δεκέμβριο και στα 130 ευρώ την ημέρα εισβολής (24/2/2021). Δηλαδή αυξήθηκε κατά 50% σε έναν χρόνο ή και 1.000% (δηλαδή δέκα φορές πάνω) τα τελευταία δύο χρόνια, πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
■ Για το ρωσικό πετρέλαιο στην ευρωπαϊκή αγορά: από τα 35 δολάρια το βαρέλι τον Μάιο του 2020 έφτασε στα 70 δολάρια τον Μάιο του 2021, στα 80 δολάρια τον Δεκέμβριο και στα 100 δολάρια τον Φεβρουάριο του 2022. Δηλαδή αύξηση 100% κάθε δωδεκάμηνο και τριπλάσια τιμή έως ότου γίνει η εισβολή στην Ουκρανία.

Αποτέλεσμα ήταν να αυξηθεί το κόστος παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στη χώρα μας (και οι λογαριασμοί που πληρώνει ο Ελληνας) κατά 80% σε έναν χρόνο και έξι φορές πάνω μέσα στη διετία: από 42 ευρώ μέση τιμή χονδρικής τον Μάιο 2020 (αγορά επόμενης ημέρας) σε 76 ευρώ τον Μάιο του 2021 και σε 265 ευρώ τον Δεκέμβριο, προτού πέσει στα 250 και 230 ευρώ τον φετινό Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο αντίστοιχα.

Οι αριθμοί

Το άλμα ακρίβειας στην ενέργεια αντανακλάται ανάγλυφα στο εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας – Ρωσίας:
■ Το 2020 πληρώσαμε 2,9 δισ. ευρώ συνολικά για εισαγωγές από τη Ρωσία.
■ Το 2021 η Ελλάδα έδωσε για εισαγωγές από τη Ρωσία 4,3 δισ. ευρώ, δηλαδή 50% περισσότερα σε έναν χρόνο. Το 85% από αυτά (3,6 δισ. ευρώ) η Ελλάδα τα πλήρωσε για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
■ Το 2022 και μέχρι να ξεσπάσει ο πόλεμος (Ιανουάριος και Φεβρουάριος δηλαδή) οι τιμές πήραν την ανηφόρα και η Ελλάδα κατέβαλε στη Ρωσία πάνω από 1,1 δισ. ευρώ ή σχεδόν τα τριπλάσια από τα 400 εκατ. ευρώ που είχε πληρώσει το α’ δίμηνο του 2021.

4,3 δισ. + 4,2 δισ. = 4 ΕΝΦΙΑ

Τι σημαίνουν όλα αυτά;
1. Μόνο για τους πρώτους δύο μήνες του 2022 η Ελλάδα πλήρωσε στη Μόσχα καπέλο ακρίβειας 700 εκατ. ευρώ περισσότερα απ’ όσα πέρυσι. Και με τους ρυθμούς αυτούς, που θα αυξάνονταν μετά τον πόλεμο αλλά τους ανέκοψε το ευρωπαϊκό εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, για τους 12 μήνες φέτος η Ελλάδα θα κατέβαλε στη Ρωσία επιπλέον 4,2 δισ., από τα 4,3 δισ. που είχε καταβάλει το 2021.

2. Τα συνολικά 8,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8 δισ. για πετρέλαιο και φυσικό αέριο, μεταφράζονται για τον Ρώσο πρόεδρο σε πάνω από μισό τρισεκατομμύριο ρούβλια (με ισοτιμία 70:1). Διαφορετικά, τέσσερις φορές ο ΕΝΦΙΑ που πληρώνουν φέτος 7,5 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων στη χώρα μας.

3. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για κάθε Ελληνα καταναλωτή και φορολογούμενο δεν είναι απλώς ότι το κόστος είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με τον ΕΝΦΙΑ, αλλά ότι τα λεφτά μεταφέρονται αυτομάτως εκτός χώρας. Ενώ δηλαδή με βεβαίωση φόρου ακινήτων 2,2 δισ. και πληρωμές 1,8-2 δισ. ευρώ τα λεφτά αυτά μένουν στη χώρα μας (για παροχές ή άλλες ανάγκες πληρωμών σε βάθος χρόνου κ.λπ.), πάνω από 5 δισ. ευρώ έως τώρα (4,3 δισ. ευρώ πέρυσι και 1,1 δισ. έως τον Φεβρουάριο φέτος) «πέταξαν» ήδη για Ρωσία. Και θα φύγουν επίσης έως 4 δισ. ευρώ επιπλέον φέτος.

4. Τα λεφτά αυτά (12 δισ. συνολικά τη διετίαθα λείψουν και από τους ιδιώτες, αλλά και από το κράτος. Θα ήταν αρκετά, όμως, αν τα είχε η κυβέρνηση, για να ρίξει κατακόρυφα τις τιμές καυσίμων και ενέργειας. Ετσι, χάνεται αυτομάτως το 4% του ελληνικού ΑΕΠ που η χώρα πρέπει να το καλύψει από άλλες πηγές (τουρισμός, εξαγωγές, επενδύσεις κ.λπ.).

Η άλλη όψη του νομίσματος, πάντως, είναι ότι η (απ)εξάρτηση της Ευρώπης -άρα και της Ελλάδας- κοστίζει πολλαπλά και στη Ρωσία. Η χώρα μας το 2021 είχε εισπράξει μόλις 200 εκατ. ευρώ από ελληνικές εξαγωγές στη Ρωσία. Αντιθέτως, το καλύτερης ποιότητας ρωσικό πετρέλαιο από τα Ουράλια που προοριζόταν για την Ευρώπη, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ευρωπαϊκό εμπάργκο, κινδυνεύει πλέον να μείνει αδιάθετο και γνωρίζει τεράστια πτώση τιμής: από μόλις 3 δολάρια το βαρέλι σε σχεδόν 40 δολάρια πιο χαμηλά από το πετρέλαιο brent!

Διαβάστε ακόμα:

Eurovision 2022: Τι λένε τα στοιχήματα για Ελλάδα και Αμάντα Γεωργιάδη (vid)

Φινλανδία: Ο πρόεδρος της χώρας ενημέρωσε τον Πούτιν για τα σχέδια του Ελσίνκι να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ

H ακρίβεια τρώει τις καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων (πίνακας)

ΛΟΥΚΑΣ ΑΞΕΛΟΣ-ΞΑΝΑΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΓΚΡΑΜΣΙ-ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ

Σεβαστοί αποδέκτες, σας διαβιβάζουμε την τελευταία δράση-πρόταση της G-M-R, τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι:

Προς : κ.κ Λουκά Αξελό, Ηλία Φιλιππίδη, Γιώρ.Τριανταφυλλόπουλο, Σπ. Στάλια, Σπ. Λαβδιώτη, Θεόδ. Μαριόλη, Κ. Παπουλή, Ηλ. Γιαννακόπουλο, Γιάν. Τόλιο, Λαοκ. Βάσση, Αν. Δημητρόπουλο, Κ. Λαπαβίτσα, Γιάγκο Ανδρεάδη, Βασ. Ασημακόπουλο, Γ. Μαργαρίτη, Αλ. Χάχαλη, Γ. Ιωαννίδη, Παν. Ηφαιστο, Δ. Χαλυβόπουλο, Ν. Ιγγλέση, Κ. Κόλμερ, Ζωή Γεωργαντά, Λεων. Βατικιώτη, Σταύρο Μαυρουδέα, Πέτ. Πιζάνια, Γιώρ. Αγοραστάκη

ΛΟΥΚΑΣ ΑΞΕΛΟΣ-ΞΑΝΑΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΓΚΡΑΜΣΙ / ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ:

Σελ. 58:

IV. ΔΙΚΗΝ ΕΠΙΛΟΓΟΥ Ή Η ΑΝΑΓΚΗ ΗΘΙΚΗΣ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ

Δεν μιλώ ποτέ για την αρνητική πλευρά της ζωής μου, πρώτ’ απ’ όλα γιατί δεν θέλω να παραπονιέμαι, ήμουν ένας μαχητής που δεν στάθηκε τυχερός στην άμεση πάλη κι οι μαχητές δεν μπορούν και δεν πρέπει να ελεεινολογούν τη μοίρα τους επειδή πάλεψαν όχι γιατί τους εξανάγκασε κανένας, αλλά γιατί το θέλησαν οι ίδιοι συνειδητά.

Αντόνιο Γκράμσι”

Σελ. 58:

Ο Γκράμσι, με τον ιδιότυπο δικό του τρόπο έκανε σαφές ότι οι μητροπολιτικές κοινωνίες, ως κατ’ εξοχήν πολύπλοκες (* της GMR) δεν μπορούν να ανατραπούν με “απλή έφοδο στην εξουσία“.

…”

Σελ. 60:

“… .

Η Αριστερά δεν αρκεί να επικαλείται την αρετή, οφείλει να είναι ενάρετη η ίδια, δεν αρκεί να στηλιτεύει το κακό, πρέπει η ίδια να το τιμωρεί παραδειγματικά (* της G-M-R).

… .

Λουκάς Αξελός Ν.Μάκρη-Αθήνα, Μάϊος 2011-Σεπτέμβριος 2012″

=============================

(*) η πολυπλοκότητα για την παραδειγματική τιμωρία του άδικου, προϋποθέτει και θέληση και ανέβασμα στον Σταυρό (ήθος έμπρακτο κοινωνικό-επιστημονικό), σχετική επεξεργασία-πρόταση (ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ) – έμπρακτη στάση: http://greek-market-research.com/clink/to-megalo-afigima-tha-to-ypostoyme-i-tha-to-antimetopisoyme/ .

Ενα “εκ των ων ουκ άνευ” Υστερόγραφο που αφορά τα παραπάνω: από το ίδιο βιβλίο, ΛΟΥΚΑΣ ΑΞΕΛΟΣ-ΞΑΝΑΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΓΚΡΑΜΣΙ/ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ κεφάλαιο II ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ σελ. 46: “Το δεύτερο στοιχείο που επίσης δεν επιδέχεται καμία παρερμηνεία είναι η σύνδεση θεωρίας και πράξης. Στον Γκράμσι δεν υπάρχει αποσύμπλεξη της θεωρίας απο την πράξη παρ’ όλο που υπήρξε και είναι ένας πολύ μεγάλος θεωρητικός.

Το Υστερόγραφο, θα μπορούσε να αποκτήσει «εν τοις πράγμασι» σημασία, αν και εφ’ όσον μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τρεις παραμέτρους:

Πρώτον, το ότι δεν διαθέτουμε απεριόριστη διάρκεια ζωής προκειμένου να το εφαρμόσουμε «όποτε» (πολλώ δε μάλλον με διάφορες δικαιολογίες να το παρακάμψουμε), όπως μας διδάσκει η τραγική απώλεια, για τους συγγενείς, τους φίλους, τους Ελληνες όλους, του Πέτρου Μηλιαράκη http://greek-market-research.com/article/pethane-o-gnostos-dikigoros-kai-syggrafeas-petros-miliarakis/.

Δεύτερον, το «Στον Γκράμσι δεν υπάρχει αποσύμπλεξη της θεωρίας απο την πράξη» απαιτεί ψυχοσωματική διάθεση που ΦΩΝΑΖΕΙ «οι μαχητές δεν μπορούν και δεν πρέπει να ελεεινολογούν τη μοίρα τους». Και αυτό, χρειάζεται το «ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΚΟΠΟ-ΘΕΛΕΙ ΤΡΟΠΟ», που με αστείρευτη πίστη στην ΖΩΗ και στον ΑΝΘΡΩΠΟ μας προσφέρει ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ η Stand-up comedian ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΡΑΝΑ (http://www.thekaterinavrana.com/, που επικοινωνεί με τα παιδιά μας πιο πολύ από εμάς τους γονείς τους!).

Η Κατερίνα Βρανά, που καταδικάζει με εξυπνάδα και χαμόγελο (“δεν θέλει κόπο-θέλει τρόπο”), την μεμψιμοιρία, το “δεν μπορώ”, το “ο κόσμος δεν ακούει”.

Η Κατερίνα Βρανά, που παρ’ όλα τα δεινά που υπέστη, και ΧΑΜΟΓΕΛΑ, και ΜΠΟΡΕΙ, και ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΝΑ ΤΗΝ ΑΚΟΥΕΙ ΜΕ ΟΡΘΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ!

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΡΑΝΑ: https://youtu.be/Dyd2I5gp4aY

https://www.lifo.gr/culture/theatro/katerina-brana-epezisa-apo-diatrisi-enteroy-oliki-paralysi-tyflosi-kai-tha-pethano?amp

Τρίτον, το ότι το ότι δεν διαθέτουμε απεριόριστη διάρκεια ζωής, μας υποχρεώνει να προσπαθήσουμε πραγματικά, να απαντήσουμε στην πέραν του χρόνου της διάρκειας της ατομικής ζωής των «εχόντων και κατεχόντων» ισχυρή και αιωνίως αποτελεσματική ΟΡΓΑΝΩΣΗ τους, μέσω κρατικών και μη (http://greek-market-research.com/clink/antimnimonio-antimnimonio-kai-to-kratos-toy-kratoys/), ΟΧΥΡΩΝ. Ως εκ τούτου, με κύριο εργαλείο ΨΥΧΗΣ την αμέσως προηγούμενη παράγραφο, επανερχόμαστε και προτείνουμε συν-αγωνιστικά, «ΠΕΖΑ» ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΡΑΝΑ, Το “ΜΕΓΑΛΟ ΑΦΗΓΗΜΑ”. Θα το υποστούμε και αυτό ή θα το αντιμετωπίσουμε;/ !

Πώς στήθηκε το μεγάλο κόλπο με το ηλεκτρικό ρεύμα και ο κάθε Έλληνας πληρώνει την ημέρα 50 ευρώ σε ενέργεια κατά μ.ο.!

Πώς στήθηκε το μεγάλο κόλπο με το ηλεκτρικό ρεύμα και ο κάθε Έλληνας πληρώνει την ημέρα 50 ευρώ σε ενέργεια κατά μ.ο.!

Ανακύκλωση και Ενέργεια οι μεγάλες μπίζνες της κυβέρνησης – Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του ελληνικού λιγνίτη όσο το ποσοστό της νικοτίνης στα slim τσιγάρα!

O Κώστας Σημίτης ποτέ δεν «πλήρωσε» για το μεγάλο έγκλημα του Χρηματιστηρίου της πρώην Σοφοκλέους. Ακριβώς 20 χρόνια μετά -τον Νοέμβριο του 2020- συντελέστηκε το δεύτερο μεγάλο έγκλημα του Χρηματιστηρίου.

Τώρα όχι στο Χρηματιστήριο της πρώην Σοφοκλέους, αλλά στο Χρηματιστήριο της Ενέργειας (Energy Exchange Group) (EnEx)

Το γεγονός ότι τα δύο Χρηματιστήρια συστεγάζονται πλέον στην λεωφόρο Αθηνών 110 μόνον τυχαίο δεν είναι.

Όπως και στα εθνικά θέματα έτσι και στην ζωή των απλών και ανυποψίαστων Ελλήνων ο «σημιτισμός» είναι προβλέψιμος.

Επί Σημίτη λεηλάτησαν τον Έλληνα με τις χρηματιστηριακές «φούσκες»

Επί Μητσοτάκη τον λεηλατούν με τους χρηματιστηριακούς λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος.

Επί Σημίτη, τα Ίμια.

Επί Μητσοτάκη, οι Πρέσπες του Αιγαίου (ante portas)

Η «βρώμικη» δουλειά του Τσίπρα με τους δανειστές

Aλλά στο κάδρο υπάρχει και Τσίπρας. Όχι μόνον για τις Πρέσπες με τον Ζάεφ, αλλά και για το έγκλημα του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας αφού αυτός το θεσμοθέτησε το 2016 (Ν. 4425/2016 άρθρο 7) και το 2018 (Ν. 4512/2018 άρθρα 73-95)

Το 2017 ο τότε Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Σταθάκης περιέγραφε το «όφελος των καταναλωτών από την λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας» την έναρξη λειτουργίας του οποίου μετέθετε για το 2019.

Μόνο που ο Τσίπρας είχε την στοιχειώδη πολιτική ευφυία να καθυστερήσει την εφαρμογή του νόμου.

Και τελικά να μην προλάβει να τον εφαρμόσει.

Προφανώς γιατί στο τέλος έβαλε μόνος του «ταβάνι» στην «βρώμικη» δουλειά που υποχρεωνόταν να κάνει απέναντι στους δανειστές.

Έναντι της πρωθυπουργίας την οποία του είχαν εξασφαλίσει για τεσσεράμισι χρόνια. Γιατί ο Τσίπρας τις Πρέσπες ακόμη και τώρα τις δικαιολογεί στους δικούς του.

Το Χρηματιστήριο της Ενέργειας που λεηλατεί ακόμη και τον συνταξιούχο σε ένα δυαράκι στην Κυψέλη πώς να το δικαιολογήσει;

Η «έξυπνη» δουλειά του Μητσοτάκη με τον λιγνίτη

Ο Μητσοτάκης, αντιθέτως, εφαρμόζει με ενθουσιασμό τον νόμο του Τσίπρα για το Χρηματιστήριο της Ενέργειας και την δημιουργία του καρτέλ των τεσσάρων.

Ό,τι δηλαδή κάνει και με την συμφωνία των Πρεσπών αλλά και με το Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ) που επίσης ψήφισε ο Τσίπρας.

Και τώρα αποτελεί το ιδανικό εργαλείο για τον Μητσοτάκη ώστε να διανεμηθούνε τα 32 δις του Tαμείου Aνάκαμψης «όπως πρέπει».

(Όχι άδικα-εδώ που τα λέμε- ο Τσίπρας τσαντίζεται με τον Μητσοτάκη. Αυτός έκανε όλα όσα ο Μητσοτάκης χρησιμοποιεί για να εξυπηρετήσει τους δικούς του  -από την ενέργεια μέχρι τα … κανάλια- που σήμερα βρίζουν τον Τσίπρα. Τέτοια αχαριστία!)

Για το μεγάλο έγκλημα του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας ο «φυσικός αυτουργός» είχε βρεθεί πριν από τις εκλογές του 2019.

Έτσι την επομένη της εκλογικής αναμέτρησης ορκίστηκε Υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος ο Κωστής Χατζηδάκης.

Μέσω του Υπερταμείου διόρισε πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο στην ΔΕΗ τον Γιώργο Στάσση με αμοιβή 1.000 ευρώ την ημέρα.

Μετά αύξησε την τιμή της κιλοβατώρας κατά 19%.

Ύστερα ο Στάσσης έβαλε «γκάζια»  στην απολιγνιτοποίηση (που είχε ξεκινήσει επί ΣΥΡΙΖΑ) και πήρε δάνεια με ρήτρα… διοξειδίου του άνθρακα.

Οι εισαγωγείς φυσικού αερίου πανηγύριζαν.

(H Μytilineos – μία από τις τέσσερις εταιρίες που σήμερα συνιστούν το καρτέλ της Ενέργειας- εισάγει πάνω από το 41% του φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Συνολικά οι τέσσερις εταιρίες του καρτέλ ελέγχουν σχεδόν το 85% της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με την ΔΕΗ στο 62%).

Σήμερα, όμως, στο αφήγημα της απολιγνιτοποίησης κυριαρχεί το οικονομικό πρόσημο έναντι του περιβαλλοντικού.

Έτσι αποκαλύφθηκε η διακομματική πολιτική «συμφωνία σιωπής» πίσω από το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ.

H οποία έτσι και αλλιώς ξεκίνησε επί ΣΥΡΙΖΑ.

Η «συμφωνία σιωπής» γίνεται για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του φυσικού αερίου.

Ως του δήθεν μεταβατικού καυσίμου από τον λιγνίτη στα φωτοβολταϊκά – ανεμογεννήτριες (ΑΠΕ) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Αλλά τα οικονομικά μεγέθη και τα επιστημονικά δεδομένα είναι αμείλικτα.

Όταν η τιμή του φυσικού αερίου είναι πάνω από 100 ευρώ η μεγαβατώρα (η και πιο κάτω για ορισμένους) συμφέρει να καις δικό σου λιγνίτη και όχι εισαγόμενο φυσικό αέριο για να παράγεις ηλεκτρική ενέργεια.

Άσε που η καύση φυσικού αερίου εκπέμπει και αυτή διοξείδιο του άνθρακα σε αναλογία λίγο παρακάτω από ένα προς τρία σε σχέση με τον λιγνίτη.

Όσο για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του ελληνικού λιγνίτη στην γήινη ατμόσφαιρα είναι όσο το ποσοστό της νικοτίνης στα slim τσιγάρα (η Γερμανία θα κλείσει τα λιγνιτικά εργοστάσια το 2035 και οι Κίνα-Ινδία ανοίγουν νέα)!

Αλλά ο Στάσσης τοποθετήθηκε από τον πρωθυπουργό στην ΔΕΗ για να μετατρέψει το ηλεκτρικό ρεύμα από κοινωνικό αγαθό σε χρηματιστηριακό είδος.

Επιτάχυνε την απολιγνιτοποίηση για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των άλλων τριών του καρτέλ της Ενέργειας.

Mytilineos (Protergia), Eλληνικά Πετρέλαια (El Pedison) και ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ (Ήρων)

Γιατί αυτοί δεν παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από λιγνίτη αλλά από φυσικό αέριο (και από ΑΠΕ)

Το colpo gross με την … τελευταία μεγαβατώρα

Η κερδοσκοπία, όμως, στο Χρηματιστήριο της Ενέργειας (EnEx) γίνεται με το φυσικό αέριο.

Με την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ).

Δηλαδή με την τιμή που θα πουλήσει κάθε ημέρα ένας από τους τέσσερις του καρτέλ την «τελευταία μεγαβατώρα»

Την μεγαβατώρα που υποτίθεται ότι είναι απολύτως αναγκαία για να έχουν οι Έλληνες επάρκεια ηλεκτρικού ρεύματος την επόμενη ημέρα.

Ή, αλλιώς, για να υπάρχει «ισορροπία» στο σύστημα.

Αλλά οι ΑΠΕ (φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες) πουλάνε την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν σε  σταθερή τιμή, άρα χωρίς τους λιγνίτες το φυσικό αέριο «κάνει μόνο του παιγνίδι» στην χρηματιστηριακή κερδοσκοπία.

Άσε που επειδή το φυσικό αέριο είναι εισαγόμενο (και στοκάρεται) το παιγνίδι είναι παντελώς ανεξέλεγκτο.

Μέχρι που μπορείς να πουλήσεις αυτήν την «τελευταία μεγαβατώρα» ακόμη και 3.000 ευρώ.

Για ποιόν λόγο; Επειδή είναι δήθεν απαραίτητη.

«Για να έχουν επάρκεια ηλεκτρικού ρεύματος οι Έλληνες την επόμενη ημέρα! Για να μην γίνει black out!»

Το καλύτερο όμως είναι αλλού.

Όσο πουλιέται αυτή η … πολύτιμη «τελευταία μεγαβατώρα (« για να μην έχουμε black out αύριο!» ) τόσο τελικά θα πουληθούν και όλες οι υπόλοιπες μεγαβατώρες.

Σε όποια τιμή και αν τις είχαν προσφέρει προηγουμένως οι άλλοι τρείς του καρτέλ.

Μέσα στην ίδια ημέρα.

Δηλαδή προσφέρεις τιμή μεγαβατώρας 100 ευρώ την το πρωί, αλλά την πληρώνεσαι μέχρι και… 3000 ευρώ το μεσημέρι.

Αυτό είναι το κόλπο με την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) της … πολύτιμης «τελευταίας μεγαβατώρας».

Και αμέσως μετά αυτή η χρηματιστηριακή (δηλαδή ανεξέλεγκτη) τιμή της πολύτιμης «τελευταίας μεγαβατώρας»  από την χονδρική αγορά περνάει στην λιανική αγορά.

Δηλαδή στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος που πληρώνουν οι Έλληνες.

Πώς; Μα με την ρήτρα αναπροσαρμογής!

Το κόλπο, λοιπόν, στο Χρηματιστήριο της Ενέργειας στήθηκε πάνω σε αυτήν την πολύτιμη «τελευταία μεγαβατώρα».

Με την οποία οι Έλληνες από την προηγούμενη ημέρα αποφεύγουν δήθεν το black out της επόμενης. Γιατί η πολύτιμη «τελευταία μεγαβατώρα» εξασφαλίζει δήθεν την ισορροπία του συστήματος.

Και αυτό γίνεται κάθε ημέρα!

Γι’ αυτόν τον λόγο το Χρηματιστήριο του Σημίτη ωχριά μπροστά στο Χρηματιστήριο του Μητσοτάκη.

Τουλάχιστον εκεί έχαναν όσοι έπαιζαν.

Εδώ χάνουν όλοι.

Το χορό της κερδοσκοπίας στο Χρηματιστήριο Ενέργειας σύρει ο Στάσσης της ΔΕΗ

Στο πρώτο τετράμηνο του 2022 το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα από τους τέσσερις του καρτέλ κυμαινόταν κατά μέσο όρο στα 150-160 ευρώ την μεγαβατώρα.

Την ίδια ακριβώς χρονική περίοδο οι τέσσερις του καρτέλ διαμόρφωναν στο Χρηματιστήριο της Ενέργειας την  χονδρική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που πουλούσαν στους Έλληνες στα 250 ευρώ και πάνω την μεγαβατώρα.

Έτσι η Ελλάδα έγινε πρωταθλήτρια στην ακρίβεια της ηλεκτρικής ενέργειας.

Και οι τέσσερις του καρτέλ έγιναν πρωταθλητές στα κέρδη της ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία υπολογίζονται σε πάνω από 50%-60%.

Σε αυτό, λοιπόν, το κόλπο του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας ο Γιώργος Στάσσης της ΔΕΗ λειτούργησε ως χρηματιστηριακός κερδοσκόπος.

Το 2020 ο Στάσσης πουλούσε στους Έλληνες την μεγαβατώρα 110 ευρώ (λιανική) όταν η χονδρική τιμή της ήταν μόλις 42 ευρώ.

Το 2021 (δεύτερο εξάμηνο) ο Στάσσης παρήγε από τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της ΔΕΗ συνολικά 2.692 μεγαβατώρες.

Του κόστιζε η μεγαβατώρα 15 ευρώ… αλλά την πουλούσε στους Έλληνες 197 ευρώ!

(τα υδροηλεκτρικά παράγουν την φτηνότερη ενέργεια)

Τον Αύγουστο του 2021 (στην θερινή ραστώνη) εισήγαγε την ρήτρα αναπροσαρμογής στα τιμολόγια των ανυποψίαστων πελατών της ΔΕΗ.

Μετά (Νοέμβριος 2021) ο Στάσσης πούλησε το 17% (από το 51%) της συμμετοχής του δημοσίου (μέσω του Υπερταμείου) στο μετοχικό κεφάλαιο της ΔΕΗ σε ξένα funds (1,35 δις).

Έτσι επισφράγισε την μετατροπή της ΔΕΗ από δημόσια επιχείρηση σε κοινό κερδοσκοπικό παίκτη του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Βεβαίως κράτησε για τον εαυτό του το management (με 34%-blocking minority).

Στην συνέχεια (Φεβρουάριος 2022) πούλησε και το 49% του δικτύου διανομής χαμηλής τάσης (ΔΕΕΔΗΕ)

Σε αυστραλιανό fund (Macquarie Asset Management) εισπράττοντας άλλο 1,3 δις (+800 εκ. πληρωμή χρεών του ΔΕΔΔΗΕ από τον αγοραστή)

Ο ΔΕΕΔΗΕ ως μονοπώλιο του δικτύου διανομής χαμηλής τάσης εισπράττει κάθε ημέρα από τους έλληνες (μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας) περίπου 2.000.000 ευρώ.

Τα κέρδη του ΔΕΔΔΗΕ το 2019 ήταν 70.000.000 ευρώ.

Αυτή την χρυσοφόρα δημόσια επιχείρηση… κατάφερε να πουλήσει ο Στάσσης (μεγάλη επιτυχία!)

Διατηρώντας όμως και εδώ το κρατικό management (όλα κι’ όλα)

O «Στάσσης του ΔΕΔΔΗΕ» Αναστάσιος Μάνος πληρώνεται (από τους Έλληνες καταναλωτές) όχι με 1.000 αλλά με 500 ευρώ την ημέρα.

Ο Μάνος έγινε γνωστός από το φιάσκο του ΔΕΔΔΗΕ στην διαχείριση της κακοκαιρίας.

Αλλά αρκεί να ρωτήσετε ένα οποιοδήποτε πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας πόσο χρόνο κάνει ο ΔΕΔΔΗΕ.

Μόνον και μόνον για να συνδέσει μια νέα παροχή σε νεόδμητη κατοικία.

Τότε θα  πιστοποιήσετε τα προσόντα του manager των 500 ευρώ την ημέρα.

Η λαχταριστή ομελέτα του Χατζηδάκη στο τραπέζι του καρτέλ

Την λειτουργία του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας (target model) εξήγγειλε ο τότε Υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος Κωστής Χατζηδάκης.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2020 στο συνέδριο του Economist στην Αθήνα.

Η φράση του «Το Υπουργείο είναι αποφασισμένο να σπάσει αυγά» παραμένει μέχρι σήμερα  μνημειώδης.

Γιατί την τεράστια ομελέτα από το σπάσιμο των αυγών την τρώνε έκτοτε οι τέσσερις του καρτέλ.

Αλλά την πληρώνουν οι Έλληνες.

Μόλις την πέμπτη εβδομάδα λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας η τιμή της μεγαβατώρας εκτοξεύτηκε από τα 19,74 ευρώ στα 41,79 ευρώ και στην έκτη εβδομάδα έπεσε στα 8,48 ευρώ.

Οι τέσσερις του καρτέλ αποκόμισαν τεράστια κέρδη. Ήταν φανερό ότι επρόκειτο για «εναρμονισμένη πρακτική». Δηλαδή για μεταξύ τους συνεννοουμένη κερδοσκοπία.

Σε βάρος όλων των ανυποψίαστων Ελλήνων που ήταν κλεισμένοι στα σπίτια τους λόγω κορωνοϊού.

Αλλά η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) δεν διαπίστωσε τίποτα ύποπτο.

Η ΡΑΕ θεώρησε απολύτως νόμιμα τα υπερκέρδη του καρτέλ.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2020 ο Κωστής Χατζηδάκης μιλώντας αυτήν την φορά στην Βουλή διαβεβαίωνε ότι «με τον ανταγωνισμό θα πέσουν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και του ρεύματος»

Η αποστροφή του «Κάποιος πρέπει να νοιαστεί και για τους καταναλωτές. Είναι 10.000.000 Έλληνες. Εδώ είμαστε για τους πολλούς!» παραμένει επίσης μνημειώδης.

Πολύ περισσότερο γιατί ακριβώς την ίδια ημέρα είχε λάβει μια επιστολή της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ.

Με στοιχεία για κατακόρυφη άνοδο της χονδρεμπορικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Την ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ ήρθε να επιβεβαιώσει η «Καθημερινή» μόλις τρείς ημέρες αργότερα.

«Η εφαρμογή του target model αλά ελληνικά. Τετραπλασιάστηκαν οι τιμές στην χονδρεμπορική αγορά ρεύματος» ήταν ο τίτλος του ρεπορτάζ.

Ο λόγος ήταν και παραμένει μέχρι σήμερα ίδιος.

Στο Xρηματιστήριο Ενέργειας (target model) αλά ελληνικά δεν λειτουργεί «προθεσμιακή αγορά».

Δηλαδή δεν υπάρχουν «διμερή συμβόλαια» μεταξύ παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και καταναλωτών αν και προβλέπονται από την σχετική νομοθεσία!

Έτσι όλη η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα πωλείται μέσα από τον χρηματιστηριακό τζόγο (spot).

Δηλαδή από την κερδοσκοπία που διαμορφώνει τις εξωφρενικές τιμές στην χονδρική αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας.

Με στόχο αυτές οι εξωφρενικές τιμές της χονδρικής αγοράς να περάσουν στην λιανική αγορά άρα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Και αυτό γιατί στην Ελλάδα το 100% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται ή εισάγεται διατίθεται στην αγορά μέσα από το Χρηματιστήριο της Ενέργειας (spot αγορά)

Αυτό δεν συμβαίνει σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα.

Η αμέσως επόμενη είναι η Ελβετία με 38%. Γαλλία και Γερμανία με 29%. Αγγλία με 13%. Ιταλία με 11%. Πολωνία με 1%.

Γι’ αυτό έχουμε το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρώπη.

Γιατί ο Κωστής Χατζηδάκης τον Νοέμβριο 2020 εφαρμόζοντας το νομοθετικό πλαίσιο του ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε το Χρηματιστήριο της Ενέργειας (target model) όχι όπως σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη.

Αλλά αλά ελληνικά.

Χωρίς «προθεσμιακή αγορά» με την οποία ο νομοθέτης προστατεύει τον καταναλωτή από την κερδοσκοπία της spot αγοράς.

Αλλά με το 100% της ηλεκτρικής ενέργειας να διατίθεται στους καταναλωτές ύστερα από χρηματιστηριακά παιγνίδια.

Με τα οποία οι τέσσερις του καρτέλ καθορίζουν κάθε ημέρα την τιμή της μεγαβατώρας όπως επιθυμούν.

Εφαρμόζοντας ανενόχλητοι το γνωστό πλέον κόλπο της δήθεν  πολύτιμης αλλά πανάκριβης «τελευταίας μεγαβατώρας» φυσικού αερίου στην τιμή της οποία πληρώνουν οι καταναλωτές και όλες τις υπόλοιπες μεγαβατώρες.

Έστω και αν αυτές παράγονται από τα πάμφθηνα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της ΔΕΗ του Στάσση.

Η μεγάλη κοροϊδία των επιδοτήσεων

Αυτή είναι η σαθρή βάση πάνω στην οποία στηρίζεται το φαύλο εποικοδόμημα της ελληνικής αγοράς ενέργειας. Γι’ αυτό και ξεγυμνώνεται στην πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση.

Αλλά αυτή η σαθρή βάση είναι πολιτικό κατασκεύασμα το οποίο χρεώνει τα υπερκέρδη του καρτέλ και τις τρελές απολαβές μιας κρατικής νομενκλατούρας στον απλό Έλληνα καταναλωτή.

Και επειδή είναι πολιτικό κατασκεύασμα  γι’ αυτό είναι και ανήθικο. Γιατί αρπάζει το υστέρημα του συνταξιούχου που ανάβει το ηλεκτρικό μάτι  για να ψήσει καφέ στο δυάρι διαμέρισμα και το δίνει στους «Στάσσηδες» για να χτίζουν βίλλες.

Και όχι μόνον αυτό, αλλά κοροϊδεύει τον απλό Έλληνα καταναλωτή με περισσή αλαζονεία (ο αρχηγός) και κουτοπονηριά (οι υπόλοιποι)

Η κοροϊδία γίνεται με τις δήθεν κρατικές επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Εδώ το κόλπο είναι win-win (βασικό πρωθυπουργικό δόγμα) ώστε να μειωθεί το πολιτικό κόστος… ώστε να μην μειωθούν ή και να αυξηθούν τα υπερκέρδη του καρτέλ των τεσσάρων.

Γιατί τα  λεφτά των επιδοτήσεων τα έχουν ήδη πληρώσει οι καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος και μάλιστα μέσα από τους δικούς τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Πώς γίνεται αυτό;

Μα τα λεφτά των επιδοτήσεων προέρχονται από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης (ΤΕΜ) που εξαγγέλθηκε στην ΔΕΘ στις 13 Σεπτεμβρίου 2021.

(Μαζί με την διαβεβαίωση ότι οι αυξήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα θα ήταν «μέχρι δύο ευρώ τον μήνα»).

Αλλά το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης (ΤΕΜ) χρηματοδοτείται βασικά από τον Ειδικό Λογαριασμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΛΑΠΕ).

Αυτός ο Ειδικός Λογαριασμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΛΑΠΕ) χρηματοδοτείται κυρίως από το Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αερίων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ)

Το ΕΤΜΕΑΡ, όμως, το πληρώνουν οι ίδιοι οι καταναλωτές με τους  λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Ωραίο αλυσιδωτό κόλπο!

Σε κάθε λογαριασμό δίνουν στον Έλληνα καταναλωτή τα λεφτά τα οποία έχει ήδη πληρώσει (μέσω του ΕΤΜΕΑΡ) στον προηγούμενο λογαριασμό του και μάλιστα δεν δίνουν τα λεφτά απευθείας στον καταναλωτή αλλά απευθείας στον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας.

Αλλά ο πάροχος (ειδικά αν ανήκει στους τέσσερις του καρτέλ) έχει ήδη κερδοσκοπήσει σε βάρος του καταναλωτή μέσω του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας.

Μετά απλώς συμπληρώνει την κοροϊδία.

Αναγράφοντας  στον λογαριασμό του καταναλωτή την ένδειξη «συνολική κρατική επιδότηση» με το αντίστοιχο ποσό.

Παραπλανητικά… γιατί δεν πρόκειται βέβαια για «κρατική επιδότηση» αλλά για τα λεφτά που έχει ήδη πληρώσει ο καταναλωτής στους προηγούμενους λογαριασμούς του μέσω του ΕΤΜΕΑΡ.

Τουλάχιστον στο μεγαλύτερο τμήμα τους γιατί ένα μέρος των εσόδων της επιδότησης προέρχεται και από τα περίφημα δικαιώματα εκπομπής αερίων ρύπων.

Δηλαδή από τον μηχανισμό με το οποίο εξοβελίστηκε βίαια ο λιγνίτης προς όφελος των συμφερόντων του φυσικού αερίου.

Έτσι το κόλπο του Χρηματιστηρίου της Ενέργειας αλά ελληνικά στηρίχτηκε αρχικά στην δήθεν περιβαλλοντική ευαισθησία.

Εκεί ακριβώς (στην… οικολογία)  στηρίχτηκε και το άλλο μεγάλο κόλπο… αρμοδιότητας του Υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος.

Η ανακύκλωση (σπιτάκια, πολύχρωμοι κάδοι κλπ).

Για τους γνωρίζοντες η ανακύκλωση οδήγησε και τον εμπνευστή του Χρηματιστηρίου Ενέργειας (target model, θα σπάσουμε αυγά κλπ) από το Υπουργείο Ενέργειας στο Υπουργείο Εργασίας γιατί η Ανακύκλωση μαζί με την Ενέργεια αποτελούν τις μεγάλες κρατικές μπίζνες της κυβέρνησης.

Αυτές συμπληρώνονται από τα 32 δις του Ταμείου Ανάκαμψης.

Δηλαδή από την επίσης αλά ελληνικά λειτουργία του Υπερταμείου.

Το οποίο θα διαχειριστεί τα 32 δις του Ταμείου Ανάκαμψης με σκέτα ιδιωτικό-οικονομικά πρότυπα.

Γι’ αυτό και στα κρίσιμα πόστα έχουν τοποθετηθεί άνθρωποι της εποχής Σημίτη.

Με την τεχνογνωσία και την … εμπειρία τους έχουν κάνει τον «σημιτισμό» κυρίαρχο ρεύμα στην νομή της εξουσίας.

Δηλαδή στην διαχείριση των χρημάτων των Ελλήνων.

Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις: Ακολούθησε το pronews.gr στο Instagram για να «δεις» τον πραγματικό κόσμο!

Προς: Διοικούσα Επιτροπή Τομέα Μηχανικών & ΕΔΕ τ. ΕΤΑΑ του e-ΕΦΚΑ ΘΕΜΑ: Αμφισβήτηση οφειλής από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές κ. Νικολάου Στεφανή

Ο Συνήγορος του Πολίτη εξετάζει αναφορά του κ. Νικολάου Στεφανή, με αριθμό
υπόθεσης 305926. Από την επισκόπηση των αιτιάσεων του ενδιαφερομένου κατόπιν
συνεκτιμήσεως των στοιχείων που προσκομίζει ενώπιον της Ανεξάρτητης Αρχής,
προκύπτουν τα κατωτέρω:

https://oikonikipragmatikotita.blogspot.com/2022/04/e.html?fbclid=IwAR0BnWeZPbJK9FBjDv9cT-VYsGNY7Iydu97-9Jk0UGZRGwrjOSOQvs8wgC8

Η Ε.Ε. προχώρησε την προηγούμενη εβδομάδα σε συμφωνία για πρόσθετο ενεργειακό εμπάργκο κατά της Ρωσίας, όχι μόνο για την μη πληρωμή των προμηθειών του ρώσικου φυσικού αερίου σε ρούβλια, αλλά και στην διακοπή προμήθειας πετρελαίου και άνθρακα από την Ρωσία.

Από τον Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Μία απόφαση που η Ευρώπη δοκιμάζει τις ενεργειακές αντοχές της, με δεδομένο σήμερα ότι η ενεργειακή εξάρτηση της από ρώσικους υδρογονάνθρακες αγγίζει το 65%. Κάποιες χώρες φτάνουν και το 85% και κάποιες άλλες το 35%.

Συγκεκριμένα από τα 450 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου που καταναλώνουν οι χώρες της Ευρώπης, τα 150 bcm προέρχονται από την Ρωσία, μέσω των αγωγών, τα 100 bcm από τις ΗΠΑ (υγροποιημένο αέριο) και τα υπόλοιπα 200 bcm από τρίτες χώρες (Μέση Ανατολή, Αλγερία κλπ) σε μορφή LNG. Αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα οι τερματικοί σταθμοί επι ευρωπαϊκού εδάφους δεν ξεπερνούν τους 28 και η δυναμικότητα τους δεν είναι πάνω από 250 bcm, μπορεί κανείς να φανταστεί αν αύριο το πρωί χαθούν τα 150 bcm μέσω των αγωγών που εκκινούν από την Ρωσία, τι θα συμβεί.

Σε κάποιες χώρες στο ενεργειακό τους μείγμα, το φυσικό αέριο κατέχει πολύ μεγάλο ποσοστό, όπως η Ουγγαρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, η Σλοβενία κλπ και δεν έχουν ούτε έναν τερματικό σταθμό LNG, αφού οι χώρες αυτές δεν έχουν πρόσβαση στην θάλασσα, αλλά επιπλέον δεν έχουν και αντίστοιχα δίκτυα αγωγών που να συνδέουν σταθμούς LNG γειτονικών τους χωρών με αυτές. Σε αυτήν την περίπτωση, αν σταματήσουν οι ροές αερίου από Ρωσία, θα μιλάμε για πλήρη ενεργειακή και οικονομική κατάρρευση μέσα σε λίγες ημέρες.

Oκ. Μητσοτάκης πρόσφατα ανακοίνωσε από τα εγκαίνια του τερματικού σταθμού FSRU της Αλεξανδρούπολης ότι η χώρα μας σύντομα θα απεξαρτηθεί πλήρως από τις εισαγωγές αερίου μέσω Ρωσίας. Το σύντομα, βέβαια προσδιορίζεται σε δύο χρόνια από σήμερα, στην καλύτερη των περιπτώσεων. Μέχρι τότε δεν μας εξήγησε ποιο είναι το planB, αν αύριο το πρωί ο Ρώσος πρόεδρος εφαρμόσει το διάταγμα του για πληρωμή αερίου σε ρούβλια και η Ελλάδα δεν ανταποκριθεί. Δηλαδή να συμβεί, ότι συνέβη στην Βουλγαρία και στην Πολωνία.

Η Ελλάδα ετησίως χρειάζεται περίπου 7,5 δισεκατομμύρια κυβικά αερίου για να καλύψει πλήρως τις ενεργειακές της ανάγκες. Τα 3,5 δισεκατομμύρια κυβικά τα λαμβάνει μέσω Ρωσίας από τους αγωγούς και τα υπόλοιπα 4,0 δισεκατομμύρια από επαναεριοποίηση του LNG, που το παραλαμβάνει στην Ρεβυθούσα μέσω τρίτων χωρών.

Η δυναμικότητα της Ρεβυθούσας μαζί με την νοικιαζόμενη πλωτή δεξαμενή των 150 χιλιάδων κυβικών μέτρων, αθροιστικά δεν υπερβαίνει τα 370 χιλιάδες κυβικά, που σημαίνει, ότι αυτό μπορεί να δώσει κάτι λιγότερο από 2 δισεκατομμύρια κυβικά αερίου τον χρόνο στο εσωτερικό δίκτυο της ΔΕΣΦΑ. Οι εισαγωγές από Ρωσία φθάνουν περίπου τα 3,5 δισεκατομμύρια κυβικά αερίου το χρόνο, άρα θα υπάρχει ένα έλλειμμα στο ισοζύγιο γύρω στο 1,5 δισεκατομμύριο κυβικά. Ακόμα κι αν αυξηθεί η παροχή του ΤΑΡ αυτό δεν θα μπορέσει να καλύψει το έλλειμμα.

Η Ελλάδα έχει δύο δρόμους. Ο ένας δρόμος είναι να συνεχίσει να προμηθεύεται το ρώσικο φυσικό αέριο, πληρώνοντας το σε ρούβλια και ο άλλος δρόμος είναι να εναρμονιστεί με την απόφαση της Ε.Ε για επιβολή ενεργειακού εμπάργκο, άρα διακοπή της αεριοδότησης με ότι αυτό σημαίνει. Ο δεύτερος δρόμος σημαίνει, οι βιομηχανικές και εμπορικές δραστηριότητες της χώρας θα πληγούν ανεπιστρεπτί οικονομικά, όσον αφορά δε την ηλεκτροπαραγωγή,το πιο πιθανό είναι να ζήσουμε ωριαίες διακοπές εκ περιτροπής και ταυτόχρονα να δούμε την τιμή του ρεύματος να αυξάνεται σε δυσθεώρητα επίπεδα.

Η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει χωρίς δημιουργικές ασάφειες και υπεκφυγές, ποιο θα είναι το βραχυπρόθεσμο planB,σε περίπτωση πλήρους διακοπής της προμήθειας αερίου από την Ρωσία. Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν και ούτε η χώρα μπορεί να βυθιστεί περαιτέρω σε μία ενεργειακή και οικονομική αυτοχειρία.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ – Ενεργειακός Επιθεωρητής

Ο ενεργειακός εφιάλτης προ των ευρωπαϊκών πυλών

3η αναβολή για την εκδίκαση υπόθεσης ευθυνών πρώην στελεχών της ΔΕΗ για την κατολίσθηση στο Ορυχείο Αμυνταίου το ’17

Σ

οβαρή υποβάθμιση περιβάλλοντος και δια παραλήψεως…

Η επανάληψις ως μήτηρ μαθήσεως! (;)

🔸

Παρακαλώ τους αναγνώστες να διαβάσουν το πόνημα, τοποθετώντας «τη γλώσσα στο μάγουλο», έκφραση που παλαιά σήμαινε

«και τι βλακείες λέει αυτός;».🧏‍♂️

Το άρθρο αφορά σε προτάσεις, που είχαμε κάνει με τον παλαιό μου συνεργάτη μηχανικό-μηχανολόγο Διονύση Χοϊδά Dennis Hoidas για την εκμετάλλευση των λιγνιτικών αποθεμάτων της Φενγουάλης. Οι προτάσεις είχαν προκύψει από τις ενεργειακές «κρίσεις», που είχαμε καλύψει/αναλύσει για 36 χρόνια σε αφιερώματα στο περιοδικό «4ΤΡΟΧΟΙ», είχαν δημοσιευτεί στην «Εστία της Κυριακής» καί, ενημερωτικά, είχαν αποσταλεί και στον Υπουργό Αναπτύξεως κ. Άδ. Γεωργιάδη.

Στην πρόταση αναφέραμε:

1. Ότι είναι αδιανόητη η αδρανοποίηση λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ με το πρόσχημα της «ασύμφορης εκμετάλλευσης για ηλεκτροπαραγωγή».

2. Ότι μέσω της αεριοποίησης είναι βιώσιμη όχι μόνο η συνέχιση της δραστηριότητας των υφιστάμενων ενεργών λιγνιτωρυχείων αλλά και η επαναδραστηριοποίηση κοιτασμάτων, που έχουν κριθεί ως «ασύμφορα για καύση σε ΑΗΣ».

3. Η υιοθέτηση της αεριοποίησης του λιγνίτη θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ένα ευρύ πλέγμα περιφερειακών οικονομικών δραστηριοτήτων (της ιδιωτικής πρωτοβουλίας), εγκατεστημένων εντός «πρώην ανενεργών» λιγνιτωρυχείων ή πέριξ αυτών.

4. Προέχει, σαφώς, η ανάπτυξη ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ τεχνολογίας αεριοποίησης, προκειμένου αυτή να είναι απολύτως συμβατή με τις αρνητικές ιδιαιτερότητες του ελληνικού λιγνίτη, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ή, κατά το δυνατόν, αρτιότερη αξιοποίησή του.

Η αεριοποίηση του λιγνίτη δεν είναι μια καινοφανής τεχνολογία για τη χώρα μας. Μέχρι πρό ολίγων ετών, λειτουργούσε στη Βόρεια Ελλάδα η «Ελληνική Βιομηχανία Άμμωνίας και Λιπασμάτων», η οποία χρησιμοποιούσε ως πρώτη ύλη λιγνιταέριο, προερχόμενο από τοπικούς λιγνίτες.Δυστυχώς, σχετικά πρόσφατα έκλεισε ώς ζημιογόνος, εν μέσω νεοελληνικού χάους κακοδιαχείρισης και συνδικαληστρικών κεκτημένων. Η «τεχνικά τεκμηριωμένη» εξήγηση της αποτυχίας της να παράξει προϊόντα σε ανταγωνιστική τιμή, εν συγκρίσει με την ιδιωτική πρωτοβουλία, ήταν «κακή ποιότητα του ελληνικού λιγνίτη» (λές κι όταν άνοιξε και μεγαλούργησε το μεγαθήριο προμηθευόταν λιγνίτη από τον Άλφα του Κενταύρου…).

Στο άρθρο ο μηχανικός-μηχανολόγος του Πανεπιστημίου Πατρών και ο αποτυχημένος δημοσιογράφος-εκδότης, που υπογράφουν το παρόν, έλεγαν:

1. Αυτή τη στιγμή καίμε λιγνίτη σε AΗΣ (δηλαδή, καίμε κάρβουνο για να βράσουμε νερό, όπως τον 18ο αιώνα.) Είναι προφανές ότι ο θερμικός κύκλος που χρησιμοποιείται, όσα τεχνολογικά φτιασίδια κι άν το φορέσεις, θα εξακολουθεί να έχει χαμηλή θερμική απόδοση, να μολύνει το σύμπαν με αιωρούμενα σωματίδια από την εξόρυξη και μεταφορά του λιγνίτη στην καμινάδα, μέχρι και τη διαχείριση της τέφρας. (Την οποία τέφρα, δορυφορικές εταιρείες θα έπρεπε να ΠΑΡΑΚΑΛΑΝΕ να αγοράσουν για την τσιμεντοβιομηχανία και τα ποιοτικά οδοστρώματα.)

2. Όντως, ο ελληνικός λιγνίτης είναι χαμηλής ποιότητας: περιέχει πολλή υγρασία και υψηλό ποσοστό αδρανών, που οδηγούν σε υπερβολική παραγωγή τέφρας στο φουγάρο. Το πρόβλημα, όμως, είναι σύνθετο: ένα μεγάλο μέρος της ενέργειας του συγκεκριμένου άνθρακα δέν αξιοποιείται, για να βράσει νερό ΜΕΣΑ στό καζάνι αλλά νερό

στό… φουγάρο (την εμπεριεχόμενη υγρασία, δηλαδή)! Μεγάλο μέρος, όμως, της ενέργειας δαπανάται για να αποδώσει τόνους ερυθροπυρωμένης τέφρας στα μπάζα!

3. Τι να κάνουμε με τον εγχώριο λιγνίτη μας (που για δεκαετίες μας έκανε ΧΩΡΑ) τώρα που ανακαλύψαμε το εισαγόμενο (από Ρωσσία και Η.Π.Α.) φυσικό αέριο; Δύο είναι τα αλληλένδετα- σκέλη, στα οποία οφείλουμε να επικεντρώσουμε την προσοχή μας: α) τα δικαιώματα ρύπων και β) τον χαμηλό συντελεστή απόδοσης.

4. Σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα ρύπων, αυτά (με εσκεμμένη «πιτσικουλιά» της Ε.Ε) εκτοξεύτηκαν από τα 5 ευρώ/ τόνο εκπεμπόμενου διοξειδίου στα 26 ευρώ! Πράγμα που σημαίνει ότι, για να παράξει μια μεγαβαττώρα ή Μεγαλόπολη (με το χαμηλό συντελεστή απόδοσης που την διακρίνει), θα πρέπει να πληρώσει 40 ευρώ φόρο άνθρακα.

5. Πάμε στην αεριοποίηση. Στη μετατροπή, δηλαδή, του λιγνίτη σε λιγνιταέριο, που σημαίνει: Καίμε ένα μέρος του λιγνίτη, για να θερμάνουμε τον υπόλοιπο και να αεριοποιηθεί (σε ανάμειξη με υδρατμό) και να μας δώσει ένα καύσιμο μείγμα, όπου τα κύρια συστατικά του είναι υδρογόνο, μονοξείδιο του άνθρακα και διοξείδιο του άνθρακα.

Τίθεται εδώ ένα ερώτημα: Για ποιο λόγο να προβούμε στην αεριοποίηση του λιγνίτη, τη στιγμή που είναι δεδομένο ότι ένα μέρος του θα το «χάσουμε» ακριβώς για να γίνει ή αεριοποίηση; Η απάντηση είναι: Επειδή το λιγνιταέριο μπορούμε να το «κάψουμε» σε μηχανές πολλαπλάσια μεγαλύτερου βαθμού απόδοσης (σε σύγκριση με τους ατμολέβητες) και, στο τέλος, να έχουμε ένα εμφανές ενεργειακό κέρδος. (Καί πολύ καθαρότερη ατμόσφαιρα, προφανώς, καθώς οι τέφρες και οι τοξικοί ρύποι του λιγνίτη έχουν συλλεγεί στο σύστημα του αεριοποιητή, προτού προωθηθεί το αέριο στην κατανάλωση.)

6. Οι μηχανές, που μπορούν να κάψουν το λιγνιταέριο, με τον ίδιο τρόπο που καίνε το φυσικό αέριο, είναι παλινδρομικές ΜΕΚ και αεριοστρόβιλοι. Οι μηχανές αυτές έχουν υψηλότατο βαθμό απόδοσης σε σύγκριση με τους παραδοσιακούς ατμολέβητες/ατμοστρόβλους των ΑΗΣ. Έχουν, όμως, κι ένα πρόσθετο πλεονέκτημα: Ένα μειονέκτημα των ΑΗΣ είναι ότι δεσμεύονται σε ένα αδιατάρακτα σταθερό επίπεδο απόδοσης, χωρίς δυνατότητα αυξομείωσης της παρεχόμενης ισχύος τους σε περιπτώσεις αιφνίδιας μεταβολής της ζήτησης ή της προσφοράς (σε περίπτωση, για παράδειγμα, που προστεθεί ή αφαιρεθεί απρόβλεπτη ισχύς στο δίκτυο, εξ αιτίας της παρουσίας «στοχαστικών» ΑΠΕ, όπως τα αιολικά.) Αντίθετα, οι αεριοστρόβιλοι (ιδιαίτερα της τάξης έως και διψήφιων μεγαβάτ) έχουν την ιδιότητα να αυξομειώνουν, σε πραγματικό χρόνο, την αποδιδόμενη ισχύ τους, έτσι ώστε να εξομαλύνουν τα σκαμπανεβάσματα διαθέσιμης ισχύος στο δίκτυο. Μέχρι τώρα, τη λειτουργία αυτή την έχουν αναλάβει αεριοστρόβιλοι πού καίνε είτε ντήζελ είτε (επίσης εισαγόμενο) φυσικό αέριο ή πανάκριβο LNG. Όλα αυτά, τη στιγμή που ορυχεία με τον ελληνικό λιγνίτη μπαίνουν σε αχρηστία, το ένα μετά το άλλο, αλλά πού ξανα-ανακαλύφθηκαν πρόσφατα!

#Η_ΠΡΟΤΑΣΗ_ΜΑΣ💡

Δεν θα ασχοληθούμε με τη ΔΕΗ ως μέρος της λύσης, τη στιγμή που η ίδια είναι ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, που συντίθεται από διαπλοκές διοίκησης-συνδικαλιστών- ιδιωτών υπεργολάβων, και είχε ως αποτέλεσμα για χρόνια «κάποιοι» να κουβαλούν με τα φορτηγά τους «ανθρακούχα χώματα» στα καζάνια (και να πληρώνονται «μέ τόν τόνο» γι’ αυτό) και, στη συνέχεια, να ξαναπληρώνονται, για να κουβαλάνε «θερμή τέφρα» πρός απόθεση. Και κάπου, ενδιάμεσα, κάποιοι να παριστάνουν ότι «παρήγαγαν ενέργεια»…

Κατόπιν αυτών, δεν θεωρούμε την ΔΕΗ ικανή να περάσει αυτοτελώς σε φάση αεριοποίησης του λιγνίτη. Από την άλλη, θεωρούμε έξ ίσου απαράδεκτο τα λιγνιτικά κοιτάσματα (που αποτελούσαν κρατική περιουσία, πρίν εκχωρηθούν πρίν λίγα χρόνια στην ιδιωτικοποιημένη ΔΕΗ), να περάσουν σε χέρια ιδιωτών. Όπου το πιθανότερο είναι να τα απενεργοποιήσουν, προκειμένου να προωθήσουν τις εισαγωγές LNG, φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος από το εξωτερικό.

Αυτό που προτείναμε ήταν: 🧏‍♂️

1. Αέναος ιδιοκτησία και διαχείριση των ορυχείων/κοιτασμάτων από την ΔΕΗ.

2. Έγκατάσταση σε κάθε αξιοποιήσιμο ορυχείο, τουλάχιστον, ενός αεριοποιητή ιδιοκτησίας της ΔΕΗ ή κοινοπραξίας ΔΕΗ/ιδιωτών.

3. Παραχώρηση πολλαπλών αδειών εγκατάστασης αεριοστρόβιλων μικρής-μέσης ισχύος από ιδιώτες. Οι αεριοστρόβιλοι μπορεί να είναι και μεταφερόμενες μονάδες (σε τροχοφόρα φορεία) με δυνατότητα μετακίνησης από ορυχείο σε ορυχείο, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες και δυνατότητες. Οι αεριοστρόβιλοι θα τροφοδοτούνται με το λιγνιταέριο του αεριοποιητή, ενώ η ΔΕΗ θα καλύπτει τα κόστη εξόρυξης/αεριοποίησης, τιμολογώντας τους καταναλωτές του λιγνιταερίου, που χρησιμοποιείται.

4. Για το θέμα των δικαιωμάτων ρύπων (έχουμε εκπομπές διοξειδίου άνθρακα τόσο κατά την αεριοποίηση του λιγνίτη, όσο και κατά την καύση του λιγνιταερίου) προτείναμε το «εμπορικό sequestration» (δικός μας όρος).

5. Με την έννοια του «εμπορικού sequestration» εννοούμε την ανάπτυξη στον χώρο του ορυχείου ενός πλέγματος ιδιωτικών δραστηριοτήτων, που θα ενεργοποιούνται με πρώτη ύλη το παραγόμενο διοξείδιο του άνθρακα από

τις στροβιλομηχανές, που καίνε λιγνιταέριο. Το οποίο διοξείδιο, πρέπει να σημειωθεί, είναι ικανοποιητικής καθαρότητας, λόγω της προηγηθείσης επεξεργασίας του λιγνιταερίου πρίν την καύση του. Είναι προφανές ότι καθίσταται πρακτικώς αδύνατη ή εμπορική απορρόφηση ολόκληρης της ποσότητας διοξειδίου, που προκύπτει από την ηλεκτροπαραγωγή του συνόλου των αεριοστροβίλων λιγνιταερίου, που θα έχουν εγκατασταθεί σε ένα ορυχείο. Αλλά με την

τρέχουσα τιμή των 26 ευρώ τόνο κρίνεται (εκ πρώτης όψεως) ώς εμπορικώς συμφέρουσα η δέσμευση, όσο το δυνατόν, μεγαλύτερης ποσότητας.

Οι πιθανές χρήσεις του δεσμευόμενου CO2, σε πρώτη άποψη, μπορεί να είναι:

1. Ως αέριο φωτοσύνθεσης σε καλλιέργειες άλγης για βιοκαύσιμα.

2. Ως αέριο ενίσχυσης της παραγωγικότητας θερμοκηπίων.

3. Ως πυροσβεστικό μέσον, με ανάπτυξη των τεχνολογιών αξιοποίησής του σε εστίες μείζονος μεγέθους.

4. Σε μεταγενέστερο στάδιο, ως υποβοηθητικό μέσον σε εξορύξεις υδρογονανθράκων επί ελληνικού εδάφους.

5. Με την αναγωγή του (μέσω C) σε CO, ως αέριο βιομηχανικών διεργασιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, πού να υπερκαλύπτει τα τέλη εκπομπής ρύπων.

#ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Και αυτές τις προτάσεις τις κατάπιε ο Κάλαθος των Άχρηστων –όπως έκανε για άλλες 50 τα τελευταία χρόνια, να

είμαστε καλά να ψωνίζουμε «ηλεκτρικά» αυτοκίνητα, τα οποία φορτίζουμε με ενέργεια, που εισάγουμε από την Ρωσσία, τις Η.Π.Α και την Τουρκία, μέσω αγωγών και δεξαμενοπλοίων που ανήκουν στις εφοπλιστικές εταιρείες ιδιοκτησίας των… αιθεροβαμόνων συντακτών του πονήματος!. 🕵️ _Κ.Κ

~ΕΣΤΙΑ 17-04-2022 ~

Ποιος φταίει για την ενεργειακή ακρίβεια στην Ελλάδα;

Κυβέρνηση και ενεργειακοί όμιλοι αποδίδουν την αύξηση των τιμών του ρεύματος στη διεθνή ενεργειακή κρίση. Αυτή όμως είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι οι τιμές στην Ελλάδα αυξάνονται περισσότερο και για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι στην Ευρώπη. Και οι αιτίες γι’ αυτό είναι η ξαφνική πρωτοκαθεδρία του φυσικού αερίου, οι στρεβλώσεις του εγχώριου ανταγωνισμού, τα κερδοσκοπικά επεισόδια στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, αλλά και ο χαρακτήρας του target model, δηλαδή της νέας αγοράς ενέργειας.

Πηγή: ΔΕΗ / Flickr

27 Ιανουαρίου 2022

The Manifold

Περιεχόμενα



Το Manifold είναι μια ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα, με μέλη στην Aθήνα, τη Λευκωσία και το Λονδίνο. Τα μέλη της ομάδας είναι οι Μαρινίκη Αλεβιζοπούλου, Αυγουστίνος Ζενάκος, Αχιλλέας Ζαβαλλής, Γιάννης Μπαμπούλιας, Μιχάλης Παναγιωτάκης, Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου και Ελίζα Τριανταφύλλου. Τον Απρίλιο του 2020 δημιούργησε την ιστοσελίδα The Manifold Files, σχεδιασμένη για να φιλοξενεί μακρόπνοες δημοσιογραφικές έρευνες.

Οπτικοποίηση δεδομένων: Κωνσταντίνα Μαλτεπιώτη

Στις 22 Δεκεμβρίου του 2021, οι τιμές στη λεγόμενη «προ-ημερήσια» χονδρική αγορά του ηλεκτρικού ρεύματος έσπασαν το φράγμα των 400 ευρώ ανά μεγαβατώρα στην Ευρώπη, ύστερα από μια μακρά ανοδική πορεία που ξεκίνησε στις αρχές Αυγούστου, σηματοδοτώντας την κορύφωση της μεγάλης ενεργειακής κρίσης του 2021. Από τον Νοέμβριο, οι καταναλωτές στην Ελλάδα είχαν δει πλέον τις επιπτώσεις να καταγράφονται στους λογαριασμούς τους σημειώνοντας αυξήσεις της τάξης του 96% για τα νοικοκυριά -και πολλαπλάσιες για τις επιχειρήσεις- σε σχέση με την περσινή χρονιά. Η ανησυχία για τις επιπτώσεις κατέλαβε τις πολιτικές ηγεσίες των χωρών της Ευρώπης, πυροδοτώντας μια σειρά συζητήσεων για την αγορά ενέργειας και τους όρους της σταδιακής απαγκίστρωσης από τα ορυκτά καύσιμα.

Το φταίξιμο αποδόθηκε ευρέως στη μείωση της προσφοράς φυσικού αερίου στην Ευρώπη από τη ρωσική κυβέρνηση, η οποία αποτελεί τον βασικό προμηθευτή της Γηραιάς Ηπείρου. Η δε εικόνα της αγοράς, όπως αποτυπώθηκε στις 22 Δεκεμβρίου, έδειχνε ότι όλη η ήπειρος μαστίζεται από τις αυξήσεις στην προ-ημερήσια αγορά, μια θέση την οποία έχει τονίσει επανειλημμένα και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, κάνοντας λόγο για ένα «κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα» που καλούσε σε «κοινά αποδεκτές αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ».

Τέτοιες λύσεις επιχείρησε να προωθήσει και ο ίδιος, αρχικά μέσω κοινής επιστολής που απέστειλε με τον υπουργό Οικονομικών, Χρήστο Σταϊκούρα, στην ηγεσία του Eurogroup στις αρχές Οκτωβρίου, με την οποία ζητούσαν τη θέσπιση ενός μόνιμου μηχανισμού στήριξης των καταναλωτών που θα επιδοτούσε τους λογαριασμούς του ρεύματος προκειμένου να περιοριστούν οι αυξήσεις. Μια πρώτη εκδοχή ενός τέτοιου μηχανισμού θεσπίστηκε μονομερώς από την ελληνική κυβέρνηση (άρθρο 61 στον νόμο 4839/2021), αλλά μέχρι τώρα φαίνεται να απορροφά πολύ μικρό μέρος του αυξημένου κόστους.

Ύστερα, στις 2 Δεκεμβρίου, στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ, το ΥΠΕΝ της Ελλάδας συντάχθηκε με την κίνηση της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ρουμανίας, μέσω της οποίας ζητήθηκε να αλλάξει η μέθοδος διαμόρφωσης της χονδρικής τιμής του ρεύματος στα διάφορα Χρηματιστήρια Ενέργειας.

Το μέσο κόστος της ηλεκτρικής μεγαβατώρας στην προ-ημερήσια αγορά για το τελευταίο έτος στην Ελλάδα ήταν υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης.

Οι εξηγήσεις που έχουν φτάσει στη δημοσιότητα, αλλά και οι προτεινόμενες λύσεις δεν δίνουν την πλήρη εικόνα του προβλήματος. Όσον αφορά την ενεργειακή κρίση του 2021, πράγματι, ο περιορισμός της προσφοράς φυσικού αερίου από τη Ρωσία είναι καθοριστικός παράγοντας, αλλά σε έρευνα που πραγματοποίησε η Deutsche Welle, οι ειδικοί παρέθεσαν τουλάχιστον 15 άλλες αιτίες που στον συνδυασμό τους διαμορφώνουν την παρούσα εκρηκτική κατάσταση.

Αντίστοιχα περίπλοκη είναι και η εικόνα στην ελληνική αγορά ενέργειας. Μπορεί οι τιμές της ενέργειας στην προ-ημερήσια αγορά στις 22 Δεκεμβρίου να έδειχναν αυξήσεις σε όλη την Ευρώπη, αλλά η εικόνα αυτή είναι πλασματική. Η 22η Δεκεμβρίου ήταν μία από τις ελάχιστες ημέρες των τελευταίων μηνών που η Ελλάδα δεν ήταν στην κορυφή της λίστας σε κόστος. Το στοιχείο όμως που μας επιτρέπει να συγκρίνουμε τι συμβαίνει σε σχέση με τις άλλες χώρες φαίνεται από τις year-to-date τιμές (τη μέση τιμή στο διάστημα ενός έτους) όπου η Ελλάδα κατέχει τη σταθερή, ακατέβατη πρωτιά ή πιο απλά, το μέσο κόστος της ηλεκτρικής μεγαβατώρας στην προ-ημερήσια αγορά για το τελευταίο έτος ήταν υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης.

Αυτή είναι όμως μόνο η αρχή των ιδιαιτεροτήτων της ελληνικής αγοράς ενέργειας. Άλλωστε, η προ-ημερήσια αγορά αποτελεί μόνο τη μία από τις τέσσερις χρηματιστηριακές αγορές ενέργειας του λεγόμενου “target model” που τέθηκε σε λειτουργία τον Νοέμβριο του 2020. Από τη μέρα της εφαρμογής του, έχουν σημειωθεί αυξήσεις σε όλες τις πτυχές του κόστους της ενέργειας, ενώ η ίδια η πρεμιέρα του ξεκίνησε με ένα μείζον κερδοσκοπικό επεισόδιο.

Η δε σύμπτωση της εισαγωγής του target model με την κυριαρχία του φυσικού αερίου που από το 2020 ευθύνεται για το 40% της ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα (στοιχεία του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης), ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί το 2022 καθώς νέες μονάδες τίθενται σε λειτουργία, προμηνύει και μελλοντικές αναταράξεις. Τόσο η αγορά, όσο και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, αλλά και η επιστημονική κοινότητα έχουν επισημάνει εδώ και πολλά χρόνια την εγγενή «αστάθεια» (volatility) των τιμών του φυσικού αερίου. Εν αντιθέσει όμως με τις άλλες χώρες, η ελληνική ενεργειακή αγορά δεν διαθέτει κανέναν μηχανισμό περιορισμού των αναταράξεων, ενώ οι καταναλωτές απειλούνται και από τις πρακτικές που ακολουθούνται στη λιανική, δηλαδή στα συμβόλαια που υπογράφουν για ρεύμα στα σπίτια και τις επιχειρήσεις.

«Το Target Model είναι μια μεγάλη μεταρρύθμιση». Έτσι υποδέχτηκε ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης το νέο μοντέλο λίγες ημέρες μετά την ενεργοποίησή του, χαρακτηρίζοντας το ως «το καλύτερο και πιο αποτελεσματικό εργαλείο διεθνώς», που θα έφερνε μεταξύ άλλων ένα «διαφανές πλαίσιο για το κόστος της αγοράς» και τη «διευρυμένη πρόσβαση σε οικονομικότερες πηγές ενέργειας», ενώ διακηρυγμένος στόχος του ήταν «η μείωση του κόστους της ενέργειας για τους τελικούς καταναλωτές».

14 μήνες αργότερα και παρά μια στιγμιαία εξομάλυνση των τιμών τις παραμονές της Πρωτοχρονιάς, οι τιμές του ρεύματος για τους τελικούς καταναλωτές έχουν πάρει την ανιούσα, η διαφάνεια είναι αμφισβητήσιμη, ενώ η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο μετακυλίει αδιαμεσολάβητα όλες τις παθογένειές της στους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η απόφαση του Κώστα Σκρέκα να συνταχθεί με το διάβημα των άλλων τεσσάρων χωρών ζητώντας τη μερική αναμόρφωση του target model, μπορεί να ιδωθεί μόνο ως διάψευση της αισιοδοξίας του προκατόχου του.

Στο πλαίσιο της έρευνας, επιδιώξαμε την επαφή με τις τέσσερις μεγάλες εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας που πρωταγωνιστούν στο εγχώριο τοπίο: ΔΕΗ, Protergia, ΗΡΩΝ και Elpedison. Ανάμεσα στα ερωτήματα που θέσαμε ήταν και πού αποδίδουν τις ραγδαίες αυξήσεις στους λογαριασμούς.

Απάντηση λάβαμε μόνο από την Protergia, που βλέπει την ενεργειακή κρίση ως πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο φαινόμενο. Στην απάντησή της η εταιρεία, εντοπίζει ως αίτια πίσω από την αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία μια σειρά από ατυχείς συμπτώσεις στη διεθνή αγορά που πράγματι εξηγούν σε έναν ικανοποιητικό βαθμό τη διεθνή ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, δεν επαρκούν για να εξηγήσουν την ιδιαιτερότητα της Ελλάδας να επιβαρύνεται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις άλλες χώρες. Η εξήγηση φαίνεται να βρίσκεται σε σειρά προβλημάτων και συμπεριφορών που εντοπίζονται σε κάθε βήμα της διαδικασίας ηλεκτροπαραγωγής και παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στους καταναλωτές, από το Χρηματιστήριο Ενέργειας μέχρι τη λιανική. (Ολόκληρη η απάντηση της Protergia εδώ.)

Η αγορά είχε στόχο

Δέκα χρόνια πριν την ενεργειακή κρίση, τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 2ας Φεβρουαρίου 2011 περιείχαν μια απόφαση που έμελλε να αποδειχθεί καθοριστική: «Η ΕΕ χρειάζεται μια απόλυτα ολοκληρωμένη, διασυνδεδεμένη και λειτουργική εσωτερική αγορά ενέργειας. Η νομοθεσία για την εσωτερική αγορά ενέργειας πρέπει συνεπώς να εφαρμοστεί γρήγορα και στο ακέραιο από τα κράτη μέλη».

Η προθεσμία που έθετε η συμφωνία ήταν ότι η κοινή αυτή αγορά όφειλε να έχει ολοκληρωθεί ως το 2014. Η απόφαση ερχόταν μετά από χρόνια σχετικών διαβουλεύσεων που περιελάμβαναν την έκδοση ευρωπαϊκών οδηγιών, τη θέσπιση ενός ενιαίου «χρηματιστηρίου ρύπων», προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τη συγκρότηση ενός Ευρωπαϊκού Διαχειριστή Συστήματος Διανομής (ENTSO-E), αλλά και έναν κανονισμό που ψήφισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2009, καλώντας μέσω αυτού να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.

Στην πραγματικότητα, η δημιουργία μιας απελευθερωμένης, ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού υπό την κυριαρχία του ιδιωτικού τομέα αποτελεί επίσημη πολιτική της ΕΕ τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1990. Μάλιστα, όπως έχουμε δείξει σε προηγούμενη έρευνά μας (The Manifold & Justyna Pisczatowska, «Πολωνία & Ελλάδα: Οι ηττημένοι του λιγνίτη», Inside Story, 8/11/2019), η ΕΕ εδώ και τρεις δεκαετίες θέτει συστηματικά τους κλιματικούς στόχους της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου υπό την ομπρέλα της απελευθέρωσης της αγοράς.

Αυτή η στοχοθεσία επαναλαμβάνεται στους σχεδιασμούς για τη νέα, κοινή αγορά. Ενδεικτικό είναι άλλωστε ότι στην Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2019 «σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας» ανθολογούνται όλες οι παρελθοντικές συζητήσεις για τη σχέση μεταξύ της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές. Η αντίληψη για τη σχέση τους εκφράζεται με σαφήνεια: «Ο σχεδιασμός μιας εύρυθμα λειτουργούσας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι καταλυτικός παράγοντας για την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».

Μπορεί η προθεσμία του 2014 να εξέπνευσε χωρίς την πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς ενέργειας, αλλά κατά τη διάρκεια της περασμένης δεκαετίας, τόσο οι διασυνδέσεις μεταξύ γειτονικών χωρών, όσο και η σύζευξη (coupling) των τιμών τους προχώρησαν, με όλο και πιο πολλές χώρες της ΕΕ να αυξάνουν τη διασύνδεση, ποιοτικά και ποσοτικά, με τους γείτονές τους. Το market coupling ή σύζευξη αγορών είναι η δυνατότητα δύο ή περισσότερων χωρών να επιτρέπουν σε ηλεκτροπαραγωγούς της μίας να συμμετέχουν στις ημερήσιες δημοπρασίες ενέργειας της άλλης.

Λόγω γεωγραφικής θέσης, αλλά κυρίως των επιπτώσεων της κρίσης, η Ελλάδα κατέφτασε αργοπορημένη στον χορό. Η αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι πλέον γνωστή ως target model, πρωτοψηφίστηκε με τον νόμο 4425 του 2016. Η ολοκλήρωση των βημάτων για τη λειτουργία της αγοράς υπήρξε ένα από τα 140 προαπαιτούμενα του τρίτου μνημονίου το 2017, ενώ με νόμο του 2018 δημιουργήθηκε το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, το οποίο σήμερα διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος του target model. Εν τέλει, αφού υπέστη πολλαπλές αναθεωρήσεις από τις ελληνικές αρχές τους μήνες πριν αρχίσει να λειτουργεί, το target model εγκαινιάστηκε επισήμως την 1η Νοεμβρίου του 2020.

Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, στο target model προβλέπονται τέσσερις αγορές χονδρικής, δηλαδή «χρηματιστήρια», στα οποία εκτελούνται συναλλαγές που αφορούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Τις ποσότητες αυτές τις πωλούν οι παραγωγοί ενέργειας στο σύστημα, το οποίο εν συνεχεία τις πωλεί στους παρόχους. Οι πάροχοι με τη σειρά τους, πωλούν την ενέργεια που έχουν αγοράσει από το σύστημα στη λιανική αγορά, δηλαδή στους καταναλωτές.

Οι αγορές του Target Model

Οι τέσσερις αγορές του target model είναι:

Η προημερήσια αγορά (Day-Ahead Market – DAM): Η αγορά στην οποία δημοπρατούνται οι προσφορές των μονάδων για τον ενεργειακό προγραμματισμό της επόμενης ημέρας.

Η ενδοημερήσια αγορά (Intra-Day Market – IDM): Η αγορά στην οποία γίνονται συμπληρωματικές αγορές και πωλήσεις την ίδια μέρα.

Η προθεσμιακή αγορά: Εδώ συνάπτονται συμβόλαια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε προσυμφωνημένες τιμές.

Η αγορά εξισορρόπησης: Εδώ οι παραγωγοί ενέργειας καταθέτουν προσφορές σε πραγματικό χρόνο, κατά τη διάρκεια μιας ημέρας, για πακέτα ενέργειας που μπορούν να διαθέσουν άμεσα, ώστε να καλυφθούν ελλείμματα ή απώλειες του συστήματος, δηλαδή ενεργειακές ανάγκες τις οποίες το σύστημα δεν μπορεί να καλύψει από την ενέργεια που διατέθηκε στην προημερήσια και την ενδοημερήσια αγορά.

Τις τρεις πρώτες αγορές τις διαχειρίζεται το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, ενώ την αγορά εξισορρόπησης ο ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας).

Το πρόβλημα της εξισορρόπησης

Από τον πρώτο μήνα λειτουργίας του, το target model άρχισε να αυξάνει τις τιμές στη χονδρική αγορά ηλεκτρισμού. Οι αυξήσεις όχι μόνο δεν πέρασαν απαρατήρητες αλλά διάφορα δημοσιεύματα (ενδεικτικά βλ. Καθημερινή και Newmoney.gr) εκείνη την περίοδο άφηναν υπόνοιες ότι οι κάτοχοι μονάδων παραγωγής ενέργειας από φυσικό αέριο εκμεταλλεύονταν την αγορά εξισορρόπησης για να αποσπάσουν υψηλότερα κέρδη.

Μια τέτοια πρακτική είναι εφικτή διότι η προημερήσια και ενδοημερήσια αγορά ενέργειας λειτουργούν με δημοπρασίες, που σημαίνει ότι οι παραγωγοί καλούνται να μειοδοτήσουν και το σύστημα επιλέγει τις φθηνότερες τιμές από κάθε μονάδα ηλεκτροπαραγωγής. Έτσι, αν μια μονάδα προσφέρει ρεύμα σε ακριβές τιμές, τότε αποκλείεται από τη δημοπρασία.

Αν όμως η μονάδα είναι μεγάλη και άρα αναγκαία για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας, όπως οι μονάδες φυσικού αερίου, τότε έχει εξαιρετικά μεγάλη πιθανότητα να χρειαστεί άμεσα να διαθέσει ενέργεια, παρότι έχει αποκλειστεί από τις αγορές, διότι χωρίς αυτήν το σύστημα δεν θα έχει επάρκεια. Μόνο που, επανερχόμενη, θα διαθέσει ενέργεια όχι πλέον μέσω της προημερήσιας και της ενδοημερήσιας αγοράς, αλλά μέσω της αγοράς εξισορρόπησης, που διορθώνει τα ελλείμματα του συστήματος.

Σε αντίθεση, όμως, με την προημερήσια και την ενδοημερήσια αγορά, όπου οι παραγωγοί χρειάζεται να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές προκειμένου να συμπεριληφθούν στον ημερήσιο προγραμματισμό, ο κανονισμός της αγοράς εξισορρόπησης επιτρέπει να ζητήσουν τιμές μέχρι 4.240 ευρώ ανά MWh (μεγαβατώρα), έναντι του μεταβλητού κόστους των 50-100 ευρώ που κοστίζει η παραγωγή της.

Αν λοιπόν ένας παραγωγός, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να προσφέρει ενέργεια εξισορρόπησης λόγω της μονάδας παραγωγής με φυσικό αέριο που διαθέτει, δώσει υψηλές τιμές στις δημοπρασίες για τον ημερήσιο προγραμματισμό, μπορεί βασίμως να περιμένει μεγάλα κέρδη όταν αναπόφευκτα θα κληθεί να αναπληρώσει την ενέργεια που λείπει από το σύστημα εκείνη την ημέρα στην αγορά εξισορρόπησης, σε μεγαλύτερες ή και πάρα πολύ μεγαλύτερες τιμές ανά MWh, απ’ αυτές που ζητούσε στην προημερήσια αγορά -μια ευκαιρία την οποία κάποιοι παραγωγοί φαίνεται ότι άδραξαν, καταθέτοντας προσφορές ως και 3.000 ευρώ, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει η συνολική τιμή του ρεύματος.

Η περιπέτεια αυτή αποτυπώνεται στα δελτία της αγοράς εξισορρόπησης που εκδίδει σε εβδομαδιαία βάση ο ΑΔΜΗΕ, ο οποίος τη διαχειρίζεται. Εκεί αποτυπώνεται καθαρά η αυξητική τάση των αποζημιώσεων για ανοδική ενέργεια εξισορρόπησης: από 7.689.669 ευρώ την πρώτη εβδομάδα λειτουργίας (2/11-8/11/2020), φτάνει τα 14.707.319 ευρώ την εβδομάδα μεταξύ 23 και 29 Νοεμβρίου, προτού εκτιναχθεί στα 52.655.587(!) ευρώ την εβδομάδα μεταξύ 30 Νοεμβρίου και 6 Δεκεμβρίου του 2020. Σε αυτή την τελευταία εβδομάδα και συγκεκριμένα το πρωί στις 30 Νοεμβρίου και το απόγευμα στις 2 Δεκεμβρίου, είναι που κατατίθενται σύμφωνα με το δελτίο εκκαθάρισης της αγοράς εξισορρόπησης οι προσφορές των 3.000 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ σε πολλές άλλες στιγμές, οι προσφορές κυμαίνονται μεταξύ 899 και 1.200 ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην εν λόγω εβδομάδα, το κόστος της ενέργειας εξισορρόπησης δεκαπλασιάστηκε σε σχέση με τις τιμές που επικρατούσαν πριν το target model.

Το κερδοσκοπικό αυτό επεισόδιο θορύβησε την πολιτική ηγεσία. Ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, πραγματοποίησε συνδιασκέψεις με τους τέσσερις ηλεκτροπαραγωγούς που είναι αρκετά μεγάλοι ώστε οι μονάδες τους να θεωρούνται βασικές για την επάρκεια του συστήματος και που ως εκ τούτου συμμετέχουν στην αγορά εξισορρόπησης. Οι παραγωγοί αυτοί είναι οι Protergia, ΗΡΩΝ, Elpedison και η ΔΕΗ.

Απαντώντας σε ερώτημα μας, η Protergia σημειώνει ότι πριν τη δημιουργία της σχετικής αγοράς, η ενέργεια εξισορρόπησης «παρέχετο άνευ αμοιβής, με αποτέλεσμα όλες οι ευέλικτες μονάδες παραγωγής να είναι ζημιογόνες», πράγμα που δεν έδωσε «το κατάλληλο σήμα στην αγορά για να γίνουν επενδύσεις σε ευέλικτες μονάδες», οδηγώντας σε «σπανιότητα (scarcity) της ευέλικτης ενέργειας εξισορρόπησης». Η Protergia αποδίδει τις αναταράξεις στην αγορά εξισορρόπησης σε μια πανευρωπαϊκή αύξηση των τιμών που συνέπεσε με «μια εντελώς ανώριμη αγορά που μόλις ξεκινούσε, με μη έμπειρους συμμετέχοντες στους νέους κανόνες  και παρατηρήθηκαν κάποιες εξάρσεις, οι οποίες όμως, όπως φάνηκε, πολύ σύντομα ομαλοποιήθηκαν στις αρχές του 2021» και τονίζει ότι από την έρευνα της ΡΑΕ και του ΑΔΜΗΕ, δεν προέκυψαν ενδείξεις μη σύννομης συμπεριφοράς των συμμετεχόντων.

Οι τέσσερις πάροχοι: Εταιρείες και ονόματα

https://flo.uri.sh/visualisation/8537712/embed?auto=1

Interactive content by Flourish

Από διαρροές στον Τύπο προέκυψε ότι κατά τις συνδιασκέψεις του με τους ηλεκτροπαραγωγούς, ο υπουργός προειδοποίησε πως «θα αντιδράσει», αν η κατάσταση δεν είχε διορθωθεί ως τη Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2020. Παράλληλα, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας αποπειράθηκε κι αυτή να παρέμβει και ξεκίνησε διαβούλευση με τους ηλεκτροπαραγωγούς για την αναμόρφωση του κανονισμού λειτουργίας της αγοράς εξισορρόπησης, συζητώντας το ενδεχόμενο ενός πλαφόν στις τιμές. Όλοι οι ηλεκτροπαραγωγοί τάχθηκαν εναντίον μιας τέτοιας πιθανότητας. Τελικά, η διαβούλευση έκλεισε τον Φεβρουάριο του 2021, χωρίς την επιβολή του πλαφόν.

Όπως δήλωσε στο Manifold εκπρόσωπος της ΡΑΕ, το πλαφόν απαγορεύεται βάσει του ευρωπαϊκού κανονισμού 943/19, ενώ βάσει ευρωπαϊκών αποφάσεων, στην αγορά εξισορρόπησης επιτρέπονται τιμές μέχρι 99.999 ευρώ. «Τον Δεκέμβριο του 2020 στη Γερμανία, υπήρχαν τιμές μέχρι και 50.000 ευρώ στην αγορά εξισορρόπησης. Στην Ελλάδα μάλιστα ξεκίνησε συντηρητικά γιατί έχουν μπει τεχνικά όρια». Τα τεχνικά όρια τα οποία είχαν τεθεί στην Ελλάδα προέκυψαν από μελέτες του ΑΔΜΗΕ όπου η λεγόμενη «αξία του χαμένου φορτίου», δηλαδή το ανώτερο αντίτιμο που θεωρείται ότι αξίζει να πληρωθεί προκειμένου να μην καταρρεύσει το σύστημα εκτιμήθηκε στα 4.240 ευρώ.

Μάλιστα, τα πράγματα πιθανώς να γίνουν και πιο δυσοίωνα. «Το 2024 που αναμένεται να μπούμε στις ευρωπαϊκές πλατφόρμες MARI και PICASSO προκειμένου ο ΑΔΜΗΕ να μπορεί να αγοράζει από τις διεθνείς αγορές για να εξισορροπεί το σύστημα, εκεί θα λειτουργεί με τα μεγάλα όρια που έχουν θεσπιστεί από τον Ευρωπαίο ρυθμιστή στα 99.999 ευρώ», προειδοποιεί η εκπρόσωπος της ΡΑΕ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη με τα τωρινά όρια που είναι κατά πολύ χαμηλότερα από αυτά ευρωπαϊκών χωρών, στα τέλη του Δεκεμβρίου 2020, τα στοιχεία έδειχναν ότι η επιβάρυνση της αγοράς εξισορρόπησης στο συνολικό κόστος της χονδρικής του ρεύματος στην Ελλάδα ήταν 14 φορές μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Αυτό οφείλεται σε άλλες ελληνικές ιδιαιτερότητες που θα εξηγηθούν παρακάτω.

Η αδυναμία επιβολής πλαφόν σημαίνει ότι δεν έχει θεσμοθετηθεί καμία προστασία απέναντι σε ανάλογους χειρισμούς της αγοράς στο μέλλον. Και παρότι μετά την παρέμβαση του υπουργείου, η αγορά εξισορρόπησης άρχισε να δείχνει σημάδια υποχώρησης, οι τιμές εξακολουθούν μέχρι σήμερα να είναι κατά πολύ αυξημένες σε σχέση με το κόστος της εξισορρόπησης πριν την είσοδο του target model.

Οι ειδικοί του χώρου της ενέργειας εκτιμούν ότι όσο προχωράει η διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα, τόσο μεγαλύτερο θα γίνεται ένα πάγιο και διεθνές πρόβλημα που μεγαλώνει την ανάγκη εξισορρόπησης: το πρόβλημα της λεγόμενης «καμπύλης της πάπιας» (duck curve) όπου το γεγονός ότι η παραγωγή ρεύματος από τα φωτοβολταϊκά μεγιστοποιείται τις μεσημεριανές ώρες που ελαχιστοποιείται η ζήτηση για ρεύμα και μηδενίζεται στη δύση του ηλίου, τη στιγμή που η ζήτηση κορυφώνεται, αυξάνει τις ανάγκες για ενέργεια εξισορρόπησης. Το θέμα αυτό θεωρείται σε ένα βαθμό επιλύσιμο με τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας, η ανάπτυξη των οποίων καθυστερεί στην Ελλάδα. Ως προς αυτό, η πρόβλεψη της ΡΑΕ στην επικοινωνία μας υπήρξε σαφής και ξεκάθαρη: αν δεν βρεθεί η δυνατότητα να αποθηκεύεται η ενέργεια για λίγες ώρες, «η αγορά εξισορρόπησης θα μας κοστίσει πανάκριβα».

Η καμπύλη της πάπιας ωστόσο δεν είναι το βασικότερο πρόβλημα με την αγορά εξισορρόπησης. Το μεγαλύτερο, πιο δυσεπίλυτο και εξόχως ελληνικό πρόβλημα έχει να κάνει με τη δυνατότητα του target model να επηρεάζει το σύνολο της αγοράς. «Ένας τρόπος να γίνει διαχειρίσιμη η αγορά εξισορρόπησης είναι και οι προμηθευτές να αγοράσουν προθεσμιακά, να φτιάξουν τιμολόγια μακροχρόνιων συμβολαίων, ώστε να μη μένει μεγάλη αξία στη spot αγορά (σ.σ.: δηλαδή το Χρηματιστήριο Ενέργειας)», συμπληρώνει η ΡΑΕ. Ωστόσο, εν αντιθέσει με αυτό που γίνεται στην Ευρώπη, εδώ το Χρηματιστήριο είναι κυρίαρχο.

Το πρόβλημα της αγοράς

Παρότι οι αυξητικές τάσεις στην αγορά εξισορρόπησης προκάλεσαν γρήγορα ανησυχία στην ΡΑΕ και στο υπουργείο, η προημερήσια και ενδοημερήσια αγορά, όπου αγοράζεται το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που διοχετεύεται στο σύστημα, σημειώνουν κι αυτές σταθερά αυξητικές τάσεις απ’ όταν εισήχθη το target model. Πέρα από τον -μέχρι στιγμής άνευ θεσμικής εξασφάλισης- περιορισμό των αυξήσεων στην αγορά εξισορρόπησης, η μέση μηνιαία ΤΕΑ (Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς) συνέχισε την ανοδική της πορεία, κυμαινόμενη πλέον στο υπερτετραπλάσιο και ενίοτε στο υπερπενταπλάσιο του κόστους που είχε πριν την έλευση του target model.

Το 2021 μπήκε με τον ημερήσιο ενεργειακό προγραμματισμό να έχει αντικατασταθεί από το ενεργειακό χρηματιστήριο του target model και την πάλαι ποτέ κυριαρχία του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα να έχει αντικατασταθεί από την πρωτοκαθεδρία του φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα ένα νέο σύνολο πρωταγωνιστών, που κατέχουν την ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, να κυριαρχεί στην ενεργειακή αγορά. Αυτές οι αλλαγές οδηγούν μια τάση που διακρίνεται καθαρά στα στοιχεία της αγοράς ενέργειας: Ήδη πριν αρχίσει η ενεργειακή κρίση, το φυσικό αέριο πρωταγωνιστούσε στις ανοδικές τάσεις των τιμών.

Η τάση αποτυπώνεται χαρακτηριστικά σε διάγραμμα που αλιεύσαμε από παρουσίαση του προέδρου της ΡΑΕ Αθανάσιου Δαγούμα, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2021 για την αξιολόγηση των πρώτων πέντε μηνών λειτουργίας του target model. Εκεί βλέπει κανείς ότι η άνοδος της Τιμής Εκκαθάρισης Αγοράς ακολουθεί συστηματικά την αυξημένη συμμετοχή του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μίγμα της προημερήσιας αγοράς.

Η καμπύλη της Τιμής Εκκαθάρισης Αγοράς αντιπροσωπεύεται από την κόκκινη γραμμή. Όπως φαίνεται καθαρά στην εικόνα, το πόσο ακριβή ή φθηνή είναι η ΤΕΑ συμπίπτει στα περισσότερα σημεία με το πόσο μεγάλη είναι η συμμετοχή του φυσικού αερίου στο μίγμα (αναπαρίσταται με ανοιχτό γκρι). Πηγή: ΡΑΕ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η ΤΕΑ ελαχιστοποιείται την εβδομάδα μεταξύ 5 και 9 Φεβρουαρίου 2021, όταν ελαχιστοποιείται και η συμμετοχή του φυσικού αερίου, ενώ αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και των υδροηλεκτρικών. Ως εκ τούτου, οι συνέπειες της διείσδυσης του φυσικού αερίου στις τιμές έχουν καταστεί εμφανείς από τους πρώτους μήνες λειτουργίας του target model.

Ωστόσο, η βασική καινοτομία που εισάγει το target model δεν αφορά το ενεργειακό μίγμα (αν και μακροπρόθεσμα φιλοδοξεί -τυπικά έστω- να το επηρεάσει), αλλά πρωτίστως τη σύζευξη των αγορών, το market coupling. Η διασυνδεδεμένη αγορά έχει στόχο να ενισχύει τις εισαγωγές και εξαγωγές ρεύματος, διευκολύνοντας την πρόσβαση παραγωγών εκτός της κάθε χώρας στην ημερήσια αγορά και τείνοντας -σύμφωνα με τα ίδια τα λόγια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής- στην εξομοίωση των τιμών μεταξύ των διασυνδεδεμένων χωρών.

Με την κρίση του φυσικού αερίου το 2021, το market coupling οδήγησε σε προστριβές. Ήδη πριν την πρόσφατη παρέμβασή της στο Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, η Γαλλία δυσφορούσε για τη ραγδαία άνοδο της χονδρικής τιμής του ρεύματος, παρότι μόλις το 12% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από φυσικό αέριο. Αυτή η δυσφορία κατέστη ρητή στο Eurogroup της 4ης Οκτωβρίου 2021, όπου οι υπουργοί Οικονομικών Γαλλίας και Ισπανίας τάχθηκαν για πρώτη φορά ενάντια στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Από την ενεργοποίηση του target model, η Ελλάδα έχει προβεί σε coupling των αγορών με την Ιταλία, τη Βουλγαρία και μέσω αυτής, με τη Ρουμανία. Τόσο οι εισαγωγές όσο και οι εξαγωγές ηλεκτρικού ρεύματος έχουν αυξηθεί, σε βαθμό που παράγοντες της αγοράς να  θεωρούν ότι η Ελλάδα γίνεται πλέον εξαγωγική χώρα στον χώρο της ενέργειας. Ωστόσο, ειδικοί του χώρου παρατηρούν ότι η αύξηση των εξαγωγών είναι άλλος ένας παράγοντας που επηρεάζει την τιμή ανεβάζοντας την.

«Περύσι τον Νοέμβριο που είχαμε βγάλει μια ανακοίνωση, όταν ξεκίνησε το target model, ήμασταν πολύ προσεκτικοί στο πώς διατυπώναμε τι να περιμένει κανείς από το coupling», μας λέει εκπρόσωπος της ΡΑΕ, ενώ τονίζει ότι η στοχοθεσία του coupling δεν είναι να επιτύχει μια πιο φθηνή τιμή. «Αυτό που θέλει να επιτύχει το coupling είναι η πιο αποτελεσματική κατανομή των ροών. Αν είχαμε όμως περισσότερες διασυνδέσεις, μεταξύ των χωρών, θα υπήρχε μεγαλύτερος ανταγωνισμός. Αυτό θέλει χρόνο. Δεν είναι κάτι μαγικό, ότι μπορούμε να πατήσουμε ένα κουμπί και να επανέλθει η τιμή στα 50-60 ευρώ ανά μεγαβατώρα που ήταν την άνοιξη».  

Σε συνέντευξη που μας παραχώρησε ο πρώην πρόεδρος της ΡΑΕ και καθηγητής του ΕΜΠ  Παντελής Κάπρος θεωρεί αυτό το φαινόμενο των αυξήσεων των τιμών λόγω εξαγωγών ένα δείγμα της καλής λειτουργίας του target model, καθώς η σύζευξη των αγορών κάνει τις τιμές του ρεύματος στις χώρες που είναι σε σύζευξη να συγκλίνουν -ή για να το πούμε αλλιώς: όταν μια χώρα σαν την Ιταλία αγοράσει φθηνό ρεύμα από την Ελλάδα μέσα από τον αλγόριθμο της σύζευξης, συχνά αυτό δίνει τον χώρο σε ακριβότερες μονάδες να μπουν στον ημερήσιο προγραμματισμό της Ελλάδας. Τελικά, η Ιταλία μειώνει λίγο την τιμή της, ενώ η Ελλάδα την αυξάνει και η τάση είναι οι τιμές αυτές να φτάσουν περίπου στα ίδια επίπεδα. «Αυτό είναι υπέρ της οικονομικής αποτελεσματικότητας της συνολικής αγοράς ενέργειας», συμπληρώνει ο κ. Κάπρος.

Αυτή η άποψη του κ. Κάπρου δεν σημαίνει ότι όλα βαίνουν καλώς με το target model -τα αποτελέσματα άλλωστε μιλούν από μόνα τους. Ο ίδιος επισημαίνει ότι το μείζον πρόβλημα της παρούσας κατάστασης είναι ότι το χρηματιστήριο ενέργειας, στις περισσότερες χώρες της ΕΕ αποτελεί ένα μικρό κομμάτι της ενέργειας που εγχύεται στο σύστημα. Εκεί όπου παραγωγοί θα πουλούσαν μόνο την περίσσεια ενέργειας που θα τύχαινε να παράγουν και αγοραστές θα αγόραζαν την ενέργεια που χρειάστηκαν εκτάκτως για να καλύψουν κάποιες ανάγκες. «Το target model σχεδιάστηκε ως μια αγορά μεταβολών», λέει ο κ. Κάπρος. «Όχι ως μια αγορά που ενώ δεν είναι τυπικά υποχρεωτική, καταλήγει να είναι, καθώς το 100% της ενέργειας [στην Ελλάδα] περνάει από εκεί».

Τα στοιχεία δείχνουν ότι στη Γερμανία και τη Γαλλία το 29% της ενέργειας είναι που πωλείται στη χρηματιστηριακή αγορά, στην Ιταλία το 11%, ενώ στην Πολωνία μόλις το 1%. Το υπόλοιπο διευθετείται μέσω μακροχρόνιων διμερών συμβολαίων προμήθειας, όπου οι εταιρείες που πουλάνε ρεύμα στους καταναλωτές, έχουν συμφωνήσει με ηλεκτροπαραγωγούς να αγοράζουν ποσότητες ρεύματος για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε σταθερές, προσυμφωνημένες τιμές.

https://flo.uri.sh/visualisation/8533050/embed?auto=1

A Flourish chart

Η εκτίμηση του κ. Κάπρου είναι ότι η μόνη λύση στις παλινωδίες των χρηματιστηριακών τιμών είναι να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς μακροπρόθεσμα διμερή συμβόλαια μεταξύ παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη λιανική. «Το βασικό έλλειμμα πολιτικής είναι να βρεθεί ένας τρόπος να αποκτήσει η αγορά ρευστότητα προθεσμιακών συμβολαίων», συμπληρώνει ο κ. Κάπρος. «Αυτό δεν λύνεται με απαγορεύσεις. Δεν μπορεί να βγει ο ρυθμιστής [σ.σ.: η ΡΑΕ] και να πει “σου απαγορεύω να πουλάς”. Είναι θέμα οργάνωσης του ανταγωνισμού και θέλει χρόνο».

Ο χρόνος όμως πιέζει ποικιλοτρόπως. Δεν είναι μόνο ότι η οικονομία και οι καταναλωτές φαίνονται να δυσκολεύονται προοδευτικά όλο και περισσότερο να απορροφήσουν τις αυξήσεις. Είναι ότι ακόμα και αν επιβεβαιωθούν οι πιο ευνοϊκές προβλέψεις για το κοντινό μέλλον, η αισιοδοξία τους δεν είναι μεγάλη, καθώς στο καλύτερο σενάριο οι τιμές θα ισορροπήσουν στα 80-100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Οι δε αυξητικές τάσεις θα ομαλοποιηθούν, αλλά θα συνεχίσουν μέχρι να βρεθούν αποτελεσματικοί τρόποι αποθήκευσης ενέργειας που θα επιτρέψουν τη διόρθωση των ελλειμμάτων από τις ΑΠΕ, χωρίς τη χρήση των «κακών» μονάδων φυσικού αερίου. Αυτό όμως δεν φαίνεται εφικτό πριν το 2025.

Σε δηλώσεις της στο Manifold, η ΡΑΕ χαρακτηρίζει τις προθεσμιακές και μακροχρόνιες συμβάσεις «ένα ευαίσθητο θέμα που ανακύπτει συνεχώς». «Αν χρειάζεται να αναθεωρηθεί το target model», μας δήλωσε εκπρόσωπος της Αρχής, «και να δοθεί μια μεγαλύτερη ευελιξία στα προθεσμιακά συμβόλαια, το συζητάμε και θα δούμε».  

Θέσαμε το ερώτημα στο ΥΠΕΝ τι σκοπεύει να κάνει η ηγεσία του υπουργείου προκειμένου να περιορίσει το Χρηματιστήριο Ενέργειας, χωρίς να λάβουμε απάντηση. Ωστόσο, υπάρχουν ανοιχτές συζητήσεις για τη στροφή του βιομηχανικού ρεύματος προς τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις, αλλά καμία ένδειξη για μια λύση που θα αφορούσε τους οικιακούς καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.

Το πρόβλημα των λογαριασμών

Παρότι οι εκρήξεις της τιμής στη χονδρική μονοπωλούν τη δημόσια συζήτηση, τα προβλήματα δεν εξαντλούνται εκεί. Άλλωστε, οι τέσσερις εταιρείες με τις οποίες μίλησε ο Κωστής Χατζηδάκης δεν ήταν τυχαίες. Αποτελούν τους ιδιοκτήτες μονάδων φυσικού αερίου που παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια στη χονδρική, αλλά ταυτόχρονα δραστηριοποιούνται και στη λιανική, πουλώντας ρεύμα στους καταναλωτές. Ο συνδυασμός αυτών των δύο παραγόντων τις έφερε στο επίκεντρο της «τέλειας καταιγίδας» που στην Ελλάδα ξεκίνησε πολύ νωρίτερα από την υπόλοιπη Ευρώπη, έχει ήδη κρατήσει έναν χρόνο και συνεχιζει τον καλπασμό της.

Εν αντιθέσει με τους ανταγωνιστές τους, η ΔΕΗ, ο Όμιλος Μυτιληναίος, ο Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και o Όμιλος Elpedison έχουν το συγκριτικό πλεονέκτημα της καθετοποίησης. Όπως έχει επισημανθεί πολλάκις, αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να απορροφούν ένα μέρος του κόστους και να πωλούν ενέργεια σε χαμηλότερες τιμές στους καταναλωτές. Η ανησυχία αυτή εντείνεται βλέποντας το παράδειγμα της Βρετανίας, όπου μεγάλο μέρος των μικρότερων παρόχων ενέργειας στη λιανική έβαλε λουκέτο, αδυνατώντας να απορροφήσει το υψηλό κόστος με το οποίο αγόραζε ενέργεια από τη χονδρική.

Ένα τέτοιο σενάριο θα επιβεβαίωνε και την πρόβλεψη που είχε κάνει στην προηγούμενη έρευνά μας (The Manifold, Από το μονοπώλιο της ΔΕΗ στον ανταγωνισμό, Inside Story, 28/9/2019) ο Παντελής Κάπρος. «Η ωρίμανση της αγοράς περιλαμβάνει τη δημιουργία εταιρειών που θα έχουν χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ, υπηρεσιών, φυσικού αερίου και υδροηλεκτρικών ή πρόσβασης σε ενέργεια εξισορρόπησης» είχε δηλώσει. «Θα επιβιώσουν 2-3 τέτοια σχήματα το πολύ. Όλοι οι μικροί ηλεκτροπαραγωγοί θα φύγουν από την αγορά, μπορεί και άσχημα, όπως έγινε με την Energa. Μπορεί να μην πληρώνουν λογαριασμούς, να χρεοκοπήσουν ή να εξαγοραστούν».

Σήμερα ο κ. Κάπρος επιμένει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν για καλό: Αν αντί για πολλούς μικρούς παρόχους, υπήρχαν τρεις εταιρείες του μεγέθους και της ποικιλίας του χαρτοφυλακίου της ΔΕΗ, οι οποίες βρίσκονταν σε ανταγωνισμό «και δεν ήταν συνεννοημένες», το αποτέλεσμα θα ήταν προς όφελος του καταναλωτή.

Ωστόσο, ασχέτως του μέλλοντος του ανταγωνισμού, τα προβλήματα δεν αφορούν μόνο τη δομή της λιανικής αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά και τις πρακτικές που υιοθετούνται σ’ αυτή.  Όπως δείχνει και η πλατφόρμα energycost της ΡΑΕ, που εγκαινιάστηκε στις αρχές του έτους με σκοπό να επιτρέψει στους καταναλωτές να έχουν καλύτερη εποπτεία των τιμών που προσφέρει η αγορά, τα συμβόλαια που παρέχονται στους καταναλωτές από κάθε εταιρεία είναι πολυδιασπασμένα και πολύπλοκα, με ρήτρες που δίνουν μεγάλα περιθώρια στους παρόχους να αυξάνουν την τιμή του ρεύματος.

Η σημασία αυτού του θέματος φαίνεται εκ πρώτης όψεως τεχνική, αλλά η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας και οι σύλλογοι προστασίας καταναλωτών είχαν διαφορετική άποψη. Στις 14 Οκτωβρίου, τη στιγμή που είχε διαφανεί πλέον καθαρά ότι οι αναταράξεις της χονδρικής θα μετακυληθούν στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων, η ΡΑΕ ξεκίνησε μια διαδικασία διαβούλευσης για την αναμόρφωση των συμβολαίων και των λογαριασμών. Μεταξύ των λόγων που ανέφερε η αρχή για αυτή της την απόφαση ήταν και «το έλλειμμα προσήκουσας ενημέρωσης των καταναλωτών, το οποίο εμφαίνεται από τον όγκο παραπόνων, αναφορών και καταγγελιών που έχουν υποβληθεί στη ΡΑΕ».

Η ΡΑΕ εισηγήθηκε νέα πρότυπα λογαριασμών που δόθηκαν στη δημοσιότητα στα τέλη του Δεκεμβρίου. Ωστόσο, η εφαρμογή τους επαφίεται στην αλλαγή του Κώδικα Προμηθείας από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας που μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχει προβεί σε κάποια ανακοίνωση, ενώ δεν απαντήθηκε και το ερώτημα που θέσαμε αν θα προχωρήσει η εισήγηση της ΡΑΕ.

Στη διαβούλευση που προηγήθηκε, πολλοί από τους ενεργειακούς πρωταγωνιστές (ΔΕΗ, Μυτιληναίος, ΗΡΩΝ κ.α.) εξέφρασαν τις διαφωνίες τους με τις προτεινόμενες αλλαγές. Σε απάντηση που μας απέστειλε η εταιρεία Protergia δηλώνει υπέρ μιας βασικής τυποποίησης, αλλά κατά της «απόλυτα εξαντλητικής ομοιομορφίας που κάνει όλους τους προμηθευτές ίδιους». Όπως αναφέρει στην έγγραφη απάντηση εκπρόσωπος της εταιρείας, «η απόλυτη και αυστηρή ομοιομορφία του εντύπου στερεί -κατά την άποψή  μας- τη δυνατότητα από τον προμηθευτή να συμβάλει σε ακόμα πιο διευρυμένη διαφάνεια και ενημέρωση του καταναλωτή και για άλλα προϊόντα ή στοιχεία του λογαριασμού και εν τέλει δημιουργεί πρόβλημα, χωρίς -όταν η απόλυτη τυποποίηση γίνεται καθ’ υπερβολή- να προσφέρει κάτι περισσότερο».

Στις απαντήσεις που απέστειλε η Protergia στα ερωτήματά μας, τονίζει ότι μέσα στην «τέλεια καταιγίδα» της αγοράς ενέργειας, η εταιρεία «είχε ως πρώτο μέλημα να μπορεί να διατηρήσει την απρόσκοπτη προμήθεια ρεύματος και φυσικού αερίου στους πελάτες της, χωρίς να δημιουργεί χρέη προς την αγορά και τους διαχειριστές και απορρόφησε μέρος του κόστους, μη μετακυλίοντάς το άμεσα, στο βαθμό του εφικτού, στους πελάτες της». Ωστόσο, υπάρχουν φωνές που θεωρούν ότι το τελευταίο δεν ισχύει.

Στις 25 Οκτωβρίου, μια περίπου εβδομάδα πριν την ολοκλήρωση της διαβούλευσης, η ΡΑΕ διοργάνωσε σε συνεργασία με την Ένωση Καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ ημερίδα με θέμα «τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας και προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών» -στέλνοντας πιθανώς ένα σήμα για τις προθέσεις της Αρχής.

Οι πάροχοι ενέργειας «έχουν μετακυλίσει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό στους καταναλωτές από αυτό που θα ήταν δίκαιο και δεν έχουν αναλάβει και κανένα ρίσκο».

Παναγιώτα Καλαποθαράκου, ΕΚΠΟΙΖΩ

Εκεί, η πρόεδρος του ΕΚΠΟΙΖΩ Παναγιώτα Καλαποθαράκου προέβη σε μια σειρά σημαντικών καταγγελιών για τις πρακτικές που ακολουθούν οι πάροχοι στη λιανική αγορά του ηλεκτρικού ρεύματος. Στην εισήγησή της έκανε λόγο μεταξύ άλλων για σωρεία καταγγελιών από καταναλωτές που κοντεύουν να ξεπεράσουν οποιοδήποτε άλλο κλάδο της αγοράς και για πρόσφατες αυξήσεις σε τιμολόγια που αγγίζουν το 170%. Από την ομιλία της κ. Καλαποθαράκου παρουσιάζεται μια σειρά πρακτικών, μέσω των οποίων οι καταναλωτές καταλήγουν να είναι έκθετοι σε χρεώσεις και να έχουν ατελή εικόνα των συμβολαίων τα οποία υπογράφουν.

«Θεωρούμε ότι δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός, ότι λίγο ως πολύ εφαρμόζουν τις ίδιες πρακτικές», λέει στο Manifold η κ. Καλαποθαράκου. Η ΕΚΠΟΙΖΩ πραγματοποίησε μυστική έρευνα σε επτά προμηθευτές και σύμφωνα με την πρόεδρο της ένωσης, διαπίστωσε ότι κανείς δεν τηρεί τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και τη νομοθεσία για την προσυμβατική ενημέρωση των καταναλωτών. Τις παρεμφερείς πρακτικές που διαπίστωσαν τις κοινοποίησαν στον πρόεδρο της Επιτροπής Ανταγωνισμού προς διερεύνηση, σε συνάντηση που είχαν στα τέλη Οκτωβρίου. Τελικά, στις 20 Δεκεμβρίου η Επιτροπή Ανταγωνισμού ανακοίνωσε ότι εκκινεί έρευνα για τις πρακτικές που ακολουθούνται από τους παρόχους στη λιανική του ηλεκτρικού ρεύματος.

Οι παρατηρήσεις της ΕΚΠΟΙΖΩ εξειδικεύτηκαν και στα φαινόμενα που σημειώθηκαν μέσα στην «τέλεια καταιγίδα» της ενεργειακής κρίσης, επισημαίνοντας ότι το πρόσθετο κόστος που επωμίστηκαν οι καταναλωτές είναι δυσανάλογο των μεταβολών στο Χρηματιστήριο Ενέργειας. «Έχουν μετακυλίσει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό στους καταναλωτές από αυτό που θα ήταν δίκαιο και δεν έχουν αναλάβει και κανένα ρίσκο» συμπληρώνει η κ. Καλαποθαράκου. «Οι επιχειρήσεις θα έπρεπε να αναλαμβάνουν και επιχειρηματικό ρίσκο, όχι μόνο την κερδοφορία. Αλλά το κύριο πρόβλημα είναι η διαφάνεια. Δεν είναι διαφανής ο τρόπος με τον οποίο έχουν μετακυλίσει αυτές τις χρεώσεις. Εμείς βλέπουμε ότι οι αυξήσεις δεν εδράζονται σε αντικειμενικά κριτήρια και σε πραγματική βάση. Αυτό που λέμε “ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται” ισχύει και εδώ. Κάποιοι το εκμεταλλεύτηκαν».

Με φόντο το παραπάνω τοπίο, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα σημείο μιας ηχηρής παρέμβασης στις αρχές Οκτωβρίου, του Ευάγγελου Μυτιληναίου, επικεφαλής του ομώνυμου Ομίλου, ο οποίος μεταξύ άλλων δήλωσε ότι τα σταθερά τιμολόγια, σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν είναι ακόμη στην κουλτούρα του καταναλωτή».

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας έχει επιλέξει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τρόπο που δεν επηρεάζει τους κολοσσούς της αγοράς. Συγκεκριμένα, πέρα από μια παραίνεση που έκανε στους παρόχους σε συνάντηση που είχε μαζί τους και η οποία έπεσε στο κενό, η μόνη κίνηση στην οποία προέβη είναι μια επιδότηση των λογαριασμών από τα δημόσια ταμεία, αρχικά της τάξης των 9 ευρώ ανα μήνα, η οποία σταδιακά αυξήθηκε στα 39, ενώ πιθανή θεωρείται και μια περαιτέρω αύξησή της το προσεχές διάστημα -έστω κι αν αυτή περιοριστεί στους πιο ευάλωτους καταναλωτές.

«Δεν βλέπουμε να υπάρχει βούληση από το αρμόδιο υπουργείο» μας τόνισε η κ. Καλαποθαράκου. «Χρειάζονται τολμηρές μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να χτυπηθεί το κακό στη ρίζα του».

Από την πλευρά της, η Protergia στην απάντησή της χαρακτηρίζει «ισχυρή» την επιδότηση της κυβέρνησης, η οποία έφερε «σημαντική ανακούφιση» στους καταναλωτές. Ωστόσο, η σημαντική αυτή ανακούφιση δεν φαίνεται να κατάφερε να αποτρέψει τις αυξήσεις των λογαριασμών κατά 96% στα νοικοκυριά και 720% στις επιχειρήσεις που εντόπισε η έρευνα του allazorevma.gr.

Δεν είναι μόνο οι οργανώσεις καταναλωτών που έχουν θορυβηθεί από το τοπίο που διαμορφώνεται. «Η απελευθέρωση της αγοράς στη λιανική έχει γίνει με οικτρό, αδιαφανέστατο τρόπο και φοβερή εξαπάτηση των καταναλωτών», σύμφωνα με τον συνιδρυτή και αναλυτή πολιτικής της περιβαλλοντικής οργάνωσης The Green Tank, Νίκο Μάντζαρη. Το συμπέρασμά και του ίδιου από την έρευνα που πραγματοποίησε στις πρακτικές που ακολουθούν οι ιδιώτες πάροχοι στη λιανική -«έχω μιλήσει με όλους», λέει χαρακτηριστικά- είναι ότι η χρήση της διαβόητης ρήτρας αναπροσαρμογής CO2 έχει χρησιμοποιηθεί χωρίς σαφή κριτήρια και χωρίς έγνοια για το δημόσιο συμφέρον.

«Διατηρούν το δικαίωμα να μετακινούν τα γκολπόστ για να μη ζημιωθούν», λέει ο Νίκος Μάντζαρης, ενώ εκφράζει την ανησυχία του για τη μελλοντική πρόοδο της απελευθέρωσης βάσει της μέχρι τώρα εμπειρίας. «Δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα ασκεί ενεργειακή πολιτική η όποια κυβέρνηση αν έχουμε ένα πλήρως ιδιωτικοποιημένο σύστημα, κρίνοντας από την -κατά τη γνώμη μου πολύ αρνητική- εμπειρία της απελευθέρωσης της λιανικής στην Ελλάδα. Αν ακολουθήσει και η χονδρική θα γίνει Ελντοράντο η κατάσταση και δεν νομίζω ότι θα έχουμε τις ασφαλιστικές δικλείδες για να λειτουργήσει εκείνο που εννοούμε ως “ελεύθερη αγορά”».

Οι τιμές του ρεύματος στην Ελλάδα έχουν πάρει την ανιούσα για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από τη διεθνή ενεργειακή κρίση και όπως όλα δείχνουν, οι παράγοντες που τις ωθούν προς τα πάνω είναι πολλοί: τα κερδοσκοπικά επεισόδια στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ο χαρακτήρας του target model, τα δομικά προβλήματα και οι στρεβλώσεις του εγχώριου ανταγωνισμού, αλλά και κάποια εγγενή προβλήματα από την ξαφνική πρωτοκαθεδρία του φυσικού αερίου. Σ’ αυτό το περιβάλλον, «το πιο αποτελεσματικό εργαλείο διεθνώς» δείχνει ότι θα δημιουργεί προβλήματα για μεγάλο χρονικό διάστημα -χωρίς κανείς από τους αρμόδιους να προτίθεται ή να είναι ικανός να το σταματήσει.


Το δημοσίευμα αυτό είναι το πρώτο σε μια σειρά από σχεδιαζόμενα ρεπορτάζ για την ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα. Η έρευνα γίνεται σε συνεργασία και με τη χρηματοδότηση του Source Material (Ηνωμένο Βασίλειο).

Προς: Διοικούσα Επιτροπή Τομέα Μηχανικών & ΕΔΕ τ. ΕΤΑΑ του e-ΕΦΚΑ ΘΕΜΑ: Αμφισβήτηση οφειλής από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές κ. Νικολάου Στεφανή 

http://oikonikipragmatikotita.blogspot.com/2022/04/e.html