Ένας δεινόσαυρος στο δωμάτιο της κλιματικής αλλαγής ….Ν.Στεργιου

Νίκος Στεργίου, πρόεδρος του Ελληνικού τμήματος της οργάνωσης «Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία».

Θυμάστε την τρύπα του όζοντος; Εκείνη που ανακαλύφθηκε το 1985 και οδήγησε το 1987 στην Συνθήκη του Μόντρεαλ και που φέτος παρουσίασε (ευτυχώς) την μικρότερη έκταση επάνω από την Ανταρκτική από το 1985 που πρωτο-παρατηρήθηκε.(1) Η κύρια αιτία για την καταστροφή του προστατευτικού (και σωτήριου για όλες τις μορφές ζωής στον πλανήτη μας) στρώματος του όζοντος (O3) ήταν η υπερβολική χρήση χλωροφθορανθράκων (CFC) που χρησιμοποιούνταν ευρέως ως προωθητικά αέρια και σε ψυκτικές συσκευές όπως τα κλιματιστικά, ενώ επίσης σημαντικά συμβάλλουν τόσο τα καυσαέρια (από την κυκλοφορία των οχημάτων, βλ. καύση παραγώγων του πετρελαίου) όσο και τα αέρια απόβλητα των εργοστασίων. (2)

Εκείνο που δεν είναι ευρέως γνωστό, είναι το γεγονός ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις όλων των κρατών του πλανήτη, ήταν υπεύθυνες για τα 2/3 της έκλυσης χλωροφθορανθράκων στην ατμόσφαιρα. Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν 20 χρόνια για να έχουμε τις πρώτες σχετικές αναφορές για το θέμα. Και δεν είναι το μόνο για το οποίο δεν έχουμε κατάλληλη πληροφόρηση, σε σχέση με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των στρατιωτικών εξοπλισμών παγκοσμίως. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει για δύο κυρίως λόγους: ο ένας είναι ότι οι κυβερνήσεις δεν τηρούν λόγους διαφάνειας στην αποτύπωση των πραγματικών μεγεθών των καυσίμων και πρώτων υλών που χρησιμοποιούν για να συντηρούν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις. Ο άλλος είναι ότι στις έρευνες για το περιβάλλον, σπανίως εκλαμβάνουμε τις στρατιωτικές δυνάμεις μιας χώρας ως «βιομηχανία» αν και μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι αυτές συμπεριφέρονται ως τέτοια. (3)

Ένας άλλος λόγος όμως, εξαιρετικά σημαντικός, για την μη ύπαρξη πολλών δεδομένων σχετικά με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των στρατιωτικών δυνάμεων, είναι το «κενό» στο «Πρωτόκολλο του Κυότο» το 1997. Αυτό το «κενό» ήταν το επίτευγμα των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ για το κλίμα που προηγήθηκαν του Πρωτοκόλλου: οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός συνόρων αλλά και τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται από τα στρατεύματα, εξαιρούνται από την υποχρέωση για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου! Ως αποτέλεσμα, οι χώρες που έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο του Κυότο, δεν υποχρεώνονται να αναφέρουν στον ΟΗΕ τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (κυρίως CO2) από τις διεθνείς αεροπορικές και θαλάσσιες μετακινήσεις τους ή αυτών από τις επιχειρήσεις που διεξάγουν μαζί με άλλες χώρες. Αν και η οι ΗΠΑ τελικά, δεν υπέγραψαν ποτέ το Πρωτόκολλο του Κυότο (!) αυτές οι εξαιρέσεις έγιναν ο διεθνής κανόνας για τις αναφορές των στρατιωτικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ο αντίκτυπος αυτής της τακτικής φάνηκε ακόμα και στην Συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή το 2015: δεν υπάρχει σε κανένα σημείο της συμφωνίας αναφορά για την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου από στρατιωτική δράση και πουθενά στο κείμενο δεν θα βρείτε τον όρο «στρατιωτική/ό/ός» (“military”). (4)

Μιλώντας για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των στρατιωτικών δυνάμεων, κυρίως αναφερόμαστε σε στρατιωτικές δραστηριότητες στα στρατόπεδα, στις βάσεις εκτός συνόρων και σε εμπόλεμη δράση. Αυτά περιλαμβάνουν την παραγωγή στρατιωτικού υλικού (πρώτες ύλες, αλυσίδα εφοδιασμού, τελικό στάδιο παραγωγής), στρατιωτικές βάσεις και στρατόπεδα (ενεργειακή κατανάλωση, τρόφιμα και διαχείριση απορριμμάτων) και τέλος, την χρήση μέσων μεταφοράς και μηχανημάτων (αεροπλάνα, πλοία και οχήματα ξηράς). (5) Μια παράθεση οικονομικών στοιχείων, θα δείξει το μέγεθος αυτής της χρήσης: το 2018 οι στρατιωτικές δαπάνες, έσπασαν το φράγμα των 1.8 τρις (!!!) US$, κατατάσσοντας αυτή την «οικονομία» ως την δεύτερη παγκοσμίως. (6)

Κοιτώντας με περισσότερη προσοχή και ακρίβεια το ζήτημα, μόλις φέτος, είχαμε την πρώτη μετά από πολλές δεκαετίες, τεκμηριωμένη και εμπεριστατωμένη έρευνα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του στρατού ενός κράτους. Η καθηγήτρια Neta C. Crawford του πανεπιστημίου της Βοστόνη, δημοσιοποίησε μια έρευνα (7) για την χρήση καυσίμων από το Πεντάγωνο των ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο. Η έρευνα έδειξε ότι το Πεντάγωνο είναι ο μεγαλύτερος θεσμικός καταναλωτής πετρελαίου στον κόσμο, κατατάσσοντάς το έτσι ως την μεγαλύτερη πηγή αερίων του θερμοκηπίου στον πλανήτη (οι ΗΠΑ είχαν στρατιωτικές δαπάνες ύψους άνω των 700 δις US$ το 2018, υπερδιπλάσιες από την δεύτερη Κίνα). Δυστυχώς, είναι δύσκολο ή απίθανο να βρεθούν αντίστοιχες έρευνες για άλλες χώρες, όμως εύκολα μπορεί κανείς να αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος και την σύνδεση που έχουν οι στρατιωτικές δαπάνες με την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, καθώς η κύρια πηγή ενέργειας για την στρατιωτική βιομηχανία και τον στρατό κάθε χώρας είναι το πετρέλαιο και τα παράγωγά του. Στα παραπάνω στοιχεία, θα πρέπει να προσθέσουμε και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα στα πεδία των συγκρούσεων ή ακόμα και των ασκήσεων, που περιλαμβάνει εκτός της έκλυσης αερίων του θερμοκηπίου, απελευθέρωση τοξικών ουσιών στην ατμόσφαιρα και το έδαφος, την μόλυνση των υδάτων, την καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας και την βίαιη μετακίνηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού, και φυσικά την ανυπολόγιστη απώλεια ζωών.

Η «μάχη» για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής χρειάζεται να περιλαμβάνει με σαφήνεια, το αίτημα για μείωση των εξοπλιστικών δαπανών και την κατεύθυνση αυτών των χρημάτων σε άλλους τομείς, όπως η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων μιας χώρας με σαφή βιώσιμη κατεύθυνση στην διαχείριση των πηγών ενέργειας και των πρώτων υλών. Αυτή η «μάχη» χρειάζεται να συμπεριλάβει την εξάλειψη των πυρηνικών όπλων, μιας οικουμενικής απειλής που ήδη μετράει αρκετά ατυχήματα (στον βυθό της θάλασσας βρίσκονται ήδη τουλάχιστον 50 πυρηνικές κεφαλές και 11 στρατιωτικοί πυρηνικοί αντιδραστήρες) (8), περιβαλλοντικές καταστροφές μόνιμου χαρακτήρα (πεδία δοκιμών) και χιλιάδες απώλειες ζωών από τις 2 βόμβες στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι αλλά και από τα πεδία των πυρηνικών δοκιμών.

Κανένας στρατός δεν είναι ανίκητος, έχει δείξει η ιστορία. Και ο αγώνας των απλών ανθρώπων απέναντι στον «γίγαντα» της κουλτούρας της ανάγκης διατήρησης ισχυρών στρατών και πυρηνικών όπλων (τα δεύτερα μάλλον για μια πιθανή εξωγήινη εισβολή…), μετράει ήδη μια νίκη στο ανώτερο διπλωματικό επίπεδο: την Συνθήκη Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων. (9) Ας παραδειγματιστούμε και ας βάλουμε στο τραπέζι της συζήτησης για την κλιματική αλλαγή, αυτό που δεν λέγεται: το κόστος του «δεινόσαυρου» του πολέμου.

Παραπομπές:

(1) https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/2019-ozone-hole-is-the-smallest-on-record-since-its-discovery/

(2) https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CF%8D%CF%80%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%8C%CE%B6%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%82

(3) http://www.ipb.org/wp-content/uploads/2017/03/briefing-paper.pdf

(4) https://ecologyaction.ca/sites/default/files/images-documents/Ecology%20&%20Action%20-%20Fall%202018%20-%20Online%203.pdf

(5) https://www.sgr.org.uk/sites/default/files/2019-07/SGR_Military-carbon-bootprint_London19.pdf

(6) https://www.sipri.org/sites/default/files/2019-08/yb19_summary_eng_1.pdf

(7) https://watson.brown.edu/costsofwar/files/cow/imce/papers/2019/Pentagon Fuel Use, Climate Change and the Costs of War Final.pdf

(8) http://www.ipb.org/wp-content/uploads/2017/03/briefing-paper.pdf

(9) http://www.nuclearban.org/

ΠΕΡΙ «ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ» ΙΔΕΟΛΟΓΗΜΑΤΩΝ .Επίτιμοι άριοι και ανέντιμοι «Αριστεροί» -ΔΡ.Στ.Καζαντζιδης

 

 

Η ιδεολογία είναι στρεβλή αντανάκλαση της πραγματικότητας και ταυτόχρονα μια απάτη. Ο βαθμός συνειδητότητας των ιδεολογικά απατεώνων και απατημένων, όπως και η αναλογία απάτης και αυταπάτης του καθενός τους δεν παίζει κανένα ρόλο ως προς το ιστορικό αποτέλεσμα. Η φυλετική ιδεολογία του ναζισμού και η αντίστοιχη πολιτική του Γ΄ Ράϊχ ήταν από Ρατσιστικής απόψεως η απόλυτη εξαπάτηση. Θεωρούσαν τους Σλάβους – κυρίως Ουκρανούς και Ρώσους – ως υπανθρώπους, ενώ είχαν αναγορεύσει τους Τατάρους της Κριμαίας σε Αρίους, απευθείας απόγονους των Γότθων (βέβαια οφείλω να ομολογήσω ότι παρ όλο που για την φυλετική συγγένεια μεταξύ των Γερμανικών και Τουρανικών φύλων θα μπορουσαν να διατυπωθουν πολλές αμφιβολίες και ενστάσεις, η ιστορική τους συγγένεια, όπως εξάγεται απο τα πανομοιότυπα πεπραγμένα τους είναι καταφάνερη ….. ). Αντίθετα τους Λευκορώσους – που όχι μόνο δεν έχουν καμία φυλετική διαφορά από τους Ρώσους, αλλά είναι ίσως και οι πιο «καθαροί» φυλετικά Ρώσοι – τους θεωρούσαν απόγονους των Βαράγγων – Βίκινγκς. Οι Γερμανοί Εβραίοι «υπάνθρωποι» που συνετάχθησαν με τους ναζί ανακηρύχτηκαν «επίτιμοι Άριοι» – μεταξύ τους ο προσωπικός φίλος και επίσημος σοφέρ του Χίτλερ Εμίλ Μωρίς (εις την καθ ημάς ελληνοεβραϊκήν Μορίκος …. ) – όπως οι Ιάπωνες και αρκετοί Μαύροι μαχητές του «Άφρικα Κορπ». Ο ρατσισμός όπως και κάθε κοινωνική ιδεολογική μορφή, εμφανίζεται πάντα για να εξυπηρετήσει πολιτικές σκοπιμότητες. Ο «εθνικισμός» του Γερμανικού μονοπωλιακού κεφαλαίου υπαγόρευε την «φυλετική» πολιτική της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας και όχι η πραγματική φυλετική ανθρωπολογία, που μελετάει στα Ανθρώπινα φύλα τη διαφορετικότητα στους κόλπους ΕΝΟΣ είδους. Ακόμα και ο ίδιος ο ναζιστικός «εθνικισμός» είναι μια μεγάλη ιδεολογική απάτη. Οι μεγάλοι «εθνικιστές» ναζί αδιαφόρησαν πλήρως για μία – έστω κατά τους τύπους – «εθνική ολοκλήρωση», με μια επίθεση κατά της Ελβετίας, με σκοπό την ενσωμάτωση του Γερμανικού της τμήματος, στον Κρατικό Εθνικό κορμό του Ράϊχ. Όπως η ρατσιστική ιδεολογία γενικά μπορεί να ερμηνευτεί μόνο στην βάση της αποικιοκρατίας, έτσι και το μίσος των ναζί εναντίον των Σλάβων μπορεί να ερμηνευτεί στην βάση του σχεδιασμού τους να εποικήσουν τα σλαβικά εδάφη με γερμανούς δουλοκτητικούς πληθυσμούς, που θα είχαν δούλους τους γηγενείς σλάβους. Από την αρχή της Γερμανικής εισβολής, οι διοικητές των κατεχόμενων ανατολικών χωρών επέβαλλαν στους πληθυσμούς σκληρή υποχρεωτική εργασία, γιατί ως γνωστόν «η εργασία απελευθερώνει», αυτόν για λογαριασμό του οποίου εργάζονται κάμποσοι άλλοι ….. Ο Χίτλερ με τους Ναζί εκπροσωπούσαν το Γερμανικό Χρηματιστικό Κεφάλαιο. Το Κεφάλαιο δεν είναι αξιωματικά ούτε «Εθνικιστικό» ούτε «Διεθνιστικό», ούτε «Ρατσιστικό» ούτε «Αντιρατσιστικό». Αντίθετα από τους πανηλίθιους ιδεολόγους της «Αριστεράς» που κατευθύνονται από τους εντός των γραμμών τους επιτήδειους πράκτορες του Κεφαλαίου, που τους κατευθύνουν ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ – δηλαδή Αντί Μαρξιστικά -, το κατά πολύ σοβαρότερο Κεφάλαιο προσαρμόζει την «ιδεολογία» του στα καθεκάστην υλικά του συμφέροντα. Οι Γάλλοι σεφ λένε ότι η μαγειρική είναι πολύ σπουδαία δουλειά για να την εγκαταλείψουμε στις νοικοκυρές. Αντίστοιχα ήρθε η ώρα για να πουν επιτέλους οι Εργάτες, οι Μαρξιστές και ακόμα περισσότερο οι Εργάτες που μελετούν τον Επιστημονικό Σοσιαλισμό, ότι η Πολιτική που εκφράζει δοσμένα ταξικά συμφέροντα, είναι πάρα πολύ σπουδαία δουλειά για να την εγκαταλείψουμε στους καθοδηγούμενους από πράκτορες της διεθνούς μπουρζουαζίας, πανηλίθιους «Αριστερούς» ιδεολόγους.

ΑΠΕ,ΛΙΓΝΙΤΗΣ ,ΦΥΣΙΚΌ ΑΈΡΙΟ .Εγκατεστημενη ισχύς και παραγωγή ενέργειας Κ.Ασαλουμιδης ,Στ.Πρασσος

 

Αφού, όπως είδαμε , έγιναν όλες οι απαραίτητες νομοθετικές παρεμβάσεις για την «Απελευθέρωση Ενέργειας», δημιουργήθηκαν και οι «ανεξάρτητες αρχές» (ΡΑΕ-ΛΑΓΗΕ κλπ) που κάνουν «κουμάντο» πλέον στα Ηλεκτρενεργειακά πράγματα της Χώρας και όχι η ΔΕΗ όπως ξέραμε παλιά.

Τώρα χρειάζεται να δούμε (με πραγματικά στοιχεία) τις αλλαγές που έγιναν στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, στο ενεργειακό μείγμα, στην εγκατάσταση και παραγωγή Ηλεκτρική Ενέργειας στη Χώρα μας αλλά και στην τιμολογιακή πολιτική του ηλεκτρικού ρεύματος.

Επειδή όπου κυριαρχεί το Κεφάλαιο ελέγχει και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης το ίδιο συμβαίνει και με την Ηλεκτρική Ενέργεια (Η/Ε). Με στοχευμένες, και αποπροσανατολιστικές δημοσιεύσεις, με μονομερή, ξεκομμένα και πολλές φορές χαλκευμένα στοιχεία έχουν διαμορφώσει μια άποψη στην Κοινή γνώμη που ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα. 

Αν ρωτούσαμε σήμερα τους πολίτες της Χώρας μας ποια μορφή Ενέργειας, ποιο καύσιμο, κυριαρχεί σήμερα στην εγκατεστημένη ηλεκτροπαραγωγή της Ελλάδας; Οι 9 στους 10 θα απαντήσουν ο λιγνίτης. ΛΑΘΟΣ: Η εγκατεστημένη ισχύς, δηλαδή τα εργοστάσια που παράγουν Η/Ε από λιγνίτη σήμερα στη Χώρα μας δεν ξεπερνούν το 20% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος.

Θα το πίστευε κανείς αν του λέγαμε ότι η εγκατεστημένη ισχύς από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) μαζί με τα Υδροηλεκτρικά,  σήμερα στη Χώρα μας, είναι κοντά στο 50% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος; 

Μπορεί να γίνει πιστευτό ότι ο καταναλωτής Η/Ε στη Χώρα μας πληρώνει (επιδοτεί) το ρεύμα που παράγεται από τον «δωρεάν άνεμο» σε διπλάσια τιμή από την τιμή αγοράς και ότι το ρεύμα που παράγεται από τον «δωρεάν ήλιο» το πληρώνει 6 φορές πάνω από την ισχύουσα τιμή;  Μήπως δεν είναι άξιον απορίας πως ο στόχος για εγκατάσταση ισχύος 2.200 MW από Φωτοβολταϊκά (Φ/Β) το 2020 υπερκαλύφτηκε 8 χρόνια νωρίτερα; Και ότι ο στόχος της ΕΕ για εγκαταστάσεις ΑΠΕ, γνωστός ως τα τρία 20άρια, στη Χώρα μας έχει πιαστεί εδώ και αρκετά χρόνια; 

Για όλα αυτά θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις με βάση τα στοιχεία που προέρχονται από τους επίσημους, αρμόδιους φορείς. Απλά και κατανοητά για να μπορέσουν να καταλάβουν όλοι οι εργαζόμενοι τα κερδοσκοπικά παιχνίδια που παίζει στις πλάτες τους, το Κεφάλαιο που δραστηριοποιείται στην Ενέργεια. Να το κατανοήσουν όλοι οι εργαζόμενοι και οι πολίτες, ακόμα και αυτοί που δεν ασχολήθηκαν ειδικά με τον ηλεκτρισμό, όμως πληρώνουν τις συνέπειες των πολιτικών επιλογών του Κεφαλαίου, των Κυβερνήσεων μας και της ΕΕ, σ’ αυτόν τον νευραλγικό τομέα. Και αφού κατανοηθούν χρειάζεται εργαζόμενοι και λαϊκά στρώματα μαζί, οργανωμένα να παλέψουμε για να ανατρέψουμε αυτή την πολιτική που και στην Ενέργεια μαζεύει το υστέρημα των πολλών για να το κάνει πλούτο των λίγων.

Εγκατεστημένη ισχύς:

«Ισχύς είναι το μέγεθος της στιγμιαίας δυνατότητας ενός συστήματος να παράγει ή να καταναλώνει ενέργεια». Στην Ηλεκτρική Ενέργεια το μετράμε σε MW.  Ένα MW ισούται με 1000 ΚW και τα 1000 MW μας κάνουν ένα GW.

Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς σήμερα στη Χώρα μας είναι περίπου 21.400 MW. Έχει, δηλαδή, σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της λεγόμενης Απελευθέρωσης Η/Ε αφού όταν η ΔΕΗ αποτελούσε μονοπώλιο είχε συνολικά εγκατεστημένη ισχύ 12.000 MW

Χοντρικά:

  1. Η ΔΕΗ σήμερα έχει 12.500 MW περίπου εγκατεστημένη ισχύ αλλά έχει αντικαταστήσει τις παλιές λιγνιτικές μονάδες της (το 50% της συνολικής λιγνιτικής ισχύος της) με καινούργιες μονάδες, αλλά με καύσιμο το Φυσικό Αέριο (Φ/Α)  

  2. Η ΔΕΗ αναλυτικότερα σήμερα διαθέτει εγκατεστημένη ισχύ: Περίπου 4.300 MW με καύσιμο λιγνίτη 3.300 MW υδροηλεκτρικά 2.300 MW Φ/Α 2.500 MW πετρελαϊκές και 150 MW ΑΠΕ

  3. Οι πετρελαϊκές μονάδες της ΔΕΗ που βρίσκονται στην Ηπειρωτική Χώρα ισχύος 750 MW λειτουργούν μόνο σε περίπτωση μεγάλης έλλειψης όπως έγινε τον Γενάρη του 2017. Επίσης ο ΑΗΣ Αμυνταίου υπολειτουργεί από έλλειψη καυσίμου λόγω της πρόσφατης καταστροφική κατολίσθησης που έγινε στο Ορυχείο. Και ο ΑΗΣ Μελίτης, ο πιο σύγχρονος Σταθμός της ΔΕΗ ισχύος 330 MW υπολειτουργεί και αυτός λόγω έλλειψης καυσίμου αφού η ΔΕΗ δεν έχει δικό της Ορυχείο για να τον τροφοδοτήσει. 

 Πίνακας 1. Βλέπουμε την μειωμένη παραγωγή ΑΗΣ Αμυνταίου και ΑΗΣ Μελίτης σε σχέση με τους άλλους λιγνιτικούς Σταθμούς

  1. Μετά το 2000 και στα πλαίσια της «Απελευθέρωσης» έχει προστεθεί καινούργια ισχύς περίπου 9.000 MW από ιδιώτες. Εκ των οποίων 6.000 MW ΑΠΕ και 3.000 MW  με καύσιμο Φ/Α.

  2. Σε ότι αφορά τις ΑΠΕ κατανέμονται ως εξής: Από Φ/Β  2.264 MW Από Αιολικά (Α/Π) 2.850 MW Και από μικρότερα έργα ΑΠΕ (μικρά υδροηλεκτρικά, Φ/Β στέγης, βιοενέργειας, ΣΗΘΥΑ κλπ) 900 MW περίπου.

  3. Άλλες 10.000 MW από βιομηχανικές ΑΠΕ κυρίως βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής ή αδειοδότησης σύνδεσης στο σύστημα για πώλησης ισχύος. Ταυτόχρονα υπάρχουν αιτήσεις για νέες κατασκευές έργων ΑΠΕ, κυρίως αιολικά ισχύος πάνω από 100.000 MW !

Παραγόμενη ενέργεια

Όμως το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εγκατεστημένη ισχύς αλλά η πραγματική ενέργεια που δίνει η κάθε μορφή και η κάθε μονάδα παραγωγής Η/Ε ή που «εν δυνάμει» μπορεί να δώσει στο σύστημα, όταν η ανάγκες κατανάλωσης της Χώρας το απαιτούν. Η ενέργεια μετριέται σε κιλοβατώρες (KWh). Μια KWh αντιστοιχεί στην ενέργεια που παράχθηκε ή καταναλώθηκε από μια συσκευή ισχύος ενός κιλοβάτ (KW) στη διάρκεια μιας ώρας. 1000 KWh μας κάνουν μία μεγαβατώρα (ΜWh) και 1000 ΜWh μας κάνουν μία γιγαβατώρα GWh

Στην πραγματική παραγωγή Η/Ε τα νούμερα είναι διαφορετικά από αυτά που είδαμε στην εγκατεστημένη ισχύ. Έτσι παρακολουθώντας τα τελευταία στοιχεία του Μήνα, Ιανουαρίου 2018 βλέπουμε τα εξής ενδιαφέροντα:

  • Η παραγωγή από μονάδες λιγνίτη ανέρχεται σε 34,25% της συνολικής κατανάλωσης όταν η εγκατεστημένη ισχύς είναι στο 21% . Δηλαδή σχεδόν διπλάσια παραγωγή από την εγκατεστημένη ισχύ!

  • Σε ότι αφορά τις ΑΠΕ που μαζί με τα υδροηλεκτρικά έχουν εγκατεστημένη ισχύ 48% του συνόλου, η πραγματική τους παραγωγή για το ίδιο διάστημα είναι στο 20% της συνολικής κατανάλωσης. Αυτό κατανέμεται σε 16,5% από ΑΠΕ και 3,25 % από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά που πραγματικά αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας και λόγω ανομβρίας αλλά και επειδή σήκωσαν τεράστιο φορτίο στην ενεργειακή Κρίση του προηγούμενου Γενάρη

  • Η παραγωγή από Φυσικό Αέριο ανήλθε σε 29,25% της συνολικής κατανάλωσης με εγκατεστημένη ισχύ στο 25% της συνολικής.

  • Ένα άλλο στοιχείο που αξίζει σχολιασμού είναι ότι το 16,5% της συνολικής κατανάλωσης της Χώρας προέρχεται από εισαγωγές Η/Ε. Καθόλου φυσιολογικό όταν η ζήτηση της Χώρας σε Η/Ε έχει πέσει πάνω από 25% στα χρόνια της Κρίσης και η συνολική εγκατεστημένη Ισχύς ανέβηκε πάνω από 80% τα τελευταία χρόνια. Στο Μήνα Ιανουάριο 2018, που εξετάζουμε, το μέσο φορτίο συστήματος ανήλθε στα 6,259 MW, με ελάχιστο και μέγιστο φορτίο συστήματος στα 4,280 MW και 8,371 MW αντίστοιχα.

  • Συμπερασματικά η Χώρα μας χρειάστηκε μέσο όρο 6,259 MW και έκανε 16,5% «καθαρές» εισαγωγές όταν έχει εγκατεστημένη Ισχύ 21.400 MWδηλαδή υπερτριπλάσια εγκατεστημένη ισχύ, από τη ζήτηση ενέργειας!!!

Στα ίδια περίπου επίπεδα κινήθηκε και ολόκληρο το 2017 και παρά τις όποιες μικροδιαφορές η ουσία παραμένει η ίδια. Βρήκαμε όμως τον πιο αποδοτικό μήνα του 2017 για τις ΑΠΕ, όπου η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, «ανέβηκε» στο 20% της συνολικής κατανάλωσης, από 16,5% που έχει μέσο όρο μέσα στο 2017.  
                           

 Απρίλιος 2017. Ο πιο αποδοτικός μήνας για τις ΑΠΕ μέσα στο 2017. Πηγή:  Energia.gr – Ανάλυση Αγορών – ΙΕΝΕ
 

Όμως παρότι έτσι θέλουν να το παρουσιάσουν τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα η αλήθεια δεν είναι αυτή αλλά ότι η ζήτηση και η συνολική κατανάλωση ρεύματος τον συγκεκριμένο Μήνα είναι χαμηλότερη κατά 10% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Η παραγωγή & κατανάλωση ενέργειας στο Α’ τετράμηνο του 2017. Πηγή: Energia.gr – Ανάλυση Αγορών – ΙΕΝΕ

Το μέσο φορτίο συστήματος ανήλθε στα 5,023 MW, το ελάχιστο φορτίο συστήματος για τον μήνα Απρίλιο ανήλθε στα 3,235 MW, ενώ το μέγιστο στα 6,558 MW. Η λιγνιτική παραγωγή όμως πάλι κρατάει τα πρωτεία αλλά και οι εισαγωγές Η/Ε (παρά τη μειωμένη ζήτηση) ανέβηκαν στο 23% της κατανάλωσηςΈτσι μπορεί τα ποσοστά να είναι ανεβασμένα, επειδή οι ΑΠΕ σύμφωνα με το νόμο μπαίνουν κατά προτεραιότητα (ασχέτου τιμής) στο σύστημα, αλλά η πραγματική παραγωγή να είναι ίδια ή και χαμηλότερη.

Τα νούμερα και ο τρόπος που δίνονται πολλές φορές κρύβουν τεχνηέντως «διάφορες αλχημείες». Έτσι βλέπουμε πχ ένα δημοσίευμα που λέει: Το παράδειγμα της… «πράσινης» Κρήτης – στο 60% ανήλθε η παραγωγή ρεύματος από ΑΠΕ στην Κρήτη!»  Πραγματικά τεράστιο νούμερο και πολύ ελπιδοφόρο αν είναι αληθινό. Όμως διαβάζοντας στις μέσα σελίδες βλέπουμε ότι: «αυτό έγινε στιγμιαία στις 5 Μαρτίου του 2017 και ώρα 2.00 με 3.00 μμ και μάλιστα όταν ο ήλιος έκαιγε (ντάλα μεσημέρι) και η ζήτηση ήταν πολύ χαμηλή λόγω μη χρήσης κλιματιστικών!». Συνολικά όμως για το μήνα Μάρτιο η παραγωγή από ΑΠΕ στην Κρήτη κινήθηκε γύρω στο 14% της συνολικής κατανάλωσης στο Νησί. 

Εγκατεστημένη ισχύς και παραγόμενη ενέργεια

Η εγκατεστημένη ισχύς σε σχέση με την παραγομένη ενέργεια είναι διαφορετική σε κάθε μονάδα παραγωγής ανάλογα με το μίγμα καυσίμου και το βαθμό απόδοσης.

Οι Ατμοηλεκτρικοί Σταθμοί (ΑΗΣ) που παράγουν ρεύμα με ατμό που προέρχεται από την καύση του λιγνίτη δίνουν πραγματική ηλεκτρική ενέργεια 90% σε σχέση με την εγκατεστημένη τους ισχύ. Δηλαδή μια λιγνιτική μονάδα με ονομαστική ισχύ 300 MW αν έχει την απαραίτητη τροφοδοσία μπορεί να δώσει 280 ΜWh Ηλεκτρικής Ενέργειας. Οι μονάδες φυσικού αερίου 98%. Οι πετρελαϊκές μονάδες 95,6%. Τα υδροηλεκτρικά (ΥΗΣ) 100% έχοντας 0 απώλειες. Τα αιολικά έχουν προδιαγραφές σε πλήρη λειτουργία να δίνουν 30% της ονομαστικής τους ισχύς αλλά με τα μέχρι σήμερα δεδομένα δεν έχουν ξεπεράσει το 24% και τα Φωτοβολταϊκά το 18%. Κατά τον ΑΔΜΗΕ η πραγματική, ωφέλιμη ενέργεια που παίρνουμε από τι ΑΠΕ δεν ξεπερνάει το 10%!!!  
Πίνακας 3. Εγκατεστημένη ισχύς, παραγωγή & κατανάλωση Η/Ε στο 2017

Τιμή αγοράς και πώλησης ηλεκτρικής Ενέργειας

Μετά την απελευθέρωση αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την είσοδο ιδιωτών στην παραγωγή διακίνηση και εμπορία, με  μόνο στόχο το εύκολο κέρδος, οι τιμές αντί να πέσουν, όπως υποσχόταν οι δημιουργοί της, αυτές ανέβηκαν πάνω από 110%. Και επιπλέον προστέθηκαν ρυθμιζόμενες χρεώσεις που ξεπερνάν και τον ίδιο το λογαριασμό κατανάλωσης ρεύματος! 

Παρακολουθώντας την  άνοδο και την κάθοδο των τιμών στη χοντρική αγορά Η/Ε βλέπουμε ότι αυτές ακολουθούν τους χρηματιστηριακούς κανόνες και καθόλου δεν έχουν να κάνουν με πραγματικές αλλαγές τιμών σε καύσιμα, ημερομίσθια φόρους κλπ. Προσφορά, ζήτηση και κερδοσκοπικά παιχνίδια σε ένα αγαθό που είναι απαραίτητο σε όλους τους ανθρώπους, εργαζόμενους, ανέργους φτωχούς και πάμφτωχους.

Έτσι για παράδειγμα βλέπουμε στον περσινό Γενάρη η τιμή Χοντρικής να φτάνει έως και 200 €/ ΜWh σε μια περίοδο που η Μέση τιμή κινείται μεταξύ 50 και 60 €/ ΜW/h. Την ίδια περίοδο στην Τουρκία, λόγω έλλειψης Η/Ε αγγίζει τα 500 €/ ΜWh.. Αυτό βέβαια ήταν και ο λόγος που οι Έλληνες, κερδοσκόποι, έμποροι της Η/Ε έκαναν, παρά την απαγόρευση,  λαθραία εξαγωγή ρεύματος στη Βουλγαρία κι από εκεί στην Τουρκία. Και φυσικά πουλούσαν το ρεύμα που είχαν αγοράσει φθηνά από τη ΔΕΗ και με τιμή κάτω του κόστους μέσω δημοπρασιών (ΝΟΜΕ)! 

Πως λειτουργεί το σύστημα Η/Ε

Για να καταλάβουμε τους μηχανισμούς που διαμορφώθηκαν στην αγορά Η/Ε, που πραγματικά το μόνο στόχο που είχαν, ήταν να κερδίσει αμύθητα ποσά το Ελληνικό και ξένο Κεφάλαιο, πρέπει να δούμε κάποια τεχνικά ζητήματα που είναι όμως καθοριστικά.

Πολύ απλουστευτικά να πούμε ότι το σύστημα μεταφοράς Η/Ε είναι σαν ένας κουβάς που όλες οι μονάδες παραγωγής, είτε παράγουν από στερεά καύσιμα είτε από ΑΠΕ, ρίχνουν το ρεύμα τους εκεί μέσα και όλοι οι καταναλωτές παίρνουν το ρεύμα που καταναλώνουν από αυτόν τον «κουβά». Όμως επειδή το ρεύμα, σε μεγάλες ποσότητες, δεν αποθηκεύεται πρέπει να παράγουμε όσο καταναλώνουμε. Δηλαδή η στάθμη του νερού στον κουβά πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ επιτρεπτών ορίων. Και στις δυο περιπτώσεις δημιουργούνται ανωμαλίες στο σύστημα που μπορεί να δώσουν βλάβες ή ακόμα και τοπικά ή γενικά «μπλάκ άουτ».

Πριν την απελευθέρωση τη ρύθμιση αυτή την έκανε η ΔΕΗ «ρίχνοντας στον Κουβά» ρεύμα από τις θερμικές μονάδες και την εξισορρόπηση (συν- πλην) την έκαναν κυρίως τα υδροηλεκτρικά που έχουν την μεγαλύτερη ελαστικότητα λόγω ύπαρξης αποθηκευμένης ενέργειας (νερού στους ταμιευτήρες) που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν παραστεί ανάγκη. Δηλαδή τα υδροηλεκτρικά και μόνο αυτά έχουν και ένα δικό τους κουβά (τεχνητή λίμνη)  και γι αυτό συμπλήρωναν στον άλλο, τον μεγάλο  (Δίκτυα Μεταφοράς) όσο χρειαζόταν και για να μην «πιάσει πάτο» και για να μην «ξεχειλίσει». Σημειωτέον ότι μια υδραυλική μονάδα μπορεί να δώσει ρεύμα μέσα σε 6΄λεπτά μόνο, από τη στιγμή που θα της ζητηθεί από το δίκτυο.  

Τώρα όμως όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν και τη λειτουργία της αγοράς την έχει ο ΛΑΓΗΕ σε συνεργασία με τους διαχειριστές των δικτύων ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΗΕ και η ΔΕΗ είναι παραγωγός και έμπορας όπως είναι και πολλοί ιδιώτες.

Καθημερινά λοιπόν λειτουργεί ένα χρηματιστήριο Η/Ε. Κάθε μονάδα παραγωγής (μονάδα και όχι ολόκληρη επιχείρηση ή το εργοστάσιο) δίνει προσφορά τιμή και πόση ενέργεια μπορεί να δώσει και μπαίνουν στο δίκτυο (εκχύνουν στον κουβά δηλ.) μέχρι να συμπληρωθεί η ποσότητα που χρειάζεται η κατανάλωση. Η τιμή που δίνει η τελευταία μονάδα που μπαίνει στο δίκτυο είναι η Οριακή Τιμή Συστήματος για εκείνη την ημέρα και αποτελεί την τιμή που αμείβονται όλοι οι παραγωγοί.   

Τα παραπάνω δεν ισχύουν για τις ΑΠΕ (με εξαίρεση τα μεγάλα υδροηλεκτρικά που ανήκουν στη ΔΕΗ και δεν τα εντάσσουν στις ΑΠΕ).

Η παραγωγή Ενέργειας από ΑΠΕ σύμφωνα με το νόμο, που έγινε με βάση οδηγίες της ΕΕ, μπαίνει με προτεραιότητα στο σύστημα, ασχέτου τιμής. Όμως επειδή η ΟΤΣ είναι πιο χαμηλή από το κόστος ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ (λόγω των υψηλών και εγγυημένων τιμών που έχει το ρεύμα από ΑΠΕ) δημιουργείται ένα τεράστιο έλλειμμα στον ΛΑΓΗΕ, που καλείται να το πληρώσει ο καταναλωτής (μέσω του ΕΤΜΕΑΡ στο λογαριασμό του ρεύματος) κυρίως ο οικιακός καταναλωτής αφού οι βιομήχανοι πληρώνουν ΕΤΜΕΑΡ 2,5 €/ΜWh ενώ οι μικροί καταναλωτές 24 και 27€/ ΜWh.(πίνακας 3)

Πίνακας 3. ΕΤΜΕΑΡ. Χρεώσεις ανά κατηγορία πελατών όπως επιβάλει το κεφάλαιο και η ΕΕ. ΠΗΓΗ: ΛΑΓΗΕ

Πιο συγκεκριμένα κατά το έτος 2017 ο Μέσος όρος της τιμής χοντρικής (ΟΤΣ) της Η/Ε ήταν 53 € ανά ΜWh αλλά η αιολική ενέργεια στο 2017 κόστισε 92 €/ ΜWh και η ηλιακή 285 €/ ΜWh!!! Από τα 53 ως τα 93 έχουμε 40 €/ ΜWh διαφορά και στα Φωτοβολταϊκά έχουμε 285-53=232 ευρώ ανά ΜWh διαφορά. Τη διαφορά αυτή την πληρώνει ο καταναλωτής στο λογαριασμό του ρεύματος μέσω ενός τέλους που ονομάστηκε Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αερίων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ). Αυτό το χαράτσι παλιά ονομαζόταν τέλος ΑΠΕ και ήταν 3% επί της κατανάλωσης ρεύματος ενώ τώρα μετονομάστηκε, για να μην ενοχοποιούνται οι ΑΠΕ, και για την οικιακή κατανάλωση 10πλασιάστηκε! 

Η ουσία όμως είναι ότι οι καταναλωτές ρεύματος πληρώνουν 1 έως 2 δις ευρώ ετησίως στους ιδιοκτήτες ΑΠΕ μέσω ΕΤΜΕΑΡ αλλά και πάλι δεν φτάνουν. Επειδή δεν  έφταναν τα λεφτά του ΕΤΜΕΑΡ δημιουργήθηκε κι άλλο έλλειμμα της τάξης των 600 εκατομμυρίων Ευρώ. Αυτό η «αριστερή» κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, λόγω που είναι «υπέρ του λαού και κατά του Κεφαλαίου» αποφάσισε να μην το βάλει στο ΕΤΜΕΑΡ αλλά να το πληρώσουν οι πάροχοι, δηλαδή όσες εταιρείες πουλάνε ρεύμα (ΔΕΗ, ιδιώτες έμποροι κλπ) και ονομάστηκε Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ). Μόνο η ΔΕΗ πλήρωσε 320 εκ. ευρώ στους ΑΠΕτζήδες μέσω αυτού του λογαριασμού μέσα στο 2017 και φυσικά δεν τα πήρε από το κεφάλαιο αλλά από το γνωστό υποζύγιο που σταθερά είναι οι εργάτες και γενικότερα τα λαϊκά στρώματα και τα έδωσε στο κεφάλαιο!      

Και δεν τελειώσαμε με τις επιδοτήσεις της παραγόμενης ενέργειας των λεγόμενων ΑΠΕ. Επειδή εκτός από στοχαστική η παραγωγή από ΑΠΕ κυρίως αιολικών παρουσιάζει και μεγάλες διακυμάνσεις αφού ο άνεμος δεν φυσάει ποτέ σταθερά. Έτσι όταν στο δίκτυο («κουβά») εγχέεται αιολική ενέργεια, χρειάζεται και μια άλλη πηγή ενέργειας, που συνήθως είναι από μονάδες φυσικού αερίου, για να καλύπτει την έλλειψη από τις διακυμάνσεις. Μέσα στη διάρκεια ενός λεπτού η ένταση του αέρα αλλάζει μέχρι και 70 φορές οπότε δημιουργεί έλλειψη κάποιων ΜW οι οποίες στη διάρκεια τα ώρας γίνονται δεκάδες και εκατοντάδες (η στάθμη του νερού στον κουβά πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ επιτρεπτών ορίων). 

Επειδή η ενέργεια που δίνουν, για να καλύψουν τις ΑΠΕ, οι μονάδες φυσικού αερίου είναι μικρή, σε σχέση με την εγκατεστημένη τους ισχύ, αποζημιώνονταν μέσω ενός μηχανισμού που ονομάστηκε Μηχανισμός Ανάκτησης Μεταβλητού Κόστους (ΜΑΜΚ). Αυτός ο μηχανισμός πρόσφατα καταργήθηκε αλλά επανέρχεται, με άλλο όνομα, μέσω ενός νομοσχεδίου που προβλέπει ετήσια αποζημίωση για το μεταβλητό κόστος 30.000 ευρώ ανά εγκατεστημένη ΜWhΕπίσης οι ΑΠΕ επιδοτούνται από το τέλος που έχει επιβληθεί στο λιγνίτη και αντιστοιχεί σε 2€ ανά ΜWh και από αποζημιώσεις που προέρχονται από δημοπρατήσεις αδιάθετων δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Και ο επιδοτούμενος καπιταλισμός στην Η/Ε δεν έχει τέλος. Άδειες Διαθεσιμότητας Ισχύος  (ΑΔΙ) 90.000 ευρώ ανά εγκατεστημένο ΜW γιατί έχουν «στη διάθεσή μας» μονάδες που μπορούν κάποια στιγμή να παράγουν Ενέργεια. Όμως τον Γενάρη του 2017 που τους χρειαστήκαμε δεν μπορούσαν γιατί «δεν υπήρχαν οι αναγκαίες ποσότητες φυσικού αερίου». 

Επίσης στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις που πληρώνει ο καταναλωτής είναι και τα τέλη δικτύων αλλά και οι Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για να καλύψουμε τα μη διασυνδεμένα νησιά (ΜΔΝ) Όπου η ενέργεια στοιχίζει παραπάνω από όσα πληρώνουν οι κάτοικοι.

Σε ότι αφορά το κόστος εγκατάστασης ανά μορφή ενέργειας μέσα από τα στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, φαίνεται ότι για κάθε 1 ΜW εγκατάστασης αιολικών το κόστος κυμαίνεται μεταξύ 1,5 και 2 εκατομμυρίων Ευρώ! Τόσο κοστίζει και η κατασκευή της 5ης λιγνιτικής μονάδας στην Πτολεμαΐδα. Με βάση τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ που λέει ότι η μέγιστη ωφέλιμη ισχύς των αιολικών δεν ξεπερνάει το 10% της εγκατεστημένηςη αιολική χρειάζεται 10πλάσια εγκατάσταση, δηλαδή 20 εκατομμύρια ευρώ για εγκατάσταση ενός πραγματικού παραγόμενου ΜW Η/Ε ενώ η λιγνιτική, που κοστίζει 1,4 δις ευρώ, θα παράγει ολόκληρη την ονομαστική της ισχύ, 660 ΜW και συν 140 ΜW θερμικής ενέργειας που είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της τηλεθέρμανσης μιας ολόκληρης Πόλης, της Πτολεμαΐδας.  

 Για να μπορέσουμε να έχουμε πλήρη άποψη για τα δεδομένα στην Η/Ε πρέπει να εξοικειωθούμε με αυτούς τους αριθμούς και τις ποσότητες ρεύματος που παράγει η κάθε πηγή, γιατί στην άγνοιά μας βασίζονται οι κερδοσκόποι και μας δίνουν νούμερα που ακούγονται τεράστια αλλά αν τα μελετήσουμε συγκριτικά δεν είναι. Ηλεκτρική ενέργεια δίνουν πολλές πηγές στη φύση, όπως και η πυγολαμπίδα (κωλοφωτιά), το σαλάχι, τα πορτοκάλια και το ίδιο το ανθρώπινο σώμα. Μπορούν όμως να ανάψουν μια λάμπα και πολύ περισσότερο να ηλεκτροδοτήσουν ένα σπίτι ή ένα εργοστάσιο;

Μπορούν οι ΑΠΕ να αντικαταστήσουν τις θερμικές μονάδες; Με την τεχνολογία που υπάρχει σήμερα και χωρίς αποθήκευση του ρεύματος σε καμία περίπτωση! Αντιθέτως όσο περισσότερες ΑΠΕ τοποθετούνται τόσο περισσότερες μονάδες βάσης, κυρίως με καύσιμο φυσικό αέριο ή υδροηλεκτρικά χρειάζονται για να τις υποστηρίξουν.

Κέρδη και ζημιές των οικιακών καταναλωτών από τη λεγόμενη απελευθέρωση.

Αυτοί που βγήκαν σίγουρα κερδισμένοι είναι οι Βιομήχανοι και οι έμποροι (traders) που δραστηριοποιήθηκαν στην Ηλεκτρική Ενέργεια γιατί:

  • ·         Οι βιομήχανοι που δραστηριοποιούνται στην Η/Ε επιδοτούνται από 40% έως και 90% για την εγκατάσταση νέων μονάδων, κυρίως ΑΠΕ και φυσικού αερίου και πολλές φορές μέσω υπερτιμολογήσεων υπερκαλύπτουν το κόστος επένδυσης. Πάνω από 50 δις ευρώ επενδύθηκαν στην Η/Ε τα τελευταία 20 χρόνια και τα περισσότερα από αυτά τα πλήρωσαν οι Έλληνες και Ευρωπαίοι φορολογούμενοι.

  • ·         Οι βιομήχανοι σαν μεγάλοι καταναλωτές ρεύματος παίρνουν φθηνό ρεύμα από τη ΔΕΗ, παρότι πλέον έχουν δικές τους μονάδες παραγωγής Η/Ε, ενώ ταυτόχρονα πουλάνε ρεύμα στο «Σύστημα», όταν το χρειαστεί σε τιμές διπλάσιες, τριπλάσιες ακόμα και τετραπλάσιες από την τιμή που αγοράζουν.

  • ·          Το 50% των τιμολογίων που πληρώνει ο κάθε καταναλωτής ρεύματος στη ΔΕΗ πηγαίνει, μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων, στις τσέπες των ιδιωτών κερδοσκόπων που δραστηριοποιούνται στην Η/Ε

  • ·         Αγοράζουν μεγάλες ποσότητες ρεύματος κάτω του κόστους από τη ΔΕΗ (που υποχρεώνεται να πουλήσει) μέσω δημοπρασιών ενέργειας (ΝΟΜΕ) και το πουλάνε, σε υπερδιπλάσια τιμή, στην εσωτερική και εξωτερική αγορά.  

  •  Η ΔΕΗ, δικαιώνοντας το ρόλο της, ως «συλλογικού καπιταλιστή», με νομοθετικές ή διοικητικές παρεμβάσεις του κράτους και της ΕΕ, λειτουργεί τελικά παντοιοτρόπως προς όφελος του μεγάλου κεφαλαίου και καμία σχέση δεν έχει με την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος. 

Τα «κέρδη» των οικιακών καταναλωτών από την λεγόμενη απελευθέρωση; Πληρώνουν πανάκριβα το ρεύμα για να επιδοτηθούν οι πάσης φύσεως ιδιώτες που δραστηριοποιούνται στην Η/Ε. Σαν φορολογούμενοι πολίτες «χαρατσώνονται» για την επιδοτούμενη προς το κεφάλαιο εγκατάσταση και παραγωγή ρεύματος. Αποτέλεσμα όλων αυτών των πολιτικών, με τη βοήθεια και της οικονομικής- τραπεζικής κρίσης, είναι ότι 700.000 φτωχοποιημένοι Έλληνες δεν μπορούν να πληρώσουν το λογαριασμό του ρεύματος.

Υ.Γ 1.Στο άρθρο αυτό δεν αναφέραμε καθόλου τις επιπτώσεις που έχει η κάθε πηγή ενέργειας στο Περιβάλλον γιατί αποτελεί αποκλειστικό θέμα του επόμενου άρθρου μας.

Υ.Γ 2. Δεν θεωρούμε ότι το άρθρο μας αποτελεί «την μία και πραγματική αλήθεια» απλώς το θέτουμε σαν άποψη σε έναν δημόσιο διάλογο που πρέπει να ανοίξει για το μεγάλο ζήτημα της Ηλεκτρικής Ενέργειας στη Χώρα μας

Πηγές:

Energia.gr – Ανάλυση Αγορών – ΙΕΝΕ

ΛΑΓΗΕ-http://www.lagie.gr/

ΑΔΜΗΕ:  http://www.admie.gr/

ΔΕΔΗΕ: https://www.deddie.gr/

*Ασαλουμίδης Κων/νος: Εργαζόμενος στο Ορυχείο Νοτίου Πεδίου, Πρόεδρος του ΣΕΕΝ «Εργατική Αλληλεγγύη»

*Πράσσος Στέφανος: Συνταξιούχος, πρώην εργαζόμενος στο Ορυχείο Καρδιάς και πρώην Πρόεδρος του ΣΕΕΝ «Εργατική Αλληλεγγύη»

https://kokinokamini.blogspot.com/2018/02/blog-post_4.html?fbclid=IwAR2PYA4OI8f5i6oPc9y8wTlhkqmT73d4kion_H7Lzehlk4TZmCrsI9K5T2A

Εισηγητική Έκθεση στο σχέδιο Νόμου» Κύρωση του Προσαρτηματος «της 1 Ιουλίου και του πρωτοκόλλου της 19 Δεκεμβρίου 1994……

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ¶ 

στο σχέδιο νόμου: «Κύρωση του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 και του Πρωτοκόλλου της 19ης Δεκεμβρίου 1994 μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια του φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία».¶ 

Προς τη Βουλή των Ελλήνων¶ 

Στις 7 Οκτωβρίου 1987 συνήφθη Διακρατική Συμφωνία μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της τότε Ενώσεως Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελλάδα, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 1748/1988 (ΦΕΚ 20 Α’/3.2.1988).¶

Της Διακρατικής αυτής Συμφωνίας επακολούθησε, όπως ρητά προβλεπόταν σε αυτήν, ειδικότερη Σύμβαση μεταξύ της ελληνικής εταιρείας Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου (Δ.Ε.Π.), την οποία στη συνέχεια διαδέχθηκε η θυγατρική της Δ.ΕΠ.Α. και του τότε Σοβιετικού Οργανισμού Gojnzgazexport, μεταγενέστερα Gazexport, στην οποία ερρυθμίζοντο οι λεπτομερείς όροι παροχής του φυσικού αερίου.¶

Με τις Συμφωνίες αυτές καθορίστηκαν, μεταξύ άλλων, η διάρκεια της υποχρέωσης προμήθειας του φυσικού αερίου, οι παραδιδόμενες ποσότητες, η χρονική κλιμάκωσή τους, ο τρόπος υπολογισμού του οφειλόμενου τιμήματος, ο χρόνος έναρξης των παραλαβών, εντός του 1992, ως και η υποχρέωση καταβολής του αναλογούντος τιμήματος για τις ποσότητες που έπρεπε κατά τη Σύμβαση να παραληφθούν, πλην όμως τούτο δεν θα επραγματοποιείτο (ρήτρα take or pay), και ο χρόνος εφαρμογής της ρήτρας αυτής, δύο χρόνια μετά την πάροδο εξαμήνου από την οριζόμενη συμβατικά έναρξη των πρώτων παραλαβών.¶

Λόγω σημαντικών καθυστερήσεων στην πρόοδο εκτέλεσης των έργων υποδομής, η Ελληνική πλευρά ήταν ανέφικτο να ανταποκριθεί στις συμβατικές υποχρεώσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα εγκαίνια έναρξης κατασκευής του κεντρικού αγωγού μεταφοράς του φυσικού αερίου, μήκους 512 χιλιομέτρων, έγιναν μόλις τον Ιούλιο 1992, δηλαδή όταν θα έπρεπε το έργο να έχει ήδη τελειώσει και να γίνονται οι πρώτες παραλαβές φυσικού αερίου.¶

Με τους ρυθμούς αυτούς ήταν βέβαιο ότι θα παρήρχετο και η διετής προθεσμία εφαρμογής της ρήτρας take or pay χωρίς να υπάρχει δυνατότητα παραλαβής των συμβατικών ποσοτήτων φυσικού αερίου, οπότε η χώρα μας θα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει το οφειλόμενο τίμημα χωρίς να περιλαμβάνει φυσικό αέριο.¶

Πέραν αυτών, η Ρωσική πλευρά άρχισε να προβάλλει απαιτήσεις προς την Ελληνική πλευρά επικαλούμενη απώλειές της, κατά τους ισχυρισμούς της, από καταβολές τελών διέλευσης του αγωγού διαμέσου τρίτων χωρών και από αποζημίωση για αδρανείς επενδύσεις, στις οποίες είχε υποβληθεί για την υποδομή της προμήθειας του φυσικού αερίου στην Ελλάδα.¶

Για τη διευθέτηση των διαφορών που είχαν ανακύψει, την 1η Ιουλίου 1993 συνομολογήθηκε μεταξύ των Κυβερνήσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας Προσάρτημα στην από 7 Οκτωβρίου 1987 Διακρατική Συμφωνία, το οποίο προέβλεπε τα εξής:¶

i) τη μετατόπιση του έτους έναρξης παραλαβών φυσικού αερίου από το 1992 το 1995,¶

ii) τη μετατόπιση του χρόνου έναρξης ισχύος της ρήτρας Take or pay από την 1.7.1995 στην 1.7.1997,¶

iii) την εγγύηση παράτασης τροφοδοσίας της Δ.ΕΠ.Α. με φυσικό αέριο μέχρι το έτος 2026 έναντι του αρχικά ισχύοντος 2016,¶

iv) την απευθείας ανάθεση κατασκευής των κλάδων τροφοδοσίας του κύριου αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου σε Κοινοπραξίες που θα συστήσει ο Ρωσικός Οργανισμός αερίου GAZPROM μέσω της κατασκευαστικής του εταιρίας STROYTRANSGAZ σε συνεργασία με ελληνικές εταιρείες.¶

v) την απευθείας ανάθεση στο Ρωσικό Οργανισμό αερίου GAZPROM της κατασκευής και λειτουργίας, με τη μέθοδο Κατασκευή – Ιδιοκτησία – Λειτουργία (ΒΟΟ), σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο ισχύος 250-350 MW, στη Βόρεια Ελλάδα, με την οποία η ρωσική εταιρεία θα παρήγαγε και θα εκμεταλλευόταν ηλεκτρική ενέργεια για δικό της λογαριασμό, χωρίς μάλιστα το συνήθη όρο της μεταφοράς της ιδιοκτησίας του σταθμού στο Ελληνικό Δημόσιο.¶

vi) το δικαίωμα χρήσης των δικτύων της Δ.ΕΠ.Α. (από 1.1.1998) από ελληνορωσική εταιρία, θυγατρική της προμηθεύτριας ρωσικής GAZEXPORT,  υπό αμοιβαίως επωφελείς εμπορικούς όρους, για μεταφορά και πώληση φυσικού αερίου στην Ελλάδα, εφόσον η Δ.ΕΠ.Α.εξαντλεί προηγουμένως τη διάθεση των ετήσιων συμβατικών της ποσοτήτων. Ο περιορισμός αυτός δεν ισχύει για αέριο που προορίζεται για επανεξαγωγή εκτός ελληνικής επικράτειας ή για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που προορίζεται για εξαγωγή.¶

Η παρούσα Κυβέρνηση επαναδιαπραγματεύθηκε το Προσάρτημα της 1.7.93 με σκοπό την προσαρμογή του σε επίπεδα συμβατά προς την ενεργειακή της πολιτική. Έτσι επιτεύχθηκε η κατάργηση του δικαιώματος της Ρωσικής πλευράς να κατασκευάσει και εκμεταλλευθεί για δικό της λογαριασμό, δηλαδή το σύστημα ΒΟΟ, σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στη Βόρεια Ελλάδα με χρήση φυσικού αερίου. Το δικαίωμα αυτό αναπληρώθηκε με την ανάθεση ορισμένων έργων.¶

Οι γενόμενες τροποποιήσεις στο από 1.7.1993 Προσάρτημα περιλαμβάνονται στο από 19 Δεκεμβρίου 1994 Πρωτόκολλο, το οποίο υπεγράφη μεταξύ των Κυβερνήσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, αμφότερα δε τροποποιούν και συμπληρώνουν την αρχική από 7ης Οκτωβρίου 1987 άνω Διακρατική Συμφωνία, στην οποία αναφέρονται και προσαρτώνται.¶

Κατόπιν αυτών, εισάγεται στη Βουλή των Ελλήνων προς κύρωση ως ενιαίο σύνολο τόσο το άνω Προσάρτημα της 1ης Ιουλίου 1993 όσο και το άνω Πρωτόκολλο της 19ης Δεκεμβρίου 1994, των οποίων πλέον το ενιαίο περιεχόμενο περιλαμβάνει τις ακόλουθες ρυθμίσεις, οι οποίες ενσωματώνονται στην από 7ης Οκτωβρίου 1987 Διακρατική Συμφωνία.¶

1. Μετάθεση  του έτους έναρξης παραλαβών  στο έτος 1995, αντί του 1992 που ίσχυε  μέχρι σήμερα.¶

2. Μετάθεση  του όρου-ρήτρα «Take or pay» κατά δύο (2) έτη, δηλαδή  από την 1.7.95 στην 1.7.97.¶

3. Επιμήκυνση  του χρόνου προμήθειας της  χώρας με φυσικό αέριο κατά δέκα (10) έτη, δηλαδή αντί του έτους 2016, που όριζε η Σύμβαση, μέχρι το 2026.¶

4. Ανάθεση  κατασκευής των κλάδων του  κύριου αγωγού φυσικού αερίου  προς τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης, καθώς και των σταθμών συμπίεσης  του Κεντρικού Αγωγού μεταφοράς – εάν και εφόσον χρειασθεί μέχρι το έτος 2010- σε Κοινοπραξίες που θα συστήσουν και θα μετάσχουν για το σκοπό αυτόν οι εταιρείες STROYTRANSGAS (θυγατρική κατασκευαστική εταιρεία της GAZPROM) και η ελληνορωσική ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E.. Οι προτάσεις της STROYTRANSGAS και της ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E. για τη συμμετοχή και άλλων εταιριών στις εν λόγω Κοινοπραξίες θα συμφωνούνται με τη Δ.ΕΠ.Α. και οι κατασκευές των έργων θα γίνονται με βάση τις προδιαγραφές που θα καθορίσει η Δ.ΕΠ.Α. και υπό την επίβλεψή της.¶

Η ανάθεση των ανωτέρω εργασιών θα πραγματοποιηθεί με συνεργασία των παραπάνω Κοινοπραξιών με ελληνικές κατασκευαστικές εταιρίες, με επιδίωξη μεγιστοποίησης του ελληνικού μεριδίου των εργασιών και ταυτόχρονη ταχύτερη διάχυση στους έλληνες τεχνικούς της νέας για τη χώρα τεχνολογίας του φυσικού αερίου.¶

5. Ανάθεση  κατασκευής υπό τον όρο «με  το κλειδί στο χέρι» (Turn key) – σε Κοινοπραξίες που θα συστήσουν και θα συμμετάσχουν για το σκοπό αυτόν οι εταιρίες GAZPROM και Προμηθέας GAS – πλήρους ατμοηλεκτρικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή Φλώρινας ισχύος περίπου 300 MW με σύστημα αποθείωσης και με δυνατότητα τηλεθέρμανσης της περιοχής, ως και  μελέτη, προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του μηχανολογικού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού των υδροηλεκτρικών σταθμών Συκιάς και Πευκοφύτου των έργων εκτροπής του Αχελώου.¶

6. Δυνατότητα  διέλευσης φυσικού αερίου κυριότητας  του Ρωσικού Οργανισμού GAZPROM, δια του ελληνικού αγωγού για επανεξαγωγή σε τρίτες χώρες, με τον όρο της καταβολής δικαιωμάτων διέλευσης.Ακόμη, παρέχεται δυνατότητα διέλευσης δια του ελληνικού αγωγού της ποσότητας φυσικού αερίου κυριότητας του Ρωσικού Οργανισμού προς διάθεση σε έλληνες καταναλωτές, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη παροχευτικότητα, αφού πρώτα η Ελληνική πλευρά απορροφήσει τις συμβατικές της ποσότητες και εφόσον συμφωνηθούν επωφελή δικαιώματα διέλευσης του αερίου για τη χρήση του αγωγού.Παράλληλα η Δ.ΕΠ.Α. διατηρεί το δικαίωμα προτίμησης, δηλαδή επιλογής πελατών, έναντι της Ρωσικής πλευράς.¶

7. Εξάλειψη  όλων των υφισταμένων μεταξύ των μερών διαφορών.¶

Με τις ρυθμίσεις αυτές δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τη δυναμική διείσδυση του φυσικού αερίου στην Ελλάδα και για τη διασφάλιση πρόσθετων ποσοτήτων αερίου για τη χώρα και πέραν της λήξης του συμβατικού έτους 2016 και για μια δεκαετία τουλάχιστον, αντιμετωπίζοντας κατά τον καλύτερο για τη χώρα τρόπο προβλήματα σοβαρά από άποψη οικονομικών και γενικότερα συμβατικών δεσμεύσεων προς την αντισυμβαλλόμενη Ρωσική πλευρά και διευρύνεται η προοπτική της χώρας για εισαγωγή και χρήση του φυσικού αερίου ως πρωτογενούς ενεργειακής πηγής, με την ουσιαστική χρονική επιμήκυνση της σύμβασης και τη διάθεση του φυσικού αερίου σε περισσότερες και μάλιστα ακριτικές περιοχές της επικράτειας.¶ 

  Αθήνα, 25 Ιανουαρίου 1995¶ 

ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ¶ 

ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ   ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ¶

Κ. Παπούλιας    Γ. Παπαντωνίου¶ 

 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ  ΕΜΠΟΡΙΟΥ¶

Κ. Σημίτης¶ 

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ¶

Κύρωση του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 και του Πρωτοκόλλου της 19ης Δεκεμβρίου 1994 μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια του φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία.¶ 

Άρθρο πρώτο¶ 

Κυρώνονται και έχουν την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ.1 του Συντάγματος το Προσάρτημα της 1ης Ιουλίου 1993 και το Πρωτόκολλο της 19ης Δεκεμβρίου 1994 μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια του φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία, των οποίων τα κείμενα σε πρωτότυπο στην ελληνική γλώσσ έχουν ως εξής:¶ 

ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ¶

Στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία¶ 

Η Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και η Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ως νόμιμος διάδοχος της Κυβέρνησης της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ., όσον αφορά τη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987, για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία, ύστερα από την εξέταση των θεμάτων που έχουν σχέση με την προετοιμασία της Ελληνικής πλευράς να παραλάβει το ρωσικό φυσικό αέριο, και την εξέταση της πορείας υλοποίησης αυτής της Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου και του Άρθρου 5, συνεφώνησαν να τροποποιήσουν και συμπληρώσουν την εν λόγω Διακρατική Συμφωνία ως ακολούθως:¶ 

Άρθρο 1¶ 

Το χρονοδιάγραμμα απολήψεων των ποσοτήτων φυσικού αερίου που αναφέρεται στο Άρθρο 1 της Διακρατικής Συμφωνίας της 7ης Οκτωβρίου 1987 μεταβάλλεται. Ως έτος έναρξης συμφωνείται το 1995, αντί του 1992, και έτος λήξης το έτος 2016. Οι ετήσιες συμβατικές ποσότητες φυσικού αερίου παραμένουν σύμφωνα με την ως άνω Διακρατική Συμφωνία. Ως χρόνος ενάρξεως της ρήτρας take or pay ορίζεται η 1η Ιουλίου 1997.¶

Ταυτόχρονα η RAO GAZPROM , εγγυάται ότι θα προμηθεύει τη δημόσια Επιχείρηση Αερίου της Ελλάδας (Δ.ΕΠ.Α.) με φυσικό αέριο, είτε μέσω της GAZEXPORT είτε μέσω εταιρίας στην οποία αυτή είναι μέτοχος, και μετά το έτος 2016 και για μία δεκαετία τουλάχιστον.Για το σκοπό αυτόν θα υπογραφεί αντίστοιχη σύμβαση.¶ 

Άρθρο 2¶ 

Με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομικής και βιομηχανικής συνεργασίας των δύο χωρών και δεδομένης της εμπειρίας των Ρωσικών Οργανισμών σε όλους τους τομείς της υπό ανάπτυξη βιομηχανίας φυσικού αερίου στην Ελλάδα, η Ελληνική πλευρά θ’ αναθέσει δι’ απευθείας αναθέσεως την κατασκευή των κλάδων Λαυρίου, Καβάλας, Θεσσαλονίκης, Βόλου και Πτολεμαϊδος -εφόσον για αυτόν ληφθεί απόφαση να κατασκευαστεί- του κύριου αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου, σε Κοινοπραξίες που θα συστήσει η RAO GAZPROM μέσω της κατασκευαστικής της εταιρίας STROYTRANSGAZ σε συνεργασία με ελληνικές εταιρίες. Οι αναθέσεις αυτές θα γίνονται υπό ανταγωνιστικούς όρους τιμών και λοιπούς όρους που θα συμφωνούνται αμοιβαίως, μεταξύ της STROYTRANSGAZ και της Δ.ΕΠ.Α., στο πλαίσιο του χρονοδιαγράμματος κατασκευής των έργων υποδομής για τη διανομή του φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Ειδικά για τον κλάδο του Λαυρίου, η ανάθεση θα πραγματοποιηθεί υπό την προϋπόθεση ότι η STROYTRANSGAZ θα εγγυηθεί την έγκαιρη αποπεράτωσή του, προκειμένου να τροφοδοτηθούν οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του Λαυρίου εντός του 1995.¶

Συμφωνείται επίσης ότι ανατίθεται στη RAO GAZPROM η κατασκευή θερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος ισχύος 250-350 MW συνδυασμένου κύκλου με χρήση φυσικού αερίου στη Βόρειο Ελλάδα. Η ανάθεση γίνεται υπό τον όρο «Κατασκευή- Ιδιοκτησία-Εκμετάλλευση» (Build-Own-Operate-BOO) από Κοινοπραξία που θα συστήσει για το σκοπό αυτόν η RAO GAZPROM. Οι αρμόδιοι φορείς των δύο πλευρών θα προσδιορίσουν τα επί μέρους τεχνικά και λοιπά στοιχεία που αφορούν το συγκεκριμένο έργο και θα υπογράψουν τα αναγκαία έγγραφα το συντομότερο δυνατόν.¶ 

Άρθρο 3¶ 

Η Δ.ΕΠ.Α. θα δώσει τη δυνατότητα GAZEXPORT ή σε εταιρία που αυτή είναι μέτοχος να χρησιμοποιεί τα δίκτυα της Δ.ΕΠ.Α. για τη μεταφορά στην επικράτεια της Ελλάδας φυσικού αερίου τρία (3) έτη μετά την έναρξη λειτουργίας του, ήτοι μετά την 1η Ιανουαρίου 1998, για χρήση υπό αμοιβαίως επωφελείς εμπορικούς όρους.  Διευκρινίζεται ότι το δικαίωμα αυτό τίθεται σε ισχύ εφόσον η Δ.ΕΠ.Α. έχει διαθέσει όλη τη συμβατική ποσότητα έκαστου έτους. Ο περιορισμός αυτός ισχύει για ποσότητες φυσικού αερίου που οι προαναφερόμενες εταιρίες προορίζουν για την ελληνική επικράτεια.  Δεν ισχύει για αέριο που προορίζεται για επανεξαγωγή εκτός ελληνικής επικράτειας ή για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που προορίζεται για εξαγωγή.  Η Δ.ΕΠ.Α. διατηρεί το δικαίωμα προτιμήσεως έναντι της GAZEXPORT ή εταιρίας που αυτή είναι μέτοχος για τη διάθεση των συμβατικών ποσοτήτων εκάστου έτους.¶ 

Άρθρο 4¶ 

Με το παρόν Προσάρτημα στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 διευθετούνται όλες οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών που συνδέονται με την υλοποίηση της ανωτέρω Σύμβασης για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελλάδα.¶ 

Άρθρο 5¶ 

Το παρόν Προσάρτημα τίθεται σε ισχύ προσωρινά από την ημερομηνία της υπογραφής του και οριστικά από την ημερομηνία ανταλλαγής των διακοινώσεων που επιβεβαιώνουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας έγκρισής του.¶

Έγινε την 1η Ιουλίου 1993 στην Αθήνα σε δύο πρωτότυπα, ένα στη ελληνική και ένα στη ρωσική γλώσσα, και το καθένα από αυτά είναι εξίσου αυθεντικό.¶ 

Με την εξουσιοδότηση Με την εξουσιοδότηση της Κυβερνήσεως της  της Κυβερνήσεως της Ρωσικής Ομοσπονδίας  Ελληνικής Δημοκρατίας¶ 

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ¶ 

που τροποποιεί το Προσάρτημα της 1ης Ιουλίου 1993 στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία.¶ 

Η Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και η Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας συμφώνησαν να προβούν στις κάτωθι αλλαγές και προσθήκες στο υπογραφέν Προσάρτημα της 1ης Ιουλίου 1993 στην Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987, για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία.¶

Ι. Το Άρθρο 2 του Προσαρτήματος αναδιατυπώνεται ως εξής:¶

«Με  στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη  της οικονομικής και βιομηχανικής  συνεργασίας των δύο χωρών  και δεδομένης της εμπειρίας  των Ρωσικών Οργανισμών σε  όλους τους τομείς της υπό  ανάπτυξη βιομηχανίας φυσικού αερίου στην Ελλάδα, η Ελληνική πλευρά θα αναθέσει δι’ απευθείας αναθέσεως την κατασκευή υπό τον όρο «με το κλειδί στο χέρι» (TURN KEY), των κλάδων αγωγών μεταφοράς φυσικού αερίου του κυρίου αγωγού μεταφοράς προς Λαύριο, Κερατσίνι, Θεσσαλονίκη, Βόλο, Καβάλα και κλάδων προς Θράκη, Χαλκίδα και Πτολεμαϊδα (εάν γι’ αυτούς ληφθεί απόφαση από την Δ.ΕΠ.Α. να κατασκευαστούν), καθώς και των προγραμματισμένων μέχρι το 2010 σταθμών συμπίεσης του Κεντρικού Αγωγού Μεταφοράς Φυσικού Αερίου σε Κοινοπραξίες που θα συστήσουν και θα συμμετάσχουν για τον σκοπόν αυτόν οι εταιρίες ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E.  και η STROY* TRANSGAS Α.Ε. (θυγατρική κατασκευαστική εταιρεία της RAO GAZ* PROM).¶

Οι προτάσεις της ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E. και της STROYTRANSGAS Α.Ε. για τη συμμετοχή και άλλων εταιρειών στις εν λόγω Κοινοπραξίες θα συμφωνούνται με την Δ.ΕΠ.Α..¶

Οι κατασκευές των παραπάνω έργων θα γίνουν με βάση τις προδιαγραφές που θα καθορίσει η Δ.ΕΠ.Α. και υπό την επίβλεψη της.¶

Η κατασκευή των σταθμών συμπίεσης θα γίνεται υπό ανταγωνιστικούς όρους που θα συμφωνούνται μεταξύ των Κοινοπραξιών και της Δ.ΕΠ.Α..¶

Οι συμβάσεις για την κατασκευή των κλάδων θα συνάπτονται μεταξύ των Κοινοπραξιών και της Δ.ΕΠ.Α., υπό όρους ανάλογους αυτών της σύμβασης μεταξύ της Δ.ΕΠ.Α. και της Κοινοπραξίας MACHI* NOIMPORT για την κατασκευή του Κεντρικού Αγωγού Μεταφοράς Φυσικού Αερίου.¶

Οι αντίστοιχες συμβάσεις για τους αναφερόμενους κλάδους θα υπογραφούν εντός δύο μηνών από την ημερομηνία οριστικής ισχύος του παρόντος Πρωτοκόλλου και του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993.¶

Ειδικά για τον κλάδο Καβάλας η σχετική σύμβαση θα υπογραφεί όταν αποφασισθεί η κατασκευή του και πάντως όχι αργότερα της 31ης Δεκεμβρίου 1995.¶

Σε αντικατάσταση της υποχρέωσης της Ελληνικής πλευράς να αναθέσει στην RAO GAZPROM το δικαίωμα για την κατασκευή θερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 250-350 MW συνδυασμένου κύκλου στη Βόρεια Ελλάδα υπό τον όρο «Κατασκευή-Ιδιοκτησία- Εκμετάλλευση» (Build-Own-Operate-BOO), η Ελληνική πλευρά θα αναθέσει δι’ απευθείας αναθέσεως σε Κοινοπραξίες (Consortia) που θα συστήσουν και θα συμμετάσχουν για τον σκοπό αυτόν οι Εταιρείες ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E. και RAO GAZPROM, τα ακόλουθα έργα:¶

1) Την  κατασκευή υπό τον όρο «με  το κλειδί στο χέρι (TURN KEY) πλήρους ατμοηλεκτρικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή Φλώρινας, ισχύος περίπου 300 MW, με ένα σύστημα αποθείωσης και με δυνατότητα τηλεθέρμανσης της περιοχής.¶

Το έργο θα πρέπει να πληροί τις προδιαγραφές που θα διατυπώσει γι’ αυτό η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού της Ελλάδος (Δ.Ε.Η.).  Η κατασκευή του έργου θα τελεί υπό την επίβλεψη της Δ.Ε.Η., σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία.¶

Η σχετική σύμβαση ανάθεσης του έργου μεταξύ Δ.Ε.Η. και της Κοινοπραξίας θα υπογραφεί μέχρι το τέλος του έτους 1995 υπό ανταγωνιστικούς όρους.¶

Οι προτάσεις της ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E. και της RAO GAZPROM για τη συμμετοχή στην Κοινοπραξία και άλλων εταιρειών θα συμφωνούνται με την Δ.Ε.Η..¶

2) Τη  μελέτη, προμήθεια, εγκατάσταση και  θέση σε λειτουργία του μηχανολογικού  και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού  των υδροηλεκτρικών σταθμών Συκιάς και Πευκόφυτου, των έργων εκτροπής του ποταμού Αχελώου, με την συμμετοχή των εταιρειών ΑΒΒ και TECHO NOPROMEXPORT, με βάση τις τιμές και τους συναφείς με αυτές οικονομικούς και τεχνικούς όρους που αφορούν τους δύο σταθμούς, όπως προκύπτουν, λαμβάνοντας υπόψη τη Β’ φάση του διαγωνισμού για την εκτροπή του Αχελώου ποταμού και την αξιοποίηση της θεσσαλικής πεδιάδας της 14ης Απριλίου 1989 για τα συγκεκριμένα έργα.¶

Η σχετική σύμβαση ανάθεσης θα υπογραφεί εντός δύο μηνών από την ημερομηνία οριστικής ισχύος του παρόντος Πρωτοκόλλου και του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993. Η σύμβαση θα παρέχει τη δυνατότητα τροποποίησης (εύλογης αυξομείωσης) του τιμήματος σε περίπτωση που η Ελληνική πλευρά προβεί στο μέλλον σε αντίστοιχη τροποποίηση των τεχνικών μεγεθών και χαρακτηριστικών των σταθμών Συκιάς ή/ και Πευκόφυτου».¶

ΙΙ. Προς τροποποίηση του άρθρου 4 του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993, τα δύο Μέρη συνεφώνησαν ότι με το παρόν Πρωτόκολλο συμφωνούνται οι όροι, με την υλοποίηση των οποίων διευθετούνται οι μέχρι της υπογραφής του παρόντος Πρωτοκόλλου διαφορές, σχετικά με την υλοποίηση της Διακρατικής Συμφωνίας της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία.¶

ΙΙΙ. Κατά τα λοιπά, για όσα δεν προβλέπονται στο παρόν Πρωτόκολλο, θα ισχύουν οι διατάξεις του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία.¶

IV. Το παρόν Πρωτόκολλο που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 τίθεται σε ισχύ προσωρινά από την ημερομηνία της υπογραφής του και οριστικά από την ημερομηνία ανταλλαγής των διακοινώσεων που επιβεβαιώνουν την ολοκλήρωση από τα Μέρη της απαραίτητης διαδικασίας για την έγκριση του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 και του παρόντος Πρωτοκόλλου.¶

Έγινε στην Αθήνα την 19 Δεκεμβρίου 1994 σε δύο πρωτότυπα τόσο στην ελληνική όσο και στην ρωσική γλώσσα και καθένα από αυτά είναι εξίσου αυθεντικό.¶ 

Για την Κυβέρνηση της  Για την Κυβέρνηση της¶

Ελληνικής Δημοκρατίας  Ρωσικής Ομοσπονδίας¶ 

Άρθρο δεύτερο¶ 

Η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και του Προσαρτήματος και του Πρωτοκόλλου που κυρώνονται από την ολοκλήρωση των προϋποθέσεων του άρθρου 5 του Προσαρτήματος και της παραγράφου IV του Πρωτοκόλλου.¶

Αθήνα, 25 Ιανουαρίου 1995¶ 

ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ¶ 

ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ,ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΜΠΟΡΙΟΥ¶ 

Κ. Παπούλιας

Γ. Παπαντωνίου

Κ. Σημίτης¶ 

ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ¶

(άρθρο 75 παρ. 3 του Συντάγματος)¶ 

στο σχέδιο νόμου για την «Kύρωση του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 και του Πρωτοκόλλου της 19ης Δεκεμβρίου 1994 στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική Δημοκρατία».¶ 

Το προσάρτημα της 1ης Ιουλίου 1993 υπέστη τροποποίηση ως προς τα ορισμένα σημεία του σύμφωνα με τις προβλέψεις του Πρωτοκόλλου της 19ης Δεκεμβρίου 1994 το οποίο, ως και μεταγενέστερου του πρώτου, υπερισχύει.¶

Από τις προτεινόμενες διατάξεις δεν προκαλείται δαπάνη εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου αφ’ ενός πέραν εκείνης που συνδέεται με την κατασκευή και λειτουργία του ελληνικού συστήματος φυσικού αερίου, στα πλαίσια της κυρωθείσης με το νόμο 1748/3.2.1988 Συμφωνίας της 7ης Οκτωβρίου 1987 και αφ’ ετέρου με την ολοκλήρωση των έργων που εμπεριέχονται στο εγκριθέν δεκαετές πρόγραμμα της Δ.Ε.Η..¶

Αντίθετα, αν η Ελλάδα επέμενε στη διατήρηση της σύμβασης, με όλες τις αρχικές προβλέψεις στα πλαίσια της Διακρατικής Συμφωνίας της 7.10.1987, η Ρωσική πλευρά ήταν αποφασισμένη να διεκδικήσει απαιτήσεις εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου.¶

Ενδεικτικά, οι απαιτήσεις αυτές που επετράπησαν εντοπίζονται στα εξής¶:¶

– Απαιτήσεις  για τέλη διελεύσεως φυσικού  αερίου από τρίτες χώρες (Ρουμανία, Βουλγαρία), δια των οποίων διέρχεται  ο αγωγός φυσικού αερίου που  εξυπηρετεί την Ελλάδα, κατά την προ της ενεργοποιήσεως της ρήτρας TAKE OR PAY χρονική περίοδο, δηλαδή στην διάρκεια της τριετίας 1992, 1993, 1994.¶

– Απαιτήσεις  για το αναπόσβεστο μέρος του  ρωσικού αγωγού από τα απολεσθέντα  έσοδα του μη παραληφθέντος  φυσικού αερίου κατά την περίοδο της καθυστέρησης.¶

– Απαιτήσεις  σύμφωνα με τον όρο-ρήτρα TAKE OR PAY προς εξισορρόπηση των ζημιών εκ της αδυναμίας της Ελλάδας να παραλάβει τις συμβατικές ποσότητες φυσικού αερίου κατά τα έτη 1995, 1996 τουλάχιστον.¶

Η καταβολή των ανωτέρω απαιτήσεων στην αντισυμβαλλόμενη με την ελληνική Δ.ΕΠ.Α. Ρωσική εταιρία GAZEXPORT αποτρέπεται με το υπό κύρωση Προσάρτημα της 1.7.1993 και το Πρωτόκολλο της 19.12.1994 στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987.¶

Η ανάθεση εξάλλου σε ρωσική εταιρία με τη συμμετοχή των ελληνικών Εταιριών, σύμφωνα με το αναδιατυπωθέν άρθρο 2 του Προσαρτήματος, της κατασκευής κλάδων του κύριου αγωγού φυσικού αερίου και σταθμών συμπίεσης εφόσον προκύψει ανάγκη, θα αποβεί θετική για την πορεία εκτέλεσης του υπόψη έργου για την ελληνική οικονομία, δεδομένου ότι θα συνεισφέρει στην ταχύτερη περάτωση του όλου έργου εγκατάστασης της απαραίτητης υποδομής μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου στη χώρα μας με ταυτόχρονη μεταφορά εξειδικευμένης τεχνικής γνώσεως στο συγκεκριμένο αντικείμενο εγκατάστασης αγωγών τέτοιας χρήσεως. Άλλωστε, θα γίνει με αυστηρό έλεγχο τιμών και σε συνεργασία με ελληνικές εταιρείες.¶

Ακόμη, η ανάθεση κατασκευής «με το κλειδί στο χέρι(turn key) ατμοηλεκτρικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 300 MW στην περιοχή Φλώρινας, καθώς και η ανάθεση της μελέτης, προμήθειας, εγκατάστασης και θέσης σε λειτουργία του μηχανολογικού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού των υδροηλεκτρικών σταθμών Συκιάς και Πευκόφυτου – με τη συμμετοχή εταιριών ΑΒΒ και TECHNOPROMEXPORT και με βάση τις τιμές και οικονομικούς όρους που είχαν υποβληθεί και εγκριθεί από Ελληνικής πλευράς κατά την Β’ φάση του αντίστοιχου διαγωνισμού της 14.4.1989 θα συμβάλλει στην ταχύτερη περάτωση και ολοκλήρωση των έργων του δεκαετούς προγράμματος της Δ.Ε.Η.. Εξάλλου, τα έργα αυτά θα γίνουν υπό την επίβλεψη της Δ.Ε.Η., με αυστηρό έλεγχο τιμών και σε συνεργασία με ελληνικές εταιρίες.¶

Τέλος, η δυνατότητα χρησιμοποίησης της GAZEXPORT των δικτύων της Δ.ΕΠ.Α. (άρθρο 3 του Προσαρτήματος) για την μεταφορά στην Ελλάδα φυσικού αερίου, πέραν του συμβατικά για λογαριασμό της Δ.ΕΠ.Α. διερχομένου, θα παρέχεται υπό αμοιβαίως επωφελείς για τα δύο Μέρη όρους.¶

Οφέλη επίσης υπέρ της Ελλάδος, με τη μορφή τελών διελεύσεως θα προκύπτουν από την εν μέρει διάθεση σε τρίτες χώρες του κατά τα ανωτέρω διερχόμενου για λογαριασμό της Ρωσικής πλευράς επιπλέον φυσικού αερίου, δηλαδή από την επανεξαγωγή του.¶

Λίαν σημαντικά επίσης, αν και μη δυνάμενα να αποτιμηθούν επακριβώς, αναμένεται να είναι τα οφέλη από την κατά δέκα (10) έτη επιμήκυνση του χρόνου, στη διάρκεια του οποίου η Ρωσική πλευρά εγγυάται τη συνέχιση της προμήθειας φυσικού αερίου στην Ελλάδα.¶ 

Αθήνα, 25 Ιανουαρίου 1995¶ 

ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ¶

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ   ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ – ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ

      ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟΥ¶

Αλέξ. Παπαδόπουλος  Κ. Σημίτης¶ 
 

 Αριθμ. 18/11/1995¶

ΕΚΘΕΣΗ¶

Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους¶

(άρθρο 75 παρ. 1 του Συντάγματος)¶ 

στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας «Κύρωση του Προσαρτήματος της 1ης Ιουλίου 1993 και του Πρωτοκόλλου της 19ης Δεκεμβρίου 1994 στη Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελληνική ΔημοκρατίỶ

Με τις διατάξεις του σχεδίου νόμου κυρώνονται και έχουν την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος τα εξής:¶

1. Το  από 1ης Ιουλίου 1993 Προσάρτημα στη  Διακρατική Συμφωνία της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελλάδα, που υπογράφηκε στην Αθήνα μεταξύ των Κυβερνήσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας και¶

2. Το  από 19ης Δεκεμβρίου 1994 τροποποιητικό  του Προσαρτήματος αυτού Πρωτόκολλο, που υπογράφηκε στην Αθήνα μεταξύ των ιδίων Κυβερνήσεων.¶

Από τις διατάξεις του Προσαρτήματος και του τροποποιητικού αυτού Πρωτοκόλλου προβλέπονται τα ακόλουθα:¶

1α. Το  χρονοδιάγραμμα απολήψεως των  ποσοτήτων φυσικού αερίου που  αναφέρεται στο άρθρο 1 της Διακρατικής  Συμφωνίας της 7ης Οκτωβρίου 1987, μεταβάλλεται. Ως έτος έναρξης συμφωνείται το 1995, αντί του 1992, και έτος λήψης το 2016. Οι ετήσιες συμβατικές ποσότητες φυσικού αερίου παραμένουν σύμφωνα με την παραπάνω Διακρατική Συμφωνία. Ως χρόνος ενάρξεως της ρήτρας take or pay ορίζεται η 1η Ιουλίου 1997.¶

β. Ταυτόχρονα η RAO GAZPROM εγγυάται ότι θα προμηθεύσει τη Δημόσια Επιχείρηση Αερίου της Ελλάδος (Δ.ΕΠ.Α.) με φυσικό αέριο, είτε μέσω της GAZEXPORT είτε μέσω εταιρίας στην οποία αυτή είναι μέτοχος και μετά το έτος 2016 και για μια δεκαετία τουλάχιστον. Για το σκοπό αυτόν θα υπογραφεί αντίστοιχη σύμβαση (άρθρο 1).¶

2α. Με  στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη  της οικονομικής και βιομηχανικής  συνεργασίας των δύο χωρών, η  Ελλάδα θα αναθέσει δι’ απευθείας  αναθέσεως την κατασκευή υπό  τον όρο «με το κλειδί στο χέρι» (TURN KEY) των κλάδων αγωγών μεταφοράς φυσικού αερίου του κύριου αγωγού μεταφοράς προς Λαύριο, Κερατσίνι, Θεσσαλονίκη, Βόλο, Καβάλα και κλάδων προς Θράκη, Χαλκίδα και Πτολεμαϊδα (εάν γι’ αυτούς ληφθεί απόφαση από τη Δ.ΕΠ.Α. να κατασκευαστούν), καθώς και των προγραμματισμένων μέχρι το 2010 σταθμών συμπίεσης του κεντρικού αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου σε Κοινοπραξίες που θα συστήσουν και θα συμμετάσχουν για το σκοπό αυτόν οι εταιρίες «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS A.E.» και η «STROYTRANSGAS Α.Ε.» (θυγατρική κατασκευαστική εταιρία της RAO GAZPROM).¶

Οι συμβάσεις για την κατασκευή των κλάδων θα συνάπτονται μεταξύ των Κοινοπραξιών και της Δ.ΕΠ.Α., υπό όρους ανάλογους αυτών της σύμβασης μεταξύ της Δ.ΕΠ.Α. και της Κοινοπραξίας MACHI* NOIMPORT, για την κατασκευή του κεντρικού αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου, θα υπογραφούν δε εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία οριστικής ισχύος των προς κύρωση Προσαρτήματος και Πρωτοκόλλου.¶

β. Σε αντικατάσταση της υποχρέωσης της Ελλάδας να αναθέσει στη RAO GAZPROM το δικαίωμα για την κατασκευή θερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 250-350 MW συνδυασμένου κύκλου στη Βόρεια Ελλάδα υπό τον όρο «Κατασκευή – Ιδιοκτησία-Εκμετάλλευση», η Ελλάδα θα αναθέσει δι’ απευθείας αναθέσεως σε Κοινοπραξίες (Consortia) που θα συστήσουν και θα συμμετάσχουν για το σκοπό αυτόν οι εταιρίες «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ GAS Α.Ε.» και «RAO GAZPROM», τα ακόλουθα έργα:¶

ι. την κατασκευή υπό τον όρο «με το κλειδί στο χέρι» (TURN KEY) πλήρους ατμοηλεκτρικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή Φλώρινας ισχύος περίπου 300 MW με ένα σύστημα αποθείωσης και με δυνατότητα τηλεθέρμανσης της περιοχής.¶

Η σχετική σύμβαση ανάθεσης του έργου μεταξύ Δ.Ε.Η. και της Κοινοπραξίας θα υπογραφεί μέχρι το τέλος του έτους 1995 υπό ανταγωνιστικούς όρους και¶

ιι. Τη μελέτη, προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του μηχανολογικού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού των υδροηλεκτρικών σταθμών Συκιάς και Πευκόφυτου, των έργων εκτροπής του ποταμού Αχελώου, με τη συμμετοχή των εταιριών ΑΒΒ και TECH* NOPROMEXPORT. Η σχετική σύμβαση ανάθεσης θα υπογραφεί εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία ισχύος των προς κύρωση Πρωτοκόλλου και Προσαρτήματος (άρθρο 2).¶

3. Η  Δ.ΕΠ.Α. θα δώσει τη δυνατότητα  στην GAZEXPORT ή σε εταιρία που αυτή είναι μέτοχος να χρησιμοποιήσει τα δίκτυα της Δ.ΕΠ.Α. για τη μεταφορά στην επικράτεια της Ελλάδας φυσικού αερίου τρία έτη μετά την έναρξη λειτουργίας τους, ήτοι μετά την 1η Ιανουαρίου 1998, για χρήση υπό αμοιβαίως επωφελείς εμπορικούς όρους.  Διευκρινίζεται ότι το δικαίωμα αυτό τίθεται σε ισχύ, εφόσον η Δ.ΕΠ.Α. έχει διαθέσει όλη τη συμβατική ποσότητα έκαστου έτους. Ο περιορισμός αυτός ισχύει για ποσότητες φυσικού αερίου που οι προαναφερόμενες εταιρίες προορίζουν για την ελληνική επικράτεια.  Δεν ισχύει για αέριο που προορίζεται για επανεξαγωγή εκτός ελληνικής επικράτειας ή για παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που προορίζεται για εξαγωγή. Η Δ.ΕΠ.Α. διατηρεί το δικαίωμα προτιμήσεως έναντι της GAZEXPORT ή εταιρίας που αυτή είναι μέτοχος για τη διάθεση των συμβατικών ποσοτήτων εκτάκτου έτους (άρθρο 3).¶

4. Ρυθμίζονται  θέματα σχετικά με τον καθορισμό  των όρων για τη διευθέτηση  των μέχρι της υπογραφής του  παραπάνω Πρωτοκόλλου διαφορών  μεταξύ των Συμβαλλόμενων Μερών, αναφορικά με την υλοποίηση της Διακρατικής Συμφωνίας της 7ης Οκτωβρίου 1987 για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ελλάδα, με την έναρξη της ισχύος των προς κύρωση Προσαρτήματος και Πρωτοκόλλου κ.λπ. (άρθρα 4-5).¶

Από τις προτεινόμενες διατάξεις επέρχονται οι ακόλουθες οικονομικές συνέπειες:¶

1. Αποτρέπεται  δαπάνη ακαθόριστη από τη μη  καταβολή, κατόπιν της παράτασης  του χρόνου έναρξης της ισχύος  της ρήτρας take or pay, απαιτήσεως της Ρωσίας από την κατάπτωση της ρήτρας σε βάρος του Δημοσίου για τα έτη 1992-1994 και από υποχρεώσεις της Ρωσίας σε τρίτες χώρες για την καταβολή τελών διέλευσης του φυσικού αερίου για τα έτη 1992-1994.¶

2. Έσοδο  της Δ.ΕΠ.Α ακαθόριστο, από την  είσπραξη τελών διέλευσης του  φυσικού αερίου, μέσω των δικτύων  της, και διάθεση αυτού σε τρίτες  χώρες.¶

Επίσης, θα επέλθει ωφέλεια στην εθνική οικονομία από την κατά δέκα (10) έτη παράταση του χρόνου, στη διάρκεια του οποίου η Ρωσία εγγυάται τη συνέχιση της προμήθειας φυσικού αερίου στη χώρα μας.¶ 

Αθήνα, 24 Ιανουαρίου 1995¶

Ο Γενικός Διευθυντής¶

Δημήτιος Δρίτσας¶

Wojna domowa w Grecji (1944-49)Zarys problematyki -M.Semczyszyn

Choć brzmi to paradoksalnie, koniec II wojny światowej nie wszędzie był zwiastunem pokoju. Latem 1945 r., gdy nad mapą Europy trwały przymiarki do podziału stref wpływów pomiędzy Wielką Brytanię, Stany Zjednoczone i ZSRS, Winston
Churchill opisywał powojenny kontynent jako „kupę gruzu, kostnicę, wylęgarnię zarazy i nienawiści” 1. Straty wojenne liczono w milionach ludzkich istnień i setkach
zburzonych miast. Bezmiar zniszczenia stanowił także wstęp do kolejnych lokalnych
niepokojów politycznych i militarnych. Podczas gdy w ujarzmionych przez ZSRS państwach Europy Środkowo-Wschodniej tlił się partyzancki opór, a Zachód był pochłonięty refl eksją nad rozliczeniem sprawców dopiero co zakończonego globalnego konfl iktu, w Grecji od przeszło roku trwała pierwsza odsłona wojny domowej, która do
1949 r. pochłonęła łącznie ok. 85 tys. ofi ar.
Przynajmniej od 1914 r. historię polityczną Grecji można metaforycznie określić
jako ciągłe balansowanie na krawędzi. Niewątpliwie geneza wojny domowej w tym kraju
sięga lat międzywojennych. Poczynając od tzw. schizmy narodowej (Ethnikos Dichasmos, 1915–1917) 2, w kolejnych rządach i w samym społeczeństwie greckim ujawniały
się silne podziały polityczne. Z czasem coraz wyraźniej przebiegały one między zwolennikami republiki i monarchistami, liberałami i konserwatystami, prawicą i lewicą. Wielkie
znaczenie miała przegrana wojna z Turcją (1919–1922), w której wyniku politycy greccy
musieli rozstać się z obecną w ich kraju od połowy XIX w. „wielką ideą” (Megali Idea). Ta
narodowa koncepcja zakładała zjednoczenie wszystkich ziem uważanych za greckie, aż po
tereny pozostające pod rządami Bułgarii oraz imperium osmańskiego (Tracja Wschodnia i Azja Mniejsza). W maju 1919 r. greckie wojska wylądowały w Smyrnie. Ekspansję
uzasadniano istnieniem dużej greckiej mniejszości w zachodniej części Azji Mniejszej.
Starcie z wojskami tureckimi zakończyło się jednak katastrofą. Na spornych terenach
Turcy urządzali pogromy ludności greckiej, żydowskiej, ormiańskiej i prawosławnej, czego najkrwawszym symbolem stała się rzeź Ormian i Greków zamieszkujących Smyrnę
i pożar tego miasta (ok. 30 tys. ofi ar) 3. Z drugiej strony represje dotknęły też muzułmanów zamieszkujących terytorium Grecji. Konfl ikt na arenie międzynarodowej został
zakończony traktatem w Lozannie (1923), jednak klęska wpłynęła na nastroje wewnątrz
kraju. W wyniku przewrotu wojskowego (zwanego rewolucją 11 września 1922 r.) ab1
Cyt. za: N. Davies, Europa. Rozprawa historyka z historią, Kraków 2001, s. 1134. 2
Rozbicie sceny politycznej na stronników proniemieckiej polityki króla Konstantyna I i zwolenników popierającego państwa ententy premiera Elefteriosa Venizelosa. Zob. pracę zbiorową poświęconą postaci Venizelosa: Eleftherios Venizelos:
Th e Trias of Statesmanship, red. P.M. Kitromilides, Edinburgh 2006, oraz G.B. Leontaritis, Greece and the First Word War,
Columbia 1990. 3
Zob. A. Pollis, Th e Megali Idea: A Study of Greek Nationalism, Baltimore 1958; H. Athanasopulos, Greece, Turkey and
Aegean Sea. A Case Study in International Law, Jeff erson 2001; T. Czekalski, Pogrobowcy wielkiej idei. Przemiany społeczne
w Grecji w latach 1923–1940, Kraków 2007; N. Nairmark, Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe,
Harvard 2002, s. 46–52.
Magdalena Semczyszyn
Wojna domowa w Grecji (1944–1949) – zarys problematyki
16
dykował król Konstantyn I 4. W czasie pierwszego panowania jego syna, króla Jerzego II
(1922–1924), nadal dochodziło do starć pomiędzy rojalistami i przeciwnikami ustroju, rozgoryczonymi militarną klęską. Nastrojów nie uspokoiło powołanie II Republiki
Greckiej (1924–1935). Światowy kryzys ekonomiczny, wymiana ludności z Turcją, która
sprawiła, że w Grecji pojawiło się ok. 1,5 mln uchodźców 5, oraz niestabilne, zagrożone
kolejnymi spiskami rządy – to wszystko powodowało, że coraz bardziej na popularności
zyskiwały ruchy lewicowe, w tym największa tego typu organizacja – Komunistyczna
Partia Grecji (Kommounisitiko Komma Elladas, KPG).
KPG wyrosła na bazie grup anarchistów, socjalistów i komunistów, których poglądy od końca XIX w. zdobywały popularność na terenach uprzemysłowionych. Hasła
8-godzinnego dnia roboczego, powołania związków zawodowych i lepszych warunków
pracy nabrały nowego znaczenia z chwilą wybuchu rewolucji październikowej w Rosji
(1917). Właśnie pod wpływem tych wydarzeń 4 listopada 1918 r. w Salonikach powołano Grecką Socjalistyczną Partię Pracy (GSPP), przekształconą następnie w KPG
(1924). W latach dwudziestych, oprócz postulatów o charakterze socjalnym, sprzeciwiała się ona wojnie z Turcją i podnosiła hasło samostanowienia narodów, wykazując
tym samym – do pewnego momentu – zrozumienie dla separatyzmu Macedończyków zamieszkujących północną Grecję (Macedonia Egejska) 6. Na II Kongresie GSPP
w 1920 r. podjęto decyzję o akcesie do Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu). Partia zyskała popularność szczególnie na obszarach przemysłowych i w miastach,
takich jak m.in. Ateny, Pireus, Patra, Saloniki czy Kawala. Siła komunistów wyrażała
się w organizacji strajków i antywojennych demonstracji, a także w robotniczym ruchu
związkowym. W 1923 r. udało im się zmobilizować do strajku 150 tys. robotników.
Trzy lata później licząca ok. 2500 członków KPG zyskała dziesięć miejsc w wyborach
do greckiego parlamentu (4,4 proc. głosów). Niebawem partia wyrosła na czołowe
ugrupowanie greckiej opozycji i stała się głównym zmartwieniem władz. W 1929 r.
rząd premiera Eleftheriosa Venizelosa wydał ustawę umożliwiającą karanie osób, które
propagowały poglądy godzące w ład społeczny i polityczny (tzw. Idionymon). Na jej
podstawie lewicowych działaczy (nauczycieli, dziennikarzy) skazywano na karę pozbawienia wolności (3 miesiące) lub wygnania (od 6 miesięcy do 2 lat). Na początku lat
trzydziestych powstały także pierwsze obozy dla więźniów politycznych.
4
J. Bonarek, T. Czekalski, S. Sprawski, S. Turlej, Historia Grecji. Kraków 2005, s. 551–552. 5
Wymiana ludności z Turcją była jednym z punktów układu w Lozannie (1923). Ze względu na ogólny kryzys położenie
uchodźców w Grecji było fatalne. Pojawienie się 1,5 mln nowych mieszkańców spowodowało wzrost ludności kraju
o 1/4. Według ofi cjalnych greckich statystyk 75 tys. ludzi zmarło z niedożywienia, chorób i w wyniku epidemii. Do
1939 r. Grecja była objęta międzynarodowymi programami pomocowymi. Dochodziło do ostrych spięć z miejscową
ludnością. Tureckojęzycznych uchodźców szykanowano i bito. Również przesiedlenia muzułmanów do Turcji przebiegały
w atmosferze protestów, gwałtów i grabieży. Do Turcji przesiedlono z Grecji 355 635 muzułmanów. P. Th er, Ciemna
strona państw narodowych. Czystki etniczne w nowoczesnej Europie, Poznań 2012, s. 113–128, 152–167. Zob. również:
D. Pentzopoulos, Th e Balkan Exchange of Minorities and its Impact upon Greece, London 2002. 6
Hasło to szło w parze z lansowaną w tym czasie w ZSRS teorią korienizacji wśród narodów zamieszkujących republiki.
Idea ta uległa przewartościowaniu w latach trzydziestych, wraz z narastającym terrorem, wymierzonym m.in. w mniejszości narodowe. W 1934 r. KPG opowiadała się już za walką o jednolite prawa narodowe pod szyldem przyszłej republiki
ludowej, w której „wszystkie nacje włączą się w budowę wspólnego państwa robotników”. Szerzej: I.A. Ślupkov, Macedoński problem narodowy w Grecji w dokumentach Komunistycznej Partii Grecji 1918–1940, Szczecin 2011.
17
W 1934 r. KPG, w odpowiedzi na wezwanie Kominternu do tworzenia „ludowych frontów antyfaszystowskich”, powołała Front Ludowy – największą organizację
opozycyjną w Grecji 7. Już wówczas na czele partii stał „twardogłowy” stalinowiec Nikos Zachariadis, sekretarz generalny w latach 1931–1936 oraz 1945–1956 8. Dalszy
rozwój greckiego ruchu komunistycznego został przerwany w wyniku zmian politycznych, które nastąpiły w połowie lat trzydziestych. W 1935 r. na tron powrócił król
Jerzy II. Rok później w wyborach parlamentarnych Front Ludowy zyskał 15 mandatów (73 441 głosów – 5,8 proc.), co stworzyło perspektywę powstania antymonarchistycznej koalicji z Partią Liberalną. Rojaliści odebrali to jako ewidentne zagrożenie
dla państwa i w odpowiedzi król sformował rząd ocalenia narodowego z gen. Ioanisem Metaksasem na czele. W maju 1936 r. komuniści zorganizowali strajk generalny
w Salonikach. Doszło do starć z wojskiem, w wyniku których zginęło dwanaście osób.
Obawiając się buntu w armii, Metaksas rozwiązał parlament i ustanowił dyktaturę.
Ofi cjalną przyczyną wprowadzenia stanu wyjątkowego było zagrożenie komunizmem,
co dobitnie zapisano w tzw. ustawie wyjątkowej nr 117 z 18 sierpnia 1936 r., na podstawie której osoby propagujące komunizm skazywano na karę pozbawienia wolności
lub wygnania. KPG została zdelegalizowana, a wielu jej działaczy, w tym Zachariadis,
osadzonych w więzieniach. Według dostępnych danych liczba 17,5 tys. członków partii w 1936 r. stopniała do 4 tys. w 1941 r., z czego przeszło 2 tys. aktywistów przebywało w obozach utworzonych na wyspach Morza Egejskiego 9. Dane komunistyczne
mówiły też o ok. 90 tys. uwięzionych zwolenników KPG oraz innych lewicowych
i opozycyjnych ugrupowań 10.
Dyktatura Ioannisa Metaksasa (1936–1941) opierała się na nacjonalistycznych
hasłach, cenzurze, ograniczeniu swobód obywatelskich, represjach wobec opozycji
i mniejszości słowiańskich oraz kulturze politycznej czerpiącej z wzorców włoskiego
faszyzmu, choć – jak podkreślają historycy – reżim nie wykroczył poza ramy państwa
autorytarnego 11. Gdy wybuchła II wojna światowa, dyktator ogłosił neutralność Grecji. Jednak w 1940 r. sukcesy III Rzeszy w kampanii francuskiej i przyłączenie się do
7
Decyzję podjęto w marcu 1934 r. na V Zjeździe KPG. W skład Frontu Ludowego wchodziły: KPG, Zjednoczona
Powszechna Konfederacja Pracy Robotników Grecji, Powszechna Konfederacja Pracy Grecji, niezależne związki zawodowe, Partia Agrarna, Socjalistyczna Partia Grecji i socjaldemokratyczna Partia Pracy. K. Kawecka, Komunistyczna
Partia Grecji (KPG) [w:] Partie komunistyczne i robotnicze świata, red. H. Sobieski, B. Sujka, S. Szafarz, Warszawa
1978, s. 359. 8
Nikos Zachariadis (1903–1973) wywodził się z rodziny przesiedleńców z Turcji, w latach dwudziestych pokonywał kolejne szczeble kariery w Kominternie. Ukończył studia na Komunistycznym Uniwersytecie Pracujących Wschodu w Moskwie. W 1931 r. został przysłany do kraju z misją „uzdrowienia” wewnętrznej struktury KPG, której działacze mieli
ulec „prawicowym odchyleniom”. W 1935 r. został aresztowany i kolejne lata spędził w greckim więzieniu, a w okresie II
wojny światowej przebywał w obozie koncentracyjnym w Dachau. W 1945 r. ponownie stanął na czele KPG. Do końca
swojej kariery w partii pozostał wiernym zwolennikiem Stalina, kwestionując zmiany, które miały miejsce w bloku komunistycznym po jego śmierci. W 1956 r. został usunięty ze stanowiska I sekretarza KPG, wykluczony z partii i zesłany
na Syberię, gdzie w 1973 r. – według ofi cjalnej wersji – popełnił samobójstwo. 9
P. Voglis, Becoming a Subject: Political Prisoners during the Greek Civil War, New York 2002, s. 39–44. 10 Komunistyczna Partia Grecji (KPG)…, s. 359. 11 Badacze wskazują m.in. na to, że ideologia reżimu nie zawierała elementów rasistowskich czy antysemickich. Nie prowadzono także czystek na większą skalę. T. Czekalski, Pogrobowcy wielkiej idei…, s. 33–36; P. Voglis, Becoming a Subject…,
s. 39. Zob. też: M. Petrakis, Th e Metaxas Myth. Dictatorship Propaganda in Greece, New York 2006.
18
wojny Włoch ośmieliły Mussoliniego do ekspansji w basenie Morza Śródziemnego.
Rozpoczęta w październiku 1940 r. inwazja wojsk włoskich w Grecji zakończyła się
niespodziewaną porażką duce. Dopiero wiosną 1941 r. siły państw Osi przystąpiły do
operacji „Marita”, w której wyniku cały obszar Grecji kontynentalnej znalazł się w rękach okupantów. Monarcha i rząd opuścili kraj, udając się na emigrację do Londynu.
W czerwcu 1941 r., po podboju Krety, Hitler podzielił państwo greckie na trzy strefy,
którymi zarządzały: Niemcy (Ateny, Saloniki, środkowa Macedonia, Wyspy Egejskie
z Kretą), Bułgaria (zachodnia Tracja i Macedonia) i Włochy (Tesalia, Peloponez). Na
okupowanym terytorium rozpoczęły się represje. Bułgarzy kolonizowali i slawizowali administrowane przez siebie ziemie. Niemcy przystąpili do eksterminacji opozycji,
wprowadzili obowiązkowe dostawy dla wojska i surowy system kar. Główną ofi arą
prześladowań stali się Żydzi. W 1943 r. unicestwiono praktycznie całą, 50-tysięczną
społeczność żydowską w Salonikach. Również pozostała część społeczeństwa cierpiała z powodu wyniszczającej polityki okupanta. Głód, który dotknął Greków zimą
1941/1942 r., był najcięższy w historii i kosztował życie ponad 100 tys. ludzi (do
końca wojny – 300 tys.).
Warunki okupacji stały się tłem dla działań greckiego ruchu oporu. Największą
siłą okazali się komuniści, którzy już w 1941 r. przystąpili do formowania podziemnych struktur. 27 sierpnia 1941 r. powstał Grecki Front Wyzwolenia Narodowego
(Ethniko Apelevtherotiko Metopo, EAM), w skład którego – poza KPG – weszły także
Socjalistyczna Partia Grecji, Partia Demokratycznej Unii Ludowej i Partia Agrarna.
EAM postulował, aby doprowadzić do wyzwolenia kraju spod okupacji, natomiast
o ustroju powojennej Grecji zdecydować w drodze wyborów. W grudniu 1941 r.
powstało zbrojne ramię EAM – Grecka Armia Wyzwolenia Narodowego (Ethinikos
Laikos Apelevtherotikos Stratos, ELAS), dowodzona przez Arisa Welouchiotisa i Stefanosa Sarafi sa, w szczytowym okresie licząca ok. 100 tys. partyzantów (andartes).
Była to największa i najliczniejsza organizacja greckiego zbrojnego podziemia podczas II wojny, choć niejedyna. Równolegle zaczęto tworzyć inne, niekomunistyczne
siły zbrojne, których inicjatorzy nie chcieli przyłączyć się do „czerwonego” EAM. We
wrześniu 1941 r. w Epirze powstała Narodowo-Republikańska Liga Grecka (Ethnikos
Demokratikos Ellenikos Syndesmos, EDES), na której czele stanął były ofi cer wojsk
greckich płk Napoleon Zervas. EDES opowiadała się za republiką, głosząc zarówno
hasła antymonarchistyczne, jak i antykomunistyczne. Stanowiła drugą co do wielkości
(po ELAS) siłę zbrojną, z którą jednocześnie zaciekle rywalizowała. Za ustrojem republikańskim optował także ruch skupiony wokół płk. Dimitriosa Psarrosa, od wiosny
1943 r. ukonstytuowany jako Wyzwolenie Narodowe i Społeczne (Ethniki kai Koinoniki Apelevtherosi, EKKA) 12. Warto dodać, że rząd emigracyjny w Londynie nie
popierał żadnego z działających w Grecji ugrupowań zbrojnych, postulując utworzenie
sił greckich na emigracji, ściśle współpracujących z Wielką Brytanią. Z kolei operujące
12 Opis greckiego ruchu oporu m.in. w: P. Papastratis, British Policy towards Greece during the Second World War 1941–1944,
Cambridge 1984, s. 119–143.
19
na Peloponezie brytyjskie Kierownictwo Operacji Specjalnych (SOE) dążyło do pogodzenia ze sobą największych formacji zbrojnych ELAS i EDES w celu stworzenia jednolitego zaplecza wojskowego, mającego wesprzeć przyszły desant aliantów. Wszelkie
próby porozumienia kończyły się jednak fi askiem. W 1943 r. na zwołanej przez Churchilla konferencji w Kairze przedstawiciele ELAS, EDES i EKKA wysunęli żądanie,
aby utworzyć koalicyjny rząd z udziałem wszystkich sił podziemnych i przeprowadzić
plebiscyt w sprawie losów monarchii i króla Jerzego II. Warunki okazały się nie do
przyjęcia dla wspierającej greckiego króla Wielkiej Brytanii 13.
Pod koniec wojny EAM miał rozbudowaną siatkę cywilną w całym kraju, organizację młodzieżową, tajną policję, gwardię ludową oraz kontakty zarówno z przedstawicielami SOA, jak i z wywiadem ZSRS oraz jugosłowiańską partyzantką Josipa Broz-
-Tity. W marcu 1944 r. żołnierze ELAS rozbili siły zbrojne EKKA i zmusili żołnierzy
EDES do wycofania się do macierzystego Epiru. Ci ostatni, by uniknąć całkowitej
porażki, podpisali pakt o nieagresji z Wehrmachtem. Fakt ten oraz zarzuty dotyczące
powiązań dowódców EDES z kolaboracyjnymi batalionami greckimi stały się po wyzwoleniu tematem propagandy komunistów. ELAS odnosiła także kolejne zwycięstwa
nad wojskami nazistów, czego spektakularnym przykładem była bitwa koło Amfi lochii
(11 lipca 1944 r.), podczas której zabito 180 Niemców, kolejnych 80 raniono, a 28
wzięto do niewoli 14. 10 marca 1944 r. EAM utworzył tzw. rząd z gór – Polityczny
Komitet Wyzwolenia Narodowego (Politiki Epitropi Ethnikis Apeleftheroseos, PEEA),
z prof. Aleksandrosem Svolosem na czele, i ośmielony zwycięstwami zaczął przygotowywać się do przejęcia władzy w kraju. Komuniści byli przekonani, że zmiany odbędą
się na drodze pokojowej 15.
Niekwestionowany wkład EAM–ELAS w zbliżające się zwycięstwo nad okupantami oraz sukces letniej ofensywy sowieckiej na Bałkanach postawiły Wielką Brytanię
w bardzo niewygodnej sytuacji. W październiku 1944 r. premier Winston Churchill
wynegocjował porozumienie z ZSRS (słynna „umowa procentowa”), w której ramach
Wielka Brytania miała zachować 90-procentowe wpływy w dawnej Helladzie 16. Ponadto według porozumienia zawartego 26 września 1944 r. w Caserte wszystkie greckie oddziały partyzanckie miały podporządkować się armii brytyjskiej, której pierwszy
kontyngent wylądował w kraju w połowie października. Równocześnie powstał Rząd
Jedności Narodowej, z premierem Georgiosem Papandreu na czele. Nie uspokoiło
to jednak nastrojów w wycieńczonym wojną społeczeństwie i wśród komunistycznych andartes. Ci ostatni nie chcieli składać broni, opowiadając się za „wolną Grecją”,
co postulował PEEA. Kompletnie zrujnowany kraj wkraczał w nową fazę konfl iktu.
Listopadowy dekret o rozbrojeniu, groźby użycia siły wobec stawiających opór partyzantów ze strony wojsk brytyjskich oraz dymisja lewicowych ministrów w rządzie
13 S. Górski, Grecka wojna domowa w świetle polskiej prasy krajowej 1944–1949, Wrocław 2011, s. 39. 14 A. Murawski, Góry Pindos 1943–1949, Warszawa 2013, s. 29. 15 T.D. Sfi kas, Th e Greek Civil War [w:] Origins of the Cold War. An International History – Second Edition. Rewriting Histories,
red. M.P. Leffl er, D.S. Painter, London 2000, s. 136. 16 K. Lowe, Dziki kontynent. Europa po II wojnie światowej, Poznań 2013, s. 370–372.
20
Papandreu doprowadziły do wydarzeń określanych przez greckich historyków jako
Dekemvriana (bitwa grudniowa). Nielegalna demonstracja zwołana przez EAM na
3–4 grudnia w Atenach doprowadziła do zamieszek i rozlewu krwi. W cieniu stanu
wojennego przez cały miesiąc trwały zacięte walki pomiędzy andartes z ELAS a siłami
prorządowymi. Akty przemocy dotknęły także ludność cywilną. W dzielnicach stolicy
opanowanych przez ELAS dochodziło do samosądów (tzw. sądy ludowe). Egzekucje
przeprowadzała także druga strona konfl iktu. Kres walkom położyły dopiero działania
militarne Brytyjczyków, w tym zbombardowanie Aten. Podczas Dekemvriany zginęło
ok. 7–11 tys. osób, a przeszło 20 tys. zostało rannych 17. Wydawało się, iż sytuacja
ulegnie normalizacji, tym bardziej że po tragicznym grudniu ELAS traciła poparcie
społeczne. Rozejm przypieczętowało porozumienie w Varkizie (12 lutego 1945 r.),
w ramach którego EAM zgodził się na rozbrojenie podległych sobie oddziałów pod
warunkiem powszechnej amnestii, zagwarantowania równości praw obywatelskich,
przeprowadzenia wyborów oraz rozliczenia kolaborantów z okresu II wojny 18.
Wbrew deklaracjom strony rządowej następny rok upłynął pod znakiem „białego terroru” i represji wobec opozycji. Do grudnia 1945 r. wszczęto przeszło 40
tys. spraw karnych przeciwko członków EAM–ELAS 19. Jednocześnie amnestią objęto członków kolaborujących z nazistami Batalionów Bezpieczeństwa. Dochodziło do
skrytobójczych mordów, których dokonywały prorządowe bojówki. Z drugiej strony
atmosferę konfl iktu podgrzewała napastliwa propaganda KPG. Ton nadawał jej Nikos
Zachariadis, który wrócił do Grecji po latach spędzonych w niemieckim obozie 20.
To właśnie nowy sekretarz generalny przeforsował decyzję o zbojkotowaniu wyborów
przez komunistów, co walnie przyczyniło się do ostatecznego rozłamu politycznego
w kraju i kolejnego rozlewu krwi. Wybory przeprowadzone w marcu 1946 r. przyniosły zwycięstwo prawicy. Na tron w Grecji powrócił król Jerzy II, rozpoczęły się czystki
w wojsku i umacnianie rządów rojalistów pod auspicjami Wielkiej Brytanii. Grecja
jako jedyny kraj na Bałkanach pozostała po zachodniej stronie żelaznej kurtyny, o której 5 marca 1946 r. w Fulton mówił Winston Churchill.
W październiku 1946 r. KPG sformowała nową siłę partyzancką – Demokratyczną Armię Grecji (Dimokratikos Stratos tis Elladas, DAG), podległą gen. Markosowi Vafi adisowi. W szczytowym okresie w oddziałach DAG walczyło ok. 35 tys. osób.
Komuniści przystąpili do ofensywy: od ataków na posterunki policji i garnizony wojskowe, po utworzenie rozbudowanej siatki cywilnej i wojskowej w zachodniej i północnej Grecji. W listopadzie zajęto prefekturę Kastoria oraz rejon górski Grammos
i Witsi. Ten dziki i wysoko położony obszar w łańcuchu gór Pindos stał się namiastką
„wolnej Grecji”. Na terenach kontrolowanych przez DAG komuniści tworzyli rady
narodowe, sądy i trybunały ludowe, prowadzili pracę propagandową i „wychowawczo17 S. Górski, Grecka wojna domowa…, s. 59. 18 T.D. Sfi kas, Th e Greek Civil War…, s. 136–137. 19 Za danymi KPG podaje się także następujące liczby: do połowy 1945 r. ponad 1000 komunistów zostało zamordowanych, 75 tys. zwolenników lewicy znalazło się w więzieniach, a kolejne 65 tys. było ściganych. Komunistyczna Partia Grecji
(KPG)…, s. 363. 20 S. Górski, Grecka wojna domowa…, s. 102–103.
21
-uświadamiającą”. W 1947 r. pod kontrolą andartes znajdowało się już blisko 60 proc.
terytorium Grecji kontynentalnej 21. KPG głosiła, że DAG walczy o państwo komunistyczne, uznające wpływy ZSRS. Dzięki tym deklaracjom „wolna Grecja” otrzymywała
pomoc logistyczną z Albanii, Jugosławii i Bułgarii, choć Stalin nigdy ofi cjalnie nie zadeklarował przychylności wobec walczących, a gdy w grudniu 1947 r. KPG powołała
Tymczasowy Demokratyczny Rząd Grecki („rząd z gór”), nie uznał go – podobnie jak
żadne inne państwo znajdujące się w orbicie wpływów ZSRS – za podmiot, o którym warto dyskutować na forum międzynarodowym. Z jednej strony sowiecki przywódca utrzymywał iluzję respektowania brytyjsko-sowieckiej „umowy procentowej”
z 1944 r., z drugiej – tonował ambicje Tity i premiera Bułgarii Georgiego Dymitrowa,
odpowiedzialnych za pomoc dla greckich towarzyszy. Równocześnie od lipca 1944 r.
przedstawiciele władz i dowództwa sowieckiego „wysyłali zachęcające sygnały”, gdy
podczas rozmów z działaczami KPG pojawiała się kwestia ewentualnego starcia z siłami brytyjskimi. Równie chwiejna była polityka ZSRS wobec KPG i DAG w okresie
wojny domowej. Jednym razem Stalin ganił Zachariadisa za bojkot wyborów z marca
1946 r. i doradzał unikanie bezpośrednich starć, a innym dawał przyzwolenie na kolejne plany greckiego genseka, twierdząc, że czeka na dalszy rozwój sytuacji na Bałkanach 22. Tymczasem jesienią 1947 r. grecki rząd ogłosił powszechny pobór do wojska,
w którego efekcie pod bronią znalazło się 200 tys. osób. Na pomoc królowi Jerzemu II
ruszyły neutralne do tej pory Stany Zjednoczone, zajmując miejsce Wielkiej Brytanii
w zakresie wsparcia ekonomicznego. Słynna doktryna prezydenta Harry’ego Trumana
(1947) została stworzona dla Grecji. W jej wyniku do kraju ogarniętego wojną domową popłynęła pomoc w wysokości 250 mln dolarów. Ponadto Amerykanie wyekspediowali do Grecji sprzęt wojskowy oraz misję wojskową (Amerykańska Misja Pomocy
dla Grecji, AMAG), która zajęła się opracowaniem dalszych wytycznych w sprawie
zwalczania partyzantki DAG 23.
Kolejne dwa lata to pasmo porażek DAG. W grudniu 1947 r. została zdelegalizowana KPG, a na jej zwolenników spadły kolejne represje. Andartes próbowali
zdobyć miasta Kontisa (grudzień 1947 r.) i Florina (luty 1948 r.) – w zamyśle dowódców DAG przyszłe siedziby komunistycznego rządu – jednak oba ataki zakończyły
się klęską. W 1948 r. na terenach opanowanych przez „rząd z gór” trwał pobór do
DAG. Często towarzyszyły mu brutalne represje wobec ludności cywilnej. Opornych
wcielano do armii siłą lub mordowano. Dotyczyło to także kobiet, które stanowiły
ok. 30 proc. składu partyzantki 24. W kwietniu i czerwcu 1948 r. Amerykanie wdrożyli dwie duże operacje wojskowe (kryptonimy „Świt” i „Szczyt”), w których wyniku
doszczętnie rozbito jednostki gen. Markosa w Grecji Centralnej, a następnie – po długich bojach w górach Grammos, ze wsparciem bombowców i napalmu – zniszczono
21 A. Murawski, Góry Pindos…, s. 94–95. 22 Szerzej zob. T.D. Sfi kas, Th e Greek Civil War…, s. 144–148; J.O. Iatrides, Perceptions of Soviet Involvement in the Greek
Civil War 1945–1949 [w:] Studies in the History of Greek Civil War 1945–1949, red. L. Baerentzen, J.O. Iatrides, O.L.
Smith, Copenhagen 1987, s. 225–248. 23 S. Górski, Grecka wojna domowa…, s. 113, 118–132. 24 Historycy podają liczbę 71 tys. cywilów siłą wcielonych do partyzantki. A. Murawski, Góry Pindos…, s. 102–103, 181.
22
bazy partyzantów. W sierpniu 1948 r. rozbite jednostki DAG oraz uciekająca ludność
cywilna znalazły schronienie w Albanii. Nie przeszkodziło to jednak komunistom,
aby podjąć na nowo ofensywę. W początkach 1949 r. kilka tysięcy partyzantów wróciło w rejon gór Witsi i Grammos, gdzie stawiali opór aż do jesieni. Dzięki tajnym
dostawom broni z Czechosłowacji, Polski, Albanii i Rumunii oraz pomocy ze strony
Bułgarii i Jugosławii, a także propagandowym krokom podejmowanym przez partie
lewicowe w Europie, popierające „walkę z greckim reżimem”, przez chwilę wydawało
się, że andartes mają szansę odbudować swoją pozycję. Ostatecznie 16 października
1949 r., po serii wycieńczających starć, powstańcza radiostacja „Wolna Grecja” podała
komunikat o zaprzestaniu walk. Niewątpliwie ich zakończenie miało związek z kryzysem w Jugosławii. W związku z konfl iktem ze Stalinem dalsze wspieranie greckiej
partyzantki przestało być dla Tity priorytetem. Również Albania, obawiając się agresji
ze strony rządu greckiego, zaczęła bardziej wstrzemięźliwie odnosić się do konfl iktu.
Komunistyczni partyzanci zaprzestali otwartych walk, jednak przynajmniej do połowy lat pięćdziesiątych prowadzili różne działania wywrotowe. Jeszcze na przełomie lat
1954 i 1955 władze greckie aresztowały ok. stu działaczy KPG, z których część została
przeszkolona w ZSRS i krajach bloku wschodniego.
Symbolicznym epilogiem walk greckiej lewicy był VIII Zjazd KPG (sierpień
1961 r.), na którym dokonano bilansu działalności byłego już wówczas genseka partii
Nikosa Zachariadisa. Jak podsumowali autorzy jednego z polskich opracowań z czasów PRL: „ówczesne kierownictwo partii, decydując się na walkę, błędnie oceniło sytuację w kraju. Nie wyczerpując jeszcze wszystkich istniejących w tym czasie możliwości pokojowego prowadzenia walki o niezależność i demokrację, zwłaszcza o wycofanie
z Grecji wojsk brytyjskich, mylnie oceniło nastroje mas – dążących do demokracji, ale
nieprzygotowanych do konfrontacji zbrojnej – wezwało do zbojkotowania wyborów
i podjęło walkę zbrojną, nie będąc samo przygotowane do niej” 25.
Bilans bratobójczych starć to śmierć ok. 38 tys. żołnierzy DAG i 13 tys. poległych po stronie rządowej, a także dziesiątki tysięcy ofi ar cywilnych. Według najnowszych ustaleń greckich historyków ogólna liczba osób, które straciły życie w wyniku
wojny domowej, wynosi 85 tys. 26 W Grecji, zrujnowanej przez okupantów podczas II
wojny światowej, przez kolejne lata dokonywano kolejnych zniszczeń. Objęły one kilkaset wsi i miast oraz 12 tys. domostw, powodując falę przemieszczeń ok. 700 tys. ludzi 27. Rząd grecki nie przewidywał amnestii dla walczących w DAG. Przeszło 50
tys. żołnierzy i osób cywilnych trafi ło do więzień, wśród nich kobiety i dzieci. Zaraz
po wojnie stracono 1200 komunistów i osób podejrzewanych o sprzyjanie KPG. Fala
terroru spowodowała emigrację do krajów bloku wschodniego ok. 56 tys. uchodźców,
w tym przynajmniej 17 tys. dzieci (sierot lub rozłączonych z rodzinami) 28.
25 Komunistyczna Partia Grecji (KPG)…, s. 364. 26 Zob. tekst prof. Nikosa Marantzidisa zawarty w niniejszym tomie (s. 32).
27 S. Górski, Grecka wojna domowa…, s. 147–148. 28 Zob. tekst dr Kateriny Tsekou zawarty w niniejszym tomie (s. 121).

Προς ολους τους Στανιοτες Χαλκιδικής που καλούμαστε να εκλέξουμε το νέο Δ.Σ.ΚΑΠΗ

GRECO..Προς δημοσιοποιηση η έκθεση για τη διαφθορά στην Ελλάδα ….Ν.Ρουσσης

GRECO: Προς δημοσιοποίηση η έκθεση για τη διαφθορά στην Ελλάδα

Καταπέλτης αναμένεται να είναι η έκθεση για την διαφθορά στην Ελλάδα, που θα λάβει, σύμφωνα με πληροφορίες μας, την έγκριση για δημοσιοποίηση της, από την Ολομέλεια της Επιτροπής για την καταπολέμηση της διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO), στο προσεχές διήμερο 16-18 Οκτωβρίου στο Στρασβούργο.

Στην Σύνοδο της ίδιας Ολομέλειας της GRECO θα εξετασθούν, προκειμένου να αξιολογηθούν και να δημοσιοποιηθούν, εκθέσεις για τη διαφθορά που αφορούν, εκτός της Ελλάδος και την Ρωσία,  τη Λευκορωσία, τη Γερμανία, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, την Τουρκία, το Λουξεμβούργο, τη Σλοβακία και τη Σουηδία.

Παρόλο που ο χρόνος της δημοσιοποίησης της έκθεσης για την διαφθορά στην Ελλάδα δεν έγινε ακόμη γνωστός και παρόλο που η ελληνική κυβέρνηση τηρεί «σιγή ιχθύος», για το αν έδωσε τις δέουσες απαντήσεις, για το τι ακριβώς έχει κάνει για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε βουλευτές, εισαγγελείς και δικαστές στη χώρα, η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι η μόνη χώρα-μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, που βρίσκεται υπό την επιτροπεία του Οργανισμού.

Υπενθυμίζεται ότι, στην τελευταία  έκθεση της GRECO, που παραδόθηκε σ’ αυτή την κυβέρνηση, στα τέλη του 2015, αναφέρεται ότι οι κύριες εστίες διαφθοράς στην Ελλάδα, εντοπίζονται στις τάξεις βουλευτών, δικαστών και εισαγγελέων.

Με βάση αυτή την έκθεση, η χώρα τέθηκε υπό την επιτροπεία της GRECO, για το γεγονός ότι τίποτα δεν έχει γίνει, εδώ και πολλά χρόνια, στην Ελλάδα για την καταπολέμηση της διαφθοράς σ’ όλον τον οικονομικό και πολιτικό ιστό της χώρας που, όπως τονίζεται στην έκθεση, ευθύνεται (σ.σ η διαφθορά) κατά 70% και για την χρεωκοπία της χώρας.

Στην ίδια έκθεση, μάλιστα, που έχει έκταση …116 σελίδων και  μεταφράσθηκε επισήμως από την υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών, δίνονταν ως «τελεσίγραφο» στην παρούσα ελληνική κυβέρνηση, ότι θα πρέπει ν’ απαντήσει συγκεκριμένα, μέχρι το τέλος του 2016, για το ποια μέτρα έχει λάβει ή προτίθεται να λάβει, για την αντιμετώπιση της διαφθοράς στις τάξεις βουλευτών, δικαστών και εισαγγελέων.

Μέσα δε στις πάνω από είκοσι συστάσεις προς εφαρμογή, που υπέβαλλε η GRECO στην παρούσα ελληνική κυβέρνηση, περιλαμβάνονταν και ορισμένες, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες, που αφορούν τους βουλευτές του ελληνικού κοινοβουλίου.

*Θα πρέπει, λέει η έκθεση, «να διασφαλιστεί ότι τα νομοσχέδια, συμπεριλαμβανομένων αυτών που επιφέρουν τροποποιήσεις, υπόκεινται σε επεξεργασία με επαρκές επίπεδο διαφάνειας και διαβουλεύσεων, συμπεριλαμβανομένων των ενδεδειγμένων προθεσμιών που τους επιτρέπουν να είναι αποτελεσματικές».

*Θα πρέπει, συμπληρώνει, να εισαχθούν κανόνες για adhoc γνωστοποίηση όταν προκύπτει σύγκρουση με τα ιδιωτικά συμφέροντα ενός βουλευτή.

*Επιβάλλεται, ακόμη, «να θεσπιστούν επαρκείς και συνεπείς κανόνες σχετικά με την αποδοχή εκ μέρους των βουλευτών δώρων, φιλοξενίας και άλλων πλεονεκτημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ειδικής στήριξης που παρέχεται για κοινοβουλευτικό έργο, και να αναπτυχθούν εσωτερικές διαδικασίες για την αποτίμηση, καταγραφή και επιστροφή μη αποδεκτών ωφελημάτων»

*Θα πρέπει, ακόμη, κατά την GRECO, «να θεσπισθούν κανόνες για την πρόληψη της κατάχρησης εμπιστευτικών πληροφοριών από βουλευτές, σε σχέση με ευρύτερο φάσμα αντικειμένων που δεν συνδέονται αναγκαστικά με ποινικά αδικήματα ή αποκάλυψη κρατικών μυστικών».

…κι’ επειδή τίποτα απ’ όλα αυτά δεν έχει γίνει η έκθεση, όπως εκτιμούν διπλωματικοί παρατηρητές, θα είναι καταπέλτης για τον τρόπο που αντιμετωπίζει την διαφθορά βουλευτών, εισαγγελέων και δικαστών, η Ελλάδα.

Νίκος Ρούσσης-Στρασβούργο

Πηγή: Reporter.gr

https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/168078f072?fbclid=IwAR2KBQrQmJp6JrLOFq4MkY6v_BMX9ITiQXb_p6U0FBrVHuhYzJbPAL-EphI